۵. رجب وقتی خبر آزادیش رو شنید حسابی ترسیده بود. آخه توی این سالها بیشتر از اینکه با شوق آزادی سر کنه همنشینِ ترس از اعدام شده بود. واسه همین بود که وقتی خبر آزادیاش رو شنید از توی بند بیرون نمیاومد؛ اون فکر میکرد همه اینها بهونهایه که از داخل بند بیرونش بکشند و برای اجرای حکم اعدام ببرند. میگن وقتی بهش گفتن میخواهیم بفرستیمت شهر خودت گرمسار، روی زمین نشست و تکون نمیخورد. فکر میکرد قراره بفرستنش زندان شهر خودش تا اونجا حکم قصاص رو اجرا کنند. رجب از اتفاقاتی که بیرون به نفع آزادیاش افتاده بود اطلاعی نداشت. میگن رییس زندان پیگیر کارش شده و با نماینده شهرش در این مورد صحبت کرده و اون هم در نهایت تونست رضایت اولیای دم رو جلب کنه. به هر حال دمشون گرم. امیدوارم یکی همین قدم رو برای سلمان هم برداره؛ سلمانی که از ۱۶ سالگی به جرم قتل توی زندانه و امروز ۳۳ سالشه. یعنی نه در لفظ، که واقعاً و حقیقتاً بیشتر عمرش رو درون زندان سر کرده. جوان خوش اخلاق و خوش قیافهای که وقتی توی هواخوری میبینمش انگار خود زندگی رو تماشا میکنم که در حال تلف شدنه. بگذریم.
روزی که رجب آزاد شد همبندیام محمد ازم پرسید: «فکر میکنی الان رجب توی چه وضعیه؟ اصلاً به نظر تو میفهمه که آزاد شده؟ اصلاً میدونه آزادی یعنی چی؟» خود محمد چنین اعتقادی نداشت. فکر میکرد رجب کلاً قدرت ذهنی درکِ آزادی رو نداره یا اینکه این توانایی رو توی زندان از دست داده؛ اینکه دیگه همهٔ موقعیتها براش علیالسویه است. راستش این سوال منو به یاد گفتگوی چند ماه پیشم با رجب انداخت. روزی که توی هواخوری به سراغم اومد و بیمقدمه گفت: «آقای ضیادی (آقای ضیادی احتمالاً تلفیقی از اسم ”ضیا“، واژه مستعمل ”زیاد“ و اسم پر تکرار ”زیاری“ بین سمنانیها بود) امروز دوازده سال زندانم تموم شد، رفتم توی سیزده سال.» گفتم: «منم چند وقت دیگه هشت سالم تموم میشه و میرم توی نه سال.» رجب اما حواسش جای دیگهای بود. حرفم رو نشنید و گفت: «فلانی دیروز آزاد شد.» گفتم: «مبارکه. ایشالله آزادی خودت.» احساس کردم توی نگاهش چیزی جا به جا شد. پرسید: «یعنی منم آزاد میشم؟» و این سوال رو طوری ازم کرد که انگار من قاضی پروندهاشم و قراره همین الان در مورد پروندهاش نظر نهایی رو بدم. گفتم: «آره، چرا نشی؟» دیدم که اگرچه با کمی تأخیر و تردید، اما خوشحال شد، نشونهاش هم اینکه شروع کرد به پر حرفی و خاطرهگویی از دوران سربازی و این حرفها. راستش خوشحالی اون روز رجب حسابی حالم رو گرفت. به خودم میگفتم ببین این بنده خدا چقدر از همه جا ناامید و مأیوسه که حرفهای بیربط من که از سر خالی نبودن عریضه گفته میشه اینطور خوشحالش میکنه. بعدِ اون هر وقت من رو میدید باز هم همون بحث آزاد شدنش رو پیش میکشید و من هم همون جواب رو میدادم و اون هم همونقدر خوشحال میشد. یادمه یه بار که اومده بود دم در بند ما و دوباره همون سوال تکراری رو پرسیده بود محمد در جوابش گفت: «آخه رجب آزادی میخوای چیکار؟ دیگه پیر شدی، موهات سفید شده و دندونهاتم ریخته. آزادی چه به دردت میخوره؟» رجب اما از معدود دفعاتی بود که از خودش دفاع میکرد. «نا، آزادی خاره. من هلا جوون هَسّمِه» (یعنی: نه، آزادی خوبه. من هنوز جوونم.) آره، رجب آزادی رو دوست داشت، گرچه با کمی شرم از کاری که کرده بود، شاید با کمی ترس از اینکه استحقاق آزادی رو نداشته باشه، اما باز هم آزادی رو با تمام وجود میخواست. اصلاً همه اون انتظاری که در نگاهش میدیدی شاید که به همین میل به آزادی برمیگشت. اینکه توقع داشت آدمهایی که اونها رو خوب میدونه اسباب خیر بشن؛ اینکه با معجزه یا وردی از رنج زندان خلاصش کنند. اتفاقی که شاید چیزی شبیه به اون هم رخ داد؛ اینکه رجب آزاد شد در حالیکه جز تمنایی درونی هیچ سندی به نفع آزادیاش نداشت. راستش نمیدونم چه سرّی بود تو کار این مرد که جذبم میکرد؛ اینکه نمیتونستم باهاش حرف بزنم و خندهام نگیره. با اینکه چهل و اندی سال از عمرش میگذشت درست شبیه یه بچه به نظر میرسید. یه جورایی رجب برای من تبدیل به نماد معصومیت و بیآزاری شده بود اون هم توی دنیایی که ناتوانیِ ساکنانش از اینکه زندگی کنند و به هم آزار نرسونند هر روز بیشتر از پیش متحیرم میکرد. بگذریم. یادمه آخرین بار که دیدمش صبح روز آزاد شدنش بود. توی هواخوری سر راهم قرار گرفت و سلام کرد. من هم جواب سلامی دادم و از کنارش عبور کردم. مشغول چیزی بودم و باید به خیالاتم میرسیدم. رجب هم مثل همه دفعاتی که میفهمید گفتگویی در کار نیست برای چند ثانیه مکثی کرد و گذشت؛ اون به سمت پیشامدهایی میرفت که قرار بود غافلگیرش کنند و من درون واقعیتهایی میموندم که میبایست غافلگیرشون کنم.
@freezia
روزی که رجب آزاد شد همبندیام محمد ازم پرسید: «فکر میکنی الان رجب توی چه وضعیه؟ اصلاً به نظر تو میفهمه که آزاد شده؟ اصلاً میدونه آزادی یعنی چی؟» خود محمد چنین اعتقادی نداشت. فکر میکرد رجب کلاً قدرت ذهنی درکِ آزادی رو نداره یا اینکه این توانایی رو توی زندان از دست داده؛ اینکه دیگه همهٔ موقعیتها براش علیالسویه است. راستش این سوال منو به یاد گفتگوی چند ماه پیشم با رجب انداخت. روزی که توی هواخوری به سراغم اومد و بیمقدمه گفت: «آقای ضیادی (آقای ضیادی احتمالاً تلفیقی از اسم ”ضیا“، واژه مستعمل ”زیاد“ و اسم پر تکرار ”زیاری“ بین سمنانیها بود) امروز دوازده سال زندانم تموم شد، رفتم توی سیزده سال.» گفتم: «منم چند وقت دیگه هشت سالم تموم میشه و میرم توی نه سال.» رجب اما حواسش جای دیگهای بود. حرفم رو نشنید و گفت: «فلانی دیروز آزاد شد.» گفتم: «مبارکه. ایشالله آزادی خودت.» احساس کردم توی نگاهش چیزی جا به جا شد. پرسید: «یعنی منم آزاد میشم؟» و این سوال رو طوری ازم کرد که انگار من قاضی پروندهاشم و قراره همین الان در مورد پروندهاش نظر نهایی رو بدم. گفتم: «آره، چرا نشی؟» دیدم که اگرچه با کمی تأخیر و تردید، اما خوشحال شد، نشونهاش هم اینکه شروع کرد به پر حرفی و خاطرهگویی از دوران سربازی و این حرفها. راستش خوشحالی اون روز رجب حسابی حالم رو گرفت. به خودم میگفتم ببین این بنده خدا چقدر از همه جا ناامید و مأیوسه که حرفهای بیربط من که از سر خالی نبودن عریضه گفته میشه اینطور خوشحالش میکنه. بعدِ اون هر وقت من رو میدید باز هم همون بحث آزاد شدنش رو پیش میکشید و من هم همون جواب رو میدادم و اون هم همونقدر خوشحال میشد. یادمه یه بار که اومده بود دم در بند ما و دوباره همون سوال تکراری رو پرسیده بود محمد در جوابش گفت: «آخه رجب آزادی میخوای چیکار؟ دیگه پیر شدی، موهات سفید شده و دندونهاتم ریخته. آزادی چه به دردت میخوره؟» رجب اما از معدود دفعاتی بود که از خودش دفاع میکرد. «نا، آزادی خاره. من هلا جوون هَسّمِه» (یعنی: نه، آزادی خوبه. من هنوز جوونم.) آره، رجب آزادی رو دوست داشت، گرچه با کمی شرم از کاری که کرده بود، شاید با کمی ترس از اینکه استحقاق آزادی رو نداشته باشه، اما باز هم آزادی رو با تمام وجود میخواست. اصلاً همه اون انتظاری که در نگاهش میدیدی شاید که به همین میل به آزادی برمیگشت. اینکه توقع داشت آدمهایی که اونها رو خوب میدونه اسباب خیر بشن؛ اینکه با معجزه یا وردی از رنج زندان خلاصش کنند. اتفاقی که شاید چیزی شبیه به اون هم رخ داد؛ اینکه رجب آزاد شد در حالیکه جز تمنایی درونی هیچ سندی به نفع آزادیاش نداشت. راستش نمیدونم چه سرّی بود تو کار این مرد که جذبم میکرد؛ اینکه نمیتونستم باهاش حرف بزنم و خندهام نگیره. با اینکه چهل و اندی سال از عمرش میگذشت درست شبیه یه بچه به نظر میرسید. یه جورایی رجب برای من تبدیل به نماد معصومیت و بیآزاری شده بود اون هم توی دنیایی که ناتوانیِ ساکنانش از اینکه زندگی کنند و به هم آزار نرسونند هر روز بیشتر از پیش متحیرم میکرد. بگذریم. یادمه آخرین بار که دیدمش صبح روز آزاد شدنش بود. توی هواخوری سر راهم قرار گرفت و سلام کرد. من هم جواب سلامی دادم و از کنارش عبور کردم. مشغول چیزی بودم و باید به خیالاتم میرسیدم. رجب هم مثل همه دفعاتی که میفهمید گفتگویی در کار نیست برای چند ثانیه مکثی کرد و گذشت؛ اون به سمت پیشامدهایی میرفت که قرار بود غافلگیرش کنند و من درون واقعیتهایی میموندم که میبایست غافلگیرشون کنم.
@freezia