آن روز كه ارسطو مىگفت ميل به دانستن در سرشت آدمى تنيده است يكى از مهمترين قيدوبندهاى رشتهٔ معرفتشناسى را وضع مىكرد. اگر بتوانيم دريابيم كه چرا معرفت مطلوب است، يك گام به فهم چيستى آن نزديكتر خواهيم شد و درعينحال به نكات شگفتآور ديگرى نيز پى خواهيم برد. يكى از نكاتى كه دستگيرمان مىشود اين است كه تعدادى از نظريههاى مشهور در باب معرفت از اين توضيح درماندهاند كه چه چيز موجب مىشود معرفت خوبتر از باور صادق باشد. اين همان مسئلهاى است كه من آن را «معضل ارزش» ناميدهام. دومين نكتهاى كه درخواهيم يافت اين است كه اين ديدگاه رايج كه طبق آن خوبى معرفتى [خير در ساحت معرفت] از خوبى اخلاقى [خير در ساحت اخلاق] جداست عمدتاً توهمى بيش نيست. خوبىهاى معرفتى پيوند تنگاتنگى دارند با چيزهاى ديگرى كه برايمان ارزش دارند. سومين چيزى كه درخواهيم يافت اين است كه دانستن فقط يكى از رابطههاى معرفتى با جهان خارج است كه ارزش دارد و ما خواهان آنيم. دنياى مدرن از حالتهاى باارزشى مانند فهم و حكمت غافل بوده است حال آنكه در بيشتر دورانهاى فلسفه باستان و قرون وسطا به اين ارزشها توجه بسيارى مىشده است.
ميل طبيعى آدمى براى رسيدن به معرفت هم بهسبب لذتى است كه آدمى از متعلَّق/ ابژه آن مىبرد هم بهسبب ترسى است كه آدمى از جهل و نادانى دارد. البته فيلسوفان مدرن را بيشتر ترس از جهل و نادانى برانگيخته تا لذت دستيابى به ابژهٔ معرفت. دوران مدرن در پى باورهايى است كه از حمله شكاكانه جان سالم به در بَرَند و به همين سبب است كه همّوغم اين دوران يكى حالات باور در فرد است و ديگرى وسواس براى رسيدن به توجيه؛ چراكه براى دفاع از ادعاىِ دانستن توجيه لازم است.
اما فرض كنيد حق با ارسطو باشد كه مىگفت حتى معرفتِ ناچيزى از اجرامِ فَلَكى از همه دانستههاىِ ما در باب جهانى كه در آن زندگى مىكنيم لذتبخشتر است. درست مانند اينكه نيمنگاهى زيرچشمى به كسى كه دوستش داريم خوشايندتر است از نگاههاى بىپرده و همهجانبه به چيزهاىِ ديگر. از اين سخن برمىآيد كه تبيينى از معرفت كه بر پايه آن بتوانيم بدانيم ديوار قرمزى پيش روى ماست اما آن تبيين جايگاه معرفتى پاسخ به ژرفترين و صميمانهترين پرسشهايمان را ناديده بگيرد احتمالاً چندان موجب خرسندىمان نخواهد بود. اگر تنها چيزى كه دستمان را مىگيرد پرهيز از نادانى و جهل فراگير است، چرا فيلسوفان در تاريخ فلسفه اين همه به دانستگى و معرفت پرداختهاند؟
از کتابِ «معرفتشناسی»
لیندا زاگزبسکی
ترجمهٔ کاوه بهبهانی
╌ ────────┈
֔ 📚⡇ #ادبیات
گروه دپارتمان علمی | کانال دپارتمان علمی
اخبار دانشگاه گیلان | گروه دانشجویان دانشگاه
ميل طبيعى آدمى براى رسيدن به معرفت هم بهسبب لذتى است كه آدمى از متعلَّق/ ابژه آن مىبرد هم بهسبب ترسى است كه آدمى از جهل و نادانى دارد. البته فيلسوفان مدرن را بيشتر ترس از جهل و نادانى برانگيخته تا لذت دستيابى به ابژهٔ معرفت. دوران مدرن در پى باورهايى است كه از حمله شكاكانه جان سالم به در بَرَند و به همين سبب است كه همّوغم اين دوران يكى حالات باور در فرد است و ديگرى وسواس براى رسيدن به توجيه؛ چراكه براى دفاع از ادعاىِ دانستن توجيه لازم است.
اما فرض كنيد حق با ارسطو باشد كه مىگفت حتى معرفتِ ناچيزى از اجرامِ فَلَكى از همه دانستههاىِ ما در باب جهانى كه در آن زندگى مىكنيم لذتبخشتر است. درست مانند اينكه نيمنگاهى زيرچشمى به كسى كه دوستش داريم خوشايندتر است از نگاههاى بىپرده و همهجانبه به چيزهاىِ ديگر. از اين سخن برمىآيد كه تبيينى از معرفت كه بر پايه آن بتوانيم بدانيم ديوار قرمزى پيش روى ماست اما آن تبيين جايگاه معرفتى پاسخ به ژرفترين و صميمانهترين پرسشهايمان را ناديده بگيرد احتمالاً چندان موجب خرسندىمان نخواهد بود. اگر تنها چيزى كه دستمان را مىگيرد پرهيز از نادانى و جهل فراگير است، چرا فيلسوفان در تاريخ فلسفه اين همه به دانستگى و معرفت پرداختهاند؟
از کتابِ «معرفتشناسی»
لیندا زاگزبسکی
ترجمهٔ کاوه بهبهانی
╌ ────────┈
֔ 📚⡇ #ادبیات
گروه دپارتمان علمی | کانال دپارتمان علمی
اخبار دانشگاه گیلان | گروه دانشجویان دانشگاه