✍️ دکتر اکبر جباری:
رویکرد و مواجهه کلامی با قرآن، یکی از علل فروبستگی و امتناع تفکر در تاریخ ما به شمار میرود. رویکردی که انباشتی از مفاهیم و مباحث انتزاعی فراهم ساخته و در عین حال هر روز به میزان پیشرفت علم (ساینس)، این کوه انتزاعیات از زیست جهان دینداران دورتر شده است.
رویکرد کلامی همواره کوشیده است به مدد عقل، حقانیت "کتاب" و گزارههای آن و اهداف و مقاصد آن را تبیین کند. اما این نگاه ابزاری به عقل و عقلانیت، نه فایدتی به "کتاب" و دین خدا رسانده، و نه در فربه شدن عقل و عقلانیت موثر افتاده است. به عبارت دیگر، رویکرد کلامی به کتاب الله، نه اسباب دینداری حقیقی مردمان را فراهم ساخته، و نه به رشد عقل و عقلانیت کمکی کرده است.
نظریه "رویای رسولانه" آقای عبدالکریم سروش، نیز در همین افق پدید آمده و بر همان سیاق متکلمین میکوشد، تبیینی از منشأ وحی و کتاب الله ارائه دهد.
اما در مقابل این رویکرد کلامی، رویکرد فلسفی قرار دارد که به جای دفاع عقلانی از کتاب و دین، و یا نظریهپردازی درباره منشاء وحی و این قبیل موضوعات، میکوشد یک فهم معقول از متن به دست آورد. متنی که "قرآن" نام دارد. فارغ از اینکه منشأ آن چیست و یا چه کسی آن را نوشته و یا خوانده است. در رویکرد فلسفی به متن، بنا بر "فهم" و "درایت" است. فیلسوف میکوشد راهی به فهم متن بیابد. فیلسوف در چنین رویکردی، نه دنبال دفاع از متن است، و نه کاری به منشأ سخن دارد و نه عقل را وسیلهای برای اثبات یا انکار چیزی قرار میدهد، بل در نسبتی "آزاد" به مفاهمه با متن مینشیند. اینجا میتوان با سخن آغازین ویتگنشتاین در رساله "تراکتاتوس" همسخن و همدل بود که درباره مفاهمه میگفت: «شاید این کتاب را فقط کسی فهم کند که اندیشههایی که در آن بیان شده اند، _یا دست کم اندیشه هایی همانند را_ خود شخصاً یکبار اندیشیده باشد._ بدین روی این کتاب یک کتاب درسی نیست. هدف آن هنگامی برآورده خواهد شد که برای کسی که آن را با تفاهم میخواند رامشبخش باشد.» (تراکتاتوس، ص7)
#جستارهای_تمدنی
@jabbariakbar
@basijpsyedu
رویکرد و مواجهه کلامی با قرآن، یکی از علل فروبستگی و امتناع تفکر در تاریخ ما به شمار میرود. رویکردی که انباشتی از مفاهیم و مباحث انتزاعی فراهم ساخته و در عین حال هر روز به میزان پیشرفت علم (ساینس)، این کوه انتزاعیات از زیست جهان دینداران دورتر شده است.
رویکرد کلامی همواره کوشیده است به مدد عقل، حقانیت "کتاب" و گزارههای آن و اهداف و مقاصد آن را تبیین کند. اما این نگاه ابزاری به عقل و عقلانیت، نه فایدتی به "کتاب" و دین خدا رسانده، و نه در فربه شدن عقل و عقلانیت موثر افتاده است. به عبارت دیگر، رویکرد کلامی به کتاب الله، نه اسباب دینداری حقیقی مردمان را فراهم ساخته، و نه به رشد عقل و عقلانیت کمکی کرده است.
نظریه "رویای رسولانه" آقای عبدالکریم سروش، نیز در همین افق پدید آمده و بر همان سیاق متکلمین میکوشد، تبیینی از منشأ وحی و کتاب الله ارائه دهد.
اما در مقابل این رویکرد کلامی، رویکرد فلسفی قرار دارد که به جای دفاع عقلانی از کتاب و دین، و یا نظریهپردازی درباره منشاء وحی و این قبیل موضوعات، میکوشد یک فهم معقول از متن به دست آورد. متنی که "قرآن" نام دارد. فارغ از اینکه منشأ آن چیست و یا چه کسی آن را نوشته و یا خوانده است. در رویکرد فلسفی به متن، بنا بر "فهم" و "درایت" است. فیلسوف میکوشد راهی به فهم متن بیابد. فیلسوف در چنین رویکردی، نه دنبال دفاع از متن است، و نه کاری به منشأ سخن دارد و نه عقل را وسیلهای برای اثبات یا انکار چیزی قرار میدهد، بل در نسبتی "آزاد" به مفاهمه با متن مینشیند. اینجا میتوان با سخن آغازین ویتگنشتاین در رساله "تراکتاتوس" همسخن و همدل بود که درباره مفاهمه میگفت: «شاید این کتاب را فقط کسی فهم کند که اندیشههایی که در آن بیان شده اند، _یا دست کم اندیشه هایی همانند را_ خود شخصاً یکبار اندیشیده باشد._ بدین روی این کتاب یک کتاب درسی نیست. هدف آن هنگامی برآورده خواهد شد که برای کسی که آن را با تفاهم میخواند رامشبخش باشد.» (تراکتاتوس، ص7)
#جستارهای_تمدنی
@jabbariakbar
@basijpsyedu