فصل ششم — قسمت شصتم 🐧
محیط GUI در لینوکس
————————

در این فصل از محیط متنی (CLI) فاصله می‌گیریم و وارد محیط گرافیکی (GUI) لینوکس می‌شویم.

🖥 GUI چیست؟
GUI یعنی:
Graphical User Interface
یعنی محیطی که به‌جای اینکه همه‌چیز را با دستور انجام بدهیم، با پنجره، آیکون، منو و ماوس کار می‌کنیم.
مثلاً در CLI:
mkdir test
cd test
ولی در GUI می‌توانیم با کلیک راست و انتخاب New Folder پوشه بسازیم.

———————-

1️⃣ Desktop Environment چیست؟
لینوکس خودش یک محیط دسکتاپ مشخص ندارد.
ما می‌توانیم Desktop Environment نصب کنیم.
چند مورد معروف:
GNOME
محیط پیش‌فرض بسیاری از توزیع‌ها، مخصوصاً Fedora و Ubuntu.
KDE Plasma
ظاهر بسیار قابل تنظیم و شبیه‌تر به محیط‌های کلاسیک دسکتاپ.
XFCE
سبک و کم‌مصرف؛ مناسب سیستم‌های ضعیف‌تر.
Cinnamon
محیطی ساده و شبیه دسکتاپ سنتی.
MATE
سبک و کلاسیک.
LXQt
خیلی سبک و مناسب سیستم‌های ضعیف.
مثلاً:
Linux
├── GNOME
├── KDE Plasma
├── XFCE
├── Cinnamon
├── MATE
└── LXQt
🧠 نکته:
توزیع لینوکس و Desktop Environment یکی نیستند.
مثلاً:
Ubuntu + GNOME
Ubuntu + KDE
Ubuntu + XFCE
همه Ubuntu هستند ولی ظاهر و محیط دسکتاپشان متفاوت است.

——————

2️⃣ نصب محیط GUI
مثلاً در Debian/Ubuntu می‌توانیم GNOME نصب کنیم:
sudo apt install task-gnome-desktop
در سیستم‌های Red Hat مانند Fedora:
sudo dnf group install "GNOME Desktop Environment"
بعد می‌توانیم Target گرافیکی را فعال کنیم:
systemctl set-default graphical.target
و برای ورود فوری به محیط گرافیکی:
systemctl isolate graphical.target

——————————-

3️⃣ Accessibility چیست؟
Accessibility یعنی امکاناتی که استفاده از سیستم را برای افراد با نیازهای متفاوت راحت‌تر می‌کند.
مثلاً:
بزرگ کردن نوشته‌ها
Screen Reader
بزرگ‌نمایی صفحه
کیبورد مجازی
High Contrast
تنظیم سرعت ماوس
تنظیم Sticky Keys
مثلاً فردی که دید ضعیف دارد می‌تواند:
Settings
↓
Accessibility
↓
Large Text
را فعال کند.
🧠 خیلی ساده:

Accessibility یعنی سیستم را طوری تنظیم کنیم که افراد مختلف راحت‌تر بتوانند از آن استفاده کنند.

————————


4️⃣ تنظیم زبان
در محیط GUI می‌توانیم زبان سیستم را تغییر دهیم.
مثلاً:
Settings
↓
Region & Language
↓
Language
زبان روی مواردی مثل:
منوها
پیام‌های سیستم
تاریخ
بعضی برنامه‌ها
تأثیر می‌گذارد.

——————

5️⃣ تنظیم جغرافیا و Region
Region مشخص می‌کند سیستم از چه قواعد منطقه‌ای استفاده کند.
مثلاً:
Language → English
Region → Iran
این موارد می‌توانند روی:
فرمت تاریخ
فرمت ساعت
واحد پول
فرمت اعداد
اولین روز هفته
تأثیر داشته باشند.

————

6️⃣ تنظیم Time Zone
مثلاً:
timedatectl
برای دیدن وضعیت زمان سیستم.
مثلاً:
timedatectl set-timezone Asia/Tehran
و برای دیدن Time Zoneهای موجود:
timedatectl list-timezones