فصل هشتم - قسمت هفتاد و چهارم 🐧
1 : آشنایی اولیه باشبکه
———————
هدف اصلی شبکه خیلی ساده است:

انتقال اطلاعات از یک دستگاه به دستگاه دیگر.

مثلاً وقتی در کامپیوترت می‌زنی:
google.com
اطلاعات از کامپیوتر تو عبور می‌کند، وارد شبکه محلی و بعد اینترنت می‌شود و در نهایت به سرور مقصد می‌رسد.
اما این انتقال یک‌دفعه انجام نمی‌شود؛ اطلاعات لایه‌به‌لایه پردازش می‌شوند.


——————-

1️⃣ چرا شبکه لایه‌ای طراحی شده؟
برای اینکه هر قسمت از ارتباط یک وظیفه مشخص داشته باشد.
مدل معروف:
OSI
دارای ۷ لایه است:
7. Application
6. Presentation
5. Session
4. Transport
3. Network
2. Data Link
1. Physical
در مقابل، مدل TCP/IP معمولاً به ۴ لایه تقسیم می‌شود:
Application
Transport
Internet
Network Access
📌 برای LPIC بیشتر باید مفهوم TCP/IP و وظایف لایه‌ها را بفهمی.


————————

2️⃣ هدر چیست؟
یکی از مهم‌ترین مفاهیم این قسمت همین است.
وقتی برنامه‌ای می‌خواهد اطلاعات بفرستد، داده در مسیر عبور از لایه‌ها، اطلاعات کنترلی دریافت می‌کند.
مثلاً:
Application
↓
Data
↓
Transport
↓
TCP Header + Data
↓
Network
↓
IP Header + TCP Header + Data
↓
Data Link
↓
Ethernet Header + IP Header + TCP Header + Data
به این اطلاعات اضافه‌شده در هر لایه، Header می‌گوییم.


————————

3️⃣ یک مثال واقعی؛ باز کردن Google
فرض کن در مرورگر می‌نویسی:
https://google.com
مرورگر اطلاعات را ایجاد می‌کند.
در لایه Application:
HTTP/HTTPS Data
سپس در Transport مثلاً TCP قرار می‌گیرد:
TCP Header
+
Application Data
بعد در Network:
IP Header
+
TCP Header
+
Application Data
بعد در Data Link:
Ethernet Header
+
IP Header
+
TCP Header
+
Application Data
و در نهایت اطلاعات به صورت Frame/Bits روی شبکه ارسال می‌شوند.
در سمت مقصد این فرآیند برعکس می‌شود و Headerهای مربوط به هر لایه بررسی و کنار گذاشته می‌شوند تا برنامه بتواند داده اصلی را دریافت کند.

————————

4️⃣ لایه Network
یکی از وظایف اصلی این لایه، انتقال Packet بین شبکه‌های مختلف است.
مهم‌ترین پروتکل این لایه:
IP
است.
IP به دستگاه‌ها آدرس می‌دهد و کمک می‌کند Packet بداند باید به کدام مقصد برود.


————

5️⃣ IPv4 و IPv6
دو نسخه اصلی IP داریم:
IPv4
مثلاً:
192.168.1.20
IPv4 دارای آدرس ۳۲ بیتی است.
IPv6
مثلاً:
2001:db8::1
IPv6 دارای آدرس ۱۲۸ بیتی است.
پس:
IPv4 → 32 bit
IPv6 → 128 bit

—————

6️⃣ Netmask چیست؟
Netmask مشخص می‌کند کدام قسمت IP مربوط به Network و کدام قسمت مربوط به Host است.
مثلاً:
IP:
192.168.1.20

Netmask:
255.255.255.0
یا به شکل CIDR:
192.168.1.20/24
در این مثال:
Network → 192.168.1
Host → 20
یعنی دستگاه 20 در شبکه 192.168.1.0/24 قرار دارد.
🧠 خیلی ساده:

Netmask مرز بین Network و Host را مشخص می‌کند.

——————

7️⃣ لایه Transport
این لایه وظیفه ارتباط بین برنامه‌ها و کنترل انتقال داده را بر عهده دارد.
دو پروتکل اصلی:
TCP
UDP
TCP
قابل‌اعتماد است.
ویژگی‌های مهم:
Connection-oriented
ترتیب داده‌ها را حفظ می‌کند
دریافت داده را تأیید می‌کند
در صورت نیاز داده را مجدداً ارسال می‌کند
مثلاً:
Client ───────→ Server
Data 1
Data 2
Data 3
اگر Data 2 گم شود، TCP می‌تواند آن را مجدداً درخواست/ارسال کند.


UDP
ساده‌تر و سریع‌تر است و تضمین تحویل مانند TCP ندارد.
مثلاً:
Client ───────→ Server
Data 1
Data 2
Data 3
اگر Data 2 از بین برود، UDP خودش تضمین نمی‌کند که آن را دوباره ارسال کند.
کاربردهای رایج:
DNS
VoIP
Streaming
Online Gaming
البته بعضی برنامه‌های
———————

8️⃣ Port چیست؟
IP مشخص می‌کند:

کدام دستگاه؟

Port مشخص می‌کند:

کدام سرویس/برنامه؟

مثلاً:
192.168.1.20:22
یعنی:
IP → 192.168.1.20
Port → 22
پورت 22 معمولاً برای SSH استفاده می‌شود.



———————

9️⃣ Application Layer
اینجا جایی است که سرویس‌ها و پروتکل‌هایی که برنامه‌ها مستقیماً با آن‌ها کار می‌کنند قرار دارند.
مثلاً:
HTTP
HTTPS
DNS
DHCP
SSH
FTP
SMTP
ساختار کلی معمولاً به شکل Client/Server است:
Client
│
│ Request
↓
Server
│
│ Response
↓
Client


————————

🔟 DNS چیست؟
DNS یعنی:
Domain Name System
کارش تبدیل نام دامنه به IP است.
مثلاً:
google.com
↓
DNS
↓
IP Address
چرا؟
چون برای انسان راحت‌تر است بگوید:
google.com
تا اینکه یک IP را حفظ کند.


———————-

1️⃣1️⃣ DNS در عمل چه اتفاقی می‌اندازد؟
فرض کن مرورگر می‌خواهد به:
google.com
وصل شود.
ابتدا سیستم باید IP آن را پیدا کند.
تقریباً:
Browser
↓
DNS Resolver
↓
DNS Server
↓
IP Address
↓
Connection to Server
مثلاً نتیجه DNS می‌تواند یک یا چند IP باشد.
بعد مرورگر با IP مقصد ارتباط برقرار می‌کند.
📌 نکته مهم:
DNS خودش ارتباط HTTP را انجام نمی‌دهد؛ فقط نام را به آدرس تبدیل/Resolve می‌کند.





——————-

1️⃣2️⃣ DHCP چیست؟
DHCP مخفف:
Dynamic Host Configuration Protocol
است.
وظیفه DHCP این است که تنظیمات شبکه را به‌صورت خودکار به Client بدهد.
مثلاً کامپیوتر تازه وارد شبکه می‌شود و هنوز IP ندارد.
DHCP می‌تواند به آن بدهد:
IP Address
Subnet Mask
Default Gateway
DNS Server
————————
1️⃣3️⃣ روند DHCP
چهار مرحله معروف DHCP را حفظ کن:
DORA
D → Discover
Client می‌گوید:

آیا DHCP Serverای در شبکه هست؟

O → Offer
DHCP Server پیشنهاد IP می‌دهد.
R → Request
Client می‌گوید:

این IP را می‌خواهم.

A → Acknowledge
Server تأیید می‌کند:

این IP برای تو ثبت شد.

پس:
Discover
↓
Offer
↓
Request
↓
ACK
🧠 DORA را برای امتحان حتماً حفظ کن.




—————————

| سرویس | پورت پیش‌فرض |
| ------------ | ----------------: |
| FTP Control | 21/TCP |
| FTP Data – Active | 20/TCP |
| SSH | 22/TCP |
| Telnet | 23/TCP |
| SMTP | 25/TCP |
| DNS | 53/TCP/UDP |
| DHCP Server | 67/UDP |
| DHCP Client | 68/UDP |
| HTTP | 80/TCP |
| POP3 | 110/TCP |
| NTP | 123/UDP |
| IMAP | 143/TCP |
| HTTPS | 443/TCP |
| SMB | 445/TCP |



📌 چند مورد مهم‌تر برای LPIC:
22 → SSH
25 → SMTP
53 → DNS
67 → DHCP Server
68 → DHCP Client
80 → HTTP
123 → NTP
443 → HTTPS