TGStat
TGStat
Type to search
Advanced channel search
  • flag English
    Site language
    flag Russian flag English flag Uzbek
  • Sign In
  • Catalog
    Channels and groups catalog Search for channels
    Add a channel/group
  • Ratings
    Rating of channels Rating of groups Posts rating
    Ratings of brands and people
  • Analytics
  • Search by posts
  • Telegram monitoring
اَشَه

13 Jun, 19:52

Open in Telegram Share Report

در مذمت اندیشه‌های بزرگ

در هر عصر و دوره‌ای، اندیشه‌هایی ظهور می‌کنند که خود را نویدبخش سعادت بشر معرفی می‌کنند. اندیشه‌هایی که وعده می‌دهند راه‌حل مسائل بنیادین انسان را در اختیار دارند و می‌توانند به همه پرسش‌های اساسی پاسخ دهند؛ یا دست‌کم تصویری جامع از جهان و جایگاه انسان در آن ارائه کنند. اما اغلب این وعده‌ها پوشالی‌اند. با این حال، این اندیشه‌ها فضای فکری زمانه‌ی خود را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهند و این توهم را ایجاد می‌کنند که در آستانه‌ی دستیابی به پاسخی نهایی برای مسائل بشری قرار گرفته‌ایم.
نخستین خطای این اندیشه‌ها، ادعای جهان‌شمولی آن‌هاست. شاید اساساً همین میل به جهان‌شمول بودن است که راه را برای شکل‌گیری چنین نظام‌های فکری‌ای باز می‌کند. آن‌ها معمولاً از منظری تک‌ساحتی به جهان می‌نگرند؛ حال آنکه جهان انسانی سرشار از پیچیدگی، تکثر و تعارض است و نمی‌توان آن را با یک چارچوب واحد توضیح داد. اما جذابیت این اندیشه‌ها تا حدی‌ست با اقبال عمومی مواجه می‌شوند مانطور که سوزان لنگر نیز می‌گوید:
«هر ذهن حساس و فعالی به این نوع اندیشه روی می‌آورد تا از آن بهره‌برداری کند. ما از این اندیشه در هر رابطه و برای هر مقصدی استفاده می‌کنیم و با تعمیم و اقتباس‌های هر چیز بیشتر سعی می‌کنیم معنای محدود آن را بسط دهیم.»

اندیشه‌های بزرگ زمانی که درمی‌یابند قادر نیستند وعده‌های خود را محقق کنند، به جای بازنگری در مبانی خویش، به توجیه شکست‌ها روی می‌آورند. آن‌ها در چرخه‌ای از دفاعیات و بازتفسیرهای پی‌درپی گرفتار می‌شوند و به تدریج در گرداب خودارجاعی فرو می‌روند؛ گردابی که حاصل همان توهمِ پاسخ‌گویی به همه‌ی پرسش‌هاست.
این اندیشه‌ها در آغاز ظهور خود معمولاً بسیاری از دیدگاه‌های رقیب را از صحنه کنار می‌زنند. اما با گذشت زمان، هنگامی که هیجان اولیه فروکش می‌کند و آن اندیشه به بخشی از میراثِ نظری ما تبدیل می‌شود، روشن می‌گردد که بسیاری از وعده‌هایش در عمل تحقق‌ناپذیر بوده‌اند. در همین نقطه است که فرایند زوال آن آغاز می‌شود؛ جایی که فاصله‌ی میان ادعا و واقعیت آشکار می‌گردد. اصرار بر توجیه خطاها و نادیده گرفتن ناکارآمدی‌ها از آن‌جا ناشی می‌شود که پیروان این نظام‌های فکری بیش از آنکه به کارآمدی اندیشه متعهد باشند، به ایده‌ی «اندیشه‌ی منجی» باور دارند. گویی تصور می‌کنند یکد نظریه یا مکتب می‌تواند کل واقعیت را در خود جای دهد و برای هر مسئله‌ای پاسخی آماده داشته باشد. درحالی که به زعم من، هر اندیشه‌ای باید تنها تا جایی بسط یابد که توان توضیح و حل مسئله را دارد. هنگامی که یک چارچوب نظری می‌کوشد خود را به زور در همه‌ی حوزه‌ها بچپاند، گفتمان‌هایی تولید می‌کند که نه‌تنها راه به جایی نمی‌برند، بلکه خود به بخشی از مسئله تبدیل می‌شوند.
اصلاً چگونه می‌توان به نظام فکری‌ای اعتماد کرد که مدعی پاسخ‌گویی به همه‌ی پرسش‌هاست، در حالی که هنوز تکلیف بسیاری از مبانی و تناقضات درونی خود را روشن نکرده است؟ چنین رویکردی به منطق شبه‌علم نزدیک می‌شود؛ رویکردی که جهان را همچون قلمرویی جادویی تصور می‌کند و اندیشه را به چوب جادو بدل می‌سازد. بشر باید بیاموزد که برای هر مسئله، در هر کانتست تاریخی و اجتماعی، اندیشه‌ای متناسب با همان مسئله تولید کند. همچنین باید آگاه باشد که هیچ اندیشه‌ای نباید به تصلب و جزمیت دچار شود؛ بلکه باید بتواند خود را در مواجهه با تغییرات زمانه بازآفرینی و اصلاح کند. لقمه را باید به اندازه‌ی دهان برداشت و پا را به اندازه‌ی گلیم دراز کرد. اندیشه نیز باید حدود خود را بشناسد. هر اندیشه‌ای بهتر است به حوزه‌ای مشخص پاسخ دهد، نه اینکه داعیه‌ی تبیین همه‌چیز را داشته باشد. شاید حتی بتوان گامی فراتر نهاد و گفت که وظیفه‌ی اصلی اندیشه نه ارائه‌ی پاسخ‌های نهایی، بلکه طرح دقیق‌تر پرسش‌ها و پروبلماتیزه کردن واقعیت است. ارزش یک اندیشه لزوماً در پاسخ‌هایی که می‌دهد نیست، بلکه گاه در کیفیت پرسش‌هایی ست که پیش روی قرار می‌دهد!

64 0 0
Catalog
Channels and groups catalog Channels compilations Search for channels Add a channel/group
Ratings
Rating of Telegram channels Rating of Telegram groups Posts rating Ratings of brands and people
API
API statistics Search API of posts API Callback
Our channels
@TGStat @TGStat_Chat @telepulse @TGStatAPI
Read
Академия TGStat Telegram Research 2019 Telegram Research 2021 Telegram Research 2023
Contacts
Справочный центр Support Email Jobs
Miscellaneous
Terms and conditions Privacy policy Public offer
Our bots
@TGStat_Bot @SearcheeBot @TGAlertsBot @tg_analytics_bot @TGStatChatBot