وقتی تجاوز به زن، جرم علیه خودش نبود 🤩
Herstory 🔤
یکی از تلخترین بخشهای تاریخ زنان اینه که برای قرنها، تجاوز همیشه به عنوان جنایتی علیه خودِ زن دیده نمیشد؛ توی خیلی از جوامع، مسئله بیشتر این بود که «چه کسی به این زن آسیب زده؟» یا حتی بدتر از اون، اینکه «این زن متعلق به چه مردیه؟»
مثلاً در بعضی نظامهای حقوقی قدیمی، زن متأهل از نظر قانونی استقلال خیلی محدودی داشت و تجاوز به او میتوانست بیشتر به عنوان حمله به حق و آبروی شوهر یا خانواده دیده بشه، نه نقض حق و بدن خود زن
در بیشتر جوامع، ارزش و آبروی یک خانواده شدیداً به رفتار جنسی زنان گره خورده بود و اگر زنی مورد تجاوز قرار میگرفت، به جای اینکه حمایت بشه، خودش ممکن بود با سرزنش و بدنامی روبهرو بشه؛ انگار قربانی باید جوابگوی جرمی میبود که شخص دیگری علیهش انجام داده
حتی در بیشتر قوانین قدیمی، برای اینکه یک زن بتواند ادعای تجاوزش را ثابت کند، باید رفتارهایی از خودش نشان میداد که امروز تصورش هم وحشتناکه؛ باید ثابت میکرد مقاومت کرده، باید فوراً شکایت میکرد و گاهی حتی رفتار و گذشتهی جنسیاش بررسی میشد تا ببینند «قابل باور» هست یا نه
یعنی به جای اینکه سؤال اصلی این باشه که «چه کسی به این زن آسیب زده؟»، سؤال تبدیل میشد به «آیا این زن به اندازه کافی زنِ خوبی بوده که حرفش را باور کنیم؟»
و این نگاه فقط مربوط به یک کشور یا یک دین نبود؛ در دورهها و جوامع مختلف، شکلهای متفاوتی از همین تفکر وجود داشته
یکی از عجیبترین بخشهای تاریخ حقوق زنان اینه که مفهوم رضایت جنسی به شکلی که امروز دربارهش حرف میزنیم، همیشه در مرکز قانون قرار نداشته. برای مدت طولانی، ازدواج، جایگاه اجتماعی، مالکیت و «آبروی خانواده» میتوانستند از خودِ خواست و رضایت زن مهمتر باشند
حتی تا همین چند دههی اخیر، در بعضی کشورها دقیقا مثل ایران قوانین مربوط به تجاوز داخل ازدواج وجود نداشت و هنوز نداره یا بسیار محدود؛ یعنی ازدواج گاهی به شکلی در نظر گرفته میشد که انگار زن بعد از ازدواج دیگر حق نداشت دربارهی بدن خودش تصمیم بگیرد
امروز این نگاه برای خیلیها غیرقابلقبوله، اما چیزی که باید یادمون بمونه اینه که حقوقی که امروز بدیهی به نظر میرسن، همیشه بدیهی نبودن
حقِ «نه گفتن»، حق تصمیم گرفتن دربارهی بدن خودت و حق اینکه وقتی بهت آسیب زده شده، حرفت بدون اینکه خودت محاکمه بشی شنیده بشه، نتیجهی سالها مبارزهی زنان برای تغییر قانون و نگاه جامعه بوده
و شاید یکی از مهمترین تغییرات همین بود؛ اینکه کمکم فهمیدیم تجاوز، مسئلهی آبروی یک مرد یا یک خانواده نیست
بدن زن متعلق به خودش است، و تجاوز قبل از هر چیز نقض حق و اختیار خود اوست
Herstory 🔤