Forward from: ملی مذهبی
توسعه ظرفی برای تحکیم اخلاق و دیانت
✍️ میکائیل عظیمی | اقتصاددان
(بازنشر یادداشت نشریه چشمانداز۱۳۹۵)
♦️اگرچه مهندس عزتالله سحابی دانشآموخته دانشکده فنی بود و مهندس، اگرچه وی مرد سیاست بود و چهره و کنشی سیاسی در کارنامه خود برجای گذارده است، اما وی قریب یکسوم عناوین سرمقالههای ایرانفردا را به اقتصاد اختصاص داده و نه سیاست، بگذریم از محتوای سرمقالهها که در موارد بیشتری به این حوزه توجه داشته است. بنابراین به نظر میرسد با این داده میتوان جرئت کرد و اینگونه حدس زد که اگر مهندس امروز در میان ما بود، مسائل اقتصادی و اهمیت آن را گوشزد میکرد.
♦️اما امروز که از در و دیوار و از زمین و آسمان بر اهمیت مسائل اقتصادی تأکید میشود، آیا سمت و سوی مهندس نیز بر همین منوال میبود؟ آیا در شرایطی که هم دولت و هم مخالفانش بر طبل اقتصاد میکوبند و برخی نیز پرچم اقتصاد مقاومتی را افراشتهاند، زاویه دید و رویکرد مهندس (آنچه در سرمقالههای ایران فردا ثبت شده) با مباحث امروز همسو و همجهت است؟ این نکته، پرسشی است که بسیاری از تفاوتهای مهندس با دیگران را آشکار میکند. چراکه مهندس با تمام تأکید و اصراری که بر دقت در مباحث اقتصادی داشت، هیچگاه اقتصاد را فقط برای اقتصاد پیگیری نمیکرد. چراکه از نظر وی توسعه ایران، ظرفی برای تحکیم اخلاق و دیانت است. به باور وی: «اگر کلیت ایران و ایرانی از تخریب و انهدام بیشتر بازداشته و ترمیم و بازسازی شود، امید آن هست که ظرفی به وجود آید تا ارزشها و گرایشهای عقیدتی و مذهبی و عدالت اجتماعی در آن، جایگاهی برای استقرار و تثبیت و شکوفایی بیاید. و در غیاب این ظرف مستحکم و منسجم و مقتدر، دعوی هرگونه ارزشگرایی، امری بیپشتوانه و گزافهگویی و خیالپروری خواهد بود.»[1]
نگاه به درون؛ عنصری کلیدی
♦️در شرایطی که ایران و ایرانی دوران تلخ و زیانباری را پشت گذارده و کماکان نیز در تلاش است تا به زیست عادی و متعارف خود در جهان امروز بازگردد، خشم فروکوفته و مشکلات متعدد و چالشهای بیشمار، جامعه ایران و نخبگان را در شرایطی پرتنش و اضطراب قرار داده که مجال و امکان دقت و تأمل را بهشدت کاسته است. در چنین فضایی برخی از رویکردها با چنان بردی مطرح میشوند که گویی راهی غیر از آن نیست. یکی از این موارد رویکرد و زاویه دید نسبت به سرمایههای خارجی است. با تأکید و اصرار بر اهمیت اینگونه از سرمایهگذاریها و نقش بسیار مهم آنها در چرخه تولید و ارتقای آن؛ باید افزود و با صدای بلند گفت که به استناد بسیاری از مطالعات خارجی و داخلی، راز توفیق جذب سرمایههای خارجی و رمز دستیابی به آثار مثبت آنها در اقتصاد، «پیوند آن سرمایهها با سرمایههای داخلی است و گرهخوردن آن سرمایهها با چرخههای تولید ملی».
♦️از قضا یکی از پررنگترین مؤلفهها و نکاتی که در سرمقالههای مهندس، مطرح شده، نگاه به درون است. از نظر وی «در برابر مشکلات داخلی و انحطاط و ذوبشدن تدریجی ولی مستمر کشور و ملت از یکسو و فشارهای متعدد و همهجانبه جهانی از سویی دیگر راهی جز این وجود ندارد که چشم امید از بازار جهانی (مضمونی که امروز جای امپریالیسم را گرفته) برداریم و به استعدادهای طبیعی، مادی انسانی و فرهنگی و بسیج و جذب توانهای داخلی بیندیشیم.»
♦️در همین چارچوب است که شاید اگر مهندس بود، منتقد موضع انفعالی و خواستار برخوردی فعال با سرمایههای خارجی میبود. چراکه وی بهروشنی در نوشتههای خود بر اجرای سیاستهای تعدیل ساختاری، اما به شیوهای بومی و متناسب با ظرفیتهای اقتصاد ایران تأکید داشته و بهصراحت آن را نیاز و ضرورتی ملی میخواند، اما رعایت اقتضائات بومی را راز توفیق آن میداند. از نظر وی «هرچند تعدیل اقتصادی بر طبق نیازها و ضرورتهای ملی از واجبات و ضروریات است، ولی اتخاذ سیاستهای تعدیل بر طبق الگوی بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول از آغاز بهطور نظری مورد چالش و انتقاد کارشناسان اقتصادی و صاحبنظران گوناگون اجتماعی و اقتصاد سیاسی قرار داشته و دارد. ... برای توسعه اقتصادی–اجتماعی واقعی باید به الگوی بومی متوسل شد. الگوی بومی که تحقق آزادی سیاسی را موازی با تحقق توسعه اقتصادی میداند. این الگو حتماً نتیجه مثبت خواهد داد. امتحان کنید.»
@mellimazzhabi
✍️ میکائیل عظیمی | اقتصاددان
(بازنشر یادداشت نشریه چشمانداز۱۳۹۵)
♦️اگرچه مهندس عزتالله سحابی دانشآموخته دانشکده فنی بود و مهندس، اگرچه وی مرد سیاست بود و چهره و کنشی سیاسی در کارنامه خود برجای گذارده است، اما وی قریب یکسوم عناوین سرمقالههای ایرانفردا را به اقتصاد اختصاص داده و نه سیاست، بگذریم از محتوای سرمقالهها که در موارد بیشتری به این حوزه توجه داشته است. بنابراین به نظر میرسد با این داده میتوان جرئت کرد و اینگونه حدس زد که اگر مهندس امروز در میان ما بود، مسائل اقتصادی و اهمیت آن را گوشزد میکرد.
♦️اما امروز که از در و دیوار و از زمین و آسمان بر اهمیت مسائل اقتصادی تأکید میشود، آیا سمت و سوی مهندس نیز بر همین منوال میبود؟ آیا در شرایطی که هم دولت و هم مخالفانش بر طبل اقتصاد میکوبند و برخی نیز پرچم اقتصاد مقاومتی را افراشتهاند، زاویه دید و رویکرد مهندس (آنچه در سرمقالههای ایران فردا ثبت شده) با مباحث امروز همسو و همجهت است؟ این نکته، پرسشی است که بسیاری از تفاوتهای مهندس با دیگران را آشکار میکند. چراکه مهندس با تمام تأکید و اصراری که بر دقت در مباحث اقتصادی داشت، هیچگاه اقتصاد را فقط برای اقتصاد پیگیری نمیکرد. چراکه از نظر وی توسعه ایران، ظرفی برای تحکیم اخلاق و دیانت است. به باور وی: «اگر کلیت ایران و ایرانی از تخریب و انهدام بیشتر بازداشته و ترمیم و بازسازی شود، امید آن هست که ظرفی به وجود آید تا ارزشها و گرایشهای عقیدتی و مذهبی و عدالت اجتماعی در آن، جایگاهی برای استقرار و تثبیت و شکوفایی بیاید. و در غیاب این ظرف مستحکم و منسجم و مقتدر، دعوی هرگونه ارزشگرایی، امری بیپشتوانه و گزافهگویی و خیالپروری خواهد بود.»[1]
نگاه به درون؛ عنصری کلیدی
♦️در شرایطی که ایران و ایرانی دوران تلخ و زیانباری را پشت گذارده و کماکان نیز در تلاش است تا به زیست عادی و متعارف خود در جهان امروز بازگردد، خشم فروکوفته و مشکلات متعدد و چالشهای بیشمار، جامعه ایران و نخبگان را در شرایطی پرتنش و اضطراب قرار داده که مجال و امکان دقت و تأمل را بهشدت کاسته است. در چنین فضایی برخی از رویکردها با چنان بردی مطرح میشوند که گویی راهی غیر از آن نیست. یکی از این موارد رویکرد و زاویه دید نسبت به سرمایههای خارجی است. با تأکید و اصرار بر اهمیت اینگونه از سرمایهگذاریها و نقش بسیار مهم آنها در چرخه تولید و ارتقای آن؛ باید افزود و با صدای بلند گفت که به استناد بسیاری از مطالعات خارجی و داخلی، راز توفیق جذب سرمایههای خارجی و رمز دستیابی به آثار مثبت آنها در اقتصاد، «پیوند آن سرمایهها با سرمایههای داخلی است و گرهخوردن آن سرمایهها با چرخههای تولید ملی».
♦️از قضا یکی از پررنگترین مؤلفهها و نکاتی که در سرمقالههای مهندس، مطرح شده، نگاه به درون است. از نظر وی «در برابر مشکلات داخلی و انحطاط و ذوبشدن تدریجی ولی مستمر کشور و ملت از یکسو و فشارهای متعدد و همهجانبه جهانی از سویی دیگر راهی جز این وجود ندارد که چشم امید از بازار جهانی (مضمونی که امروز جای امپریالیسم را گرفته) برداریم و به استعدادهای طبیعی، مادی انسانی و فرهنگی و بسیج و جذب توانهای داخلی بیندیشیم.»
♦️در همین چارچوب است که شاید اگر مهندس بود، منتقد موضع انفعالی و خواستار برخوردی فعال با سرمایههای خارجی میبود. چراکه وی بهروشنی در نوشتههای خود بر اجرای سیاستهای تعدیل ساختاری، اما به شیوهای بومی و متناسب با ظرفیتهای اقتصاد ایران تأکید داشته و بهصراحت آن را نیاز و ضرورتی ملی میخواند، اما رعایت اقتضائات بومی را راز توفیق آن میداند. از نظر وی «هرچند تعدیل اقتصادی بر طبق نیازها و ضرورتهای ملی از واجبات و ضروریات است، ولی اتخاذ سیاستهای تعدیل بر طبق الگوی بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول از آغاز بهطور نظری مورد چالش و انتقاد کارشناسان اقتصادی و صاحبنظران گوناگون اجتماعی و اقتصاد سیاسی قرار داشته و دارد. ... برای توسعه اقتصادی–اجتماعی واقعی باید به الگوی بومی متوسل شد. الگوی بومی که تحقق آزادی سیاسی را موازی با تحقق توسعه اقتصادی میداند. این الگو حتماً نتیجه مثبت خواهد داد. امتحان کنید.»
@mellimazzhabi