یار کنیم. آثار بزرگ هنری ما را با درد و افلاس و درماندگی انسانهای دیگر آشنا می کنند. نژادها و طبقات، اقلیتها و جنسیتهایی که ما خود به آنها تعلق نداریم در آثار کسانی همچون چارلز دیکنز، هریت بیچر، آندری تارکوفسکی، اینگمار برگمان، عباس کیارستمی، محمود دولت آبادی، علی اشرف درویشیان، علی محمد افغانی، داریوش مهرجویی، صادق چوبک و یا اعتراضهای اسلاوی ژیژک به مضامین آثار هنری، برای ما نزدیکتر و ملموستر ترسیم می شوند و به ما امکان می دهند خود را با آدمهای این داستانها همانند سازی کنیم. سوای این، ما به برکت هنر مجال آن را می یابیم تا بر برخی از تعارضات و تنشهای میان خود و جهان عینی میان عقل و احساس و فرد و جامعه چیره شویم.
اگر راست باشد که هنر در زدودن یا دست کم تقلیل تنشها و بالاتر از آن در اعتلای اخلاقیات، موثر است شاید بتوان پذیرفت که قابلیتی همسنگ سنت و هنر به آن نسبت داده اند دیدگاهی که جمعی از اندیشمندان با مشاهده رواج ارزشهای مادی و زوال باورهای سنتی و دینی اختیار کرده اند.
دکتر سید حسین نصر از جمله سنت گرایانی است که بر این باور است که هنر می بایست ارزشهای سنتی و دینی را که دنیای مدرن باعث تباهی آن شده احیاء کند. او می گوید: در امر اخلاقی کار ما فقط با جامعه نیست، بلکه کار ما با خداست. هنر نیز بستر مناسبی برای گسترش معنویت است. هنری که در آسمان معنویت، عبودیت و بندگی انسان را به آستان دستاوردهای تجسمی میکشاند. هنر بر علمی به عالم هستی مبتنی است که ماهیتی قدسی و باطنی دارد و به نوبه خود محملی برای انتقال معرفتی با یک سرشت قدسی است.
اما از سوی دیگر برخی معتقدند که در دنیای هنر، این سینماست که می تواند مفاهیم اخلاقی را به شکلی دقیق و در لایه های واقعی زیبایی شناختی هنر به مخاطب ارائه دهد. ارائه زندگی به جای مرگ را برخی از تحلیلگران نمونه واقعی اخلاق زیستن می دانند. این نحوه از نمود را می توان در سینمای کیارستمی دید. او سعی نموده در آثای همچون زندگی و دیگر هیچ، زیر درختان زیتون و حتی در مشق شب حرکت و تداوم هموار انسانی شخصیتها و غلیان رنج هایشان به زیبایی دست یابد.
کیارستمی در گفتگویی اظهار داشته بود: در فیلمهای من آدمها تعریف و تصویر روشن از آنچه که در جستجویش هستند دارند، اما به دنبال چیز دیگری هستند. این بدان معناست که باید مهیا و آماده باشیم تا به زندگی معنا و مفهوم ببخشیم.
از این رو دوربین کیارستمی، زیستن در جهان عاری از خشونت را در دستور کار خود دارد. بنابراین شاید بتوان گفت هنر در این گونه آثار مروج اخلاق حقیقی انسانی است. قرار نیست برای اخلاقی زیستن در جهان زیبای هنر، بلندگوی اخلاق دست بگیریم، هنر می تواند نمود آشکار وجوه اخلاقی انسانی باشد.
بحث را با گفته ای هایدگر فیلسوف مشهور آلمانی بر فرجامی می رسانم. او از جمله فیلسوفانی است که درباره اخلاق به ندرت چیزی نوشته است با اینکه آثار بسیار زیادی از خود به جای گذاشته و تخمین زده می شود انتشار آثارش به بیش از صد جلد برسد اما او معتقد است که اخلاق وقتی می تواند جلوه کند که رابطه انسان و هستی او معنا یابد و هنر نیز به طبع رابطه انسان با هستی اش است
اگر راست باشد که هنر در زدودن یا دست کم تقلیل تنشها و بالاتر از آن در اعتلای اخلاقیات، موثر است شاید بتوان پذیرفت که قابلیتی همسنگ سنت و هنر به آن نسبت داده اند دیدگاهی که جمعی از اندیشمندان با مشاهده رواج ارزشهای مادی و زوال باورهای سنتی و دینی اختیار کرده اند.
دکتر سید حسین نصر از جمله سنت گرایانی است که بر این باور است که هنر می بایست ارزشهای سنتی و دینی را که دنیای مدرن باعث تباهی آن شده احیاء کند. او می گوید: در امر اخلاقی کار ما فقط با جامعه نیست، بلکه کار ما با خداست. هنر نیز بستر مناسبی برای گسترش معنویت است. هنری که در آسمان معنویت، عبودیت و بندگی انسان را به آستان دستاوردهای تجسمی میکشاند. هنر بر علمی به عالم هستی مبتنی است که ماهیتی قدسی و باطنی دارد و به نوبه خود محملی برای انتقال معرفتی با یک سرشت قدسی است.
اما از سوی دیگر برخی معتقدند که در دنیای هنر، این سینماست که می تواند مفاهیم اخلاقی را به شکلی دقیق و در لایه های واقعی زیبایی شناختی هنر به مخاطب ارائه دهد. ارائه زندگی به جای مرگ را برخی از تحلیلگران نمونه واقعی اخلاق زیستن می دانند. این نحوه از نمود را می توان در سینمای کیارستمی دید. او سعی نموده در آثای همچون زندگی و دیگر هیچ، زیر درختان زیتون و حتی در مشق شب حرکت و تداوم هموار انسانی شخصیتها و غلیان رنج هایشان به زیبایی دست یابد.
کیارستمی در گفتگویی اظهار داشته بود: در فیلمهای من آدمها تعریف و تصویر روشن از آنچه که در جستجویش هستند دارند، اما به دنبال چیز دیگری هستند. این بدان معناست که باید مهیا و آماده باشیم تا به زندگی معنا و مفهوم ببخشیم.
از این رو دوربین کیارستمی، زیستن در جهان عاری از خشونت را در دستور کار خود دارد. بنابراین شاید بتوان گفت هنر در این گونه آثار مروج اخلاق حقیقی انسانی است. قرار نیست برای اخلاقی زیستن در جهان زیبای هنر، بلندگوی اخلاق دست بگیریم، هنر می تواند نمود آشکار وجوه اخلاقی انسانی باشد.
بحث را با گفته ای هایدگر فیلسوف مشهور آلمانی بر فرجامی می رسانم. او از جمله فیلسوفانی است که درباره اخلاق به ندرت چیزی نوشته است با اینکه آثار بسیار زیادی از خود به جای گذاشته و تخمین زده می شود انتشار آثارش به بیش از صد جلد برسد اما او معتقد است که اخلاق وقتی می تواند جلوه کند که رابطه انسان و هستی او معنا یابد و هنر نیز به طبع رابطه انسان با هستی اش است