وقتی که مشاهده می کنیم، برخی ها به پشتوانه گواهینامه و لایسنس های ایرانی، در ایرلاین های خارجی مشغول به فعالیت هستند، پس می توانیم بگوییم که تائید صورت گرفته و مشکلی نیست. در این مورد می توانم بگویم حتی یک مورد هم بحث منفی نشنیده و سراغ ندارم، اما در کشورهایی همچون ترکیه چرا! خلبان هایی بودند که وقتی به کشور ترکیه رفتند هم لایسنس ایرانی داشتند و هم اکراینی. آن زمان، ترکیه یک نوع محدودیتی برای لایسنس های اکراینی گذاشته بود که مورد قبول نیست، اما لایسنس های ایرانی چنین بازخوردی نداشتند. وقتی که استعلامی در این مورد از سمت کشور مقصد صورت می گیرد، پس می تواند گواه بر مورد تایید بودن برای آن کشور یا ایرلاین باشد، مگر آن که کشوری باشد که به لحاظ سیاسی و عقیدتی مشکلی با کشور ما داشته باشد، که بنده در مورد اینگونه مباحث مشاهده نکردم اما شنیده ام که می گویند کشور چین از لحاظ مذهبی مشکل دارد وگرنه تا به حال مشکل فنی در لایسنس های فنی و خلبانی نشنیده ام.
در گواهینامه ها دو چیز وجود دارد. یکی رندل ولید و دیگری کانورت. وقتی که گواهینامه ای از اول در کشور ایران اخذ می شود مثل PPL-CPL و تایپ ها و دیگری اینکه فردی که گواهینامه خارجی دارد و می خواهد با آن گواهینامه در ایرلاین های ایرانی پرواز کند که هواپیمایی کشوری ایران هم چنین اجازه ای به فرد متقاضی نمی دهد چرا که باید رندل ولید گواهینامه با رجیستر هواپیما یکی باشد، یعنی اگر رجیستر هواپیمایی EP است، پس خلبانی که می خواهد پرواز کند باید گواهینامه اش را از سازمان هواپیمایی کشوری ایران اخذ کرده باشد. حالا سوال اینجاست که به طور مثال چگونه یک خلبان اماراتی می تواند در ایران با یک هواپیمای ایرانی پرواز کند؟ دو راه برای آن وجود دارد، متقاضی یا می تواند ولید کند یا کانورت. اگر بخواهد ولید کند سازمان هواپیمایی به پشتوانه گواهینامه ایرانی، یک ولیدیشن به متقاضی ارایه می دهد که این ولیدیشن ایرانی است و خلبان می تواند با آن در ایران پرواز کند که مقررات این بخش مختصر است. به این خاطر که موقتی است و به پشتوانه کشوری است اگر بخواهد کانورت انجام دهد به پشتوانه مثلا گواهینامه اماراتی، یک گواهینامه ایرانی هم اخذ می کند و همه کشورها هم این حالت ها را دارند و رعایت می کنند. قبلا در گواهینامه های رندل ولید به صورت خیلی ساده یک مصاحبه انجام می دادیم و گواهینامه صادر می کردیم اما از زمانی که پیش نویس مقررات را از یاسا گرفتیم مفصل تر و سخت گیرانه تر شد. در گواهینامه کانورت هم به همین شکل که قبلا یک سری قوانین مختصری بود اما حال الزامات آن بیشتر شده است. بعضی از کشورهایی در اتحادیه اروپا هستند که اصلا اجازه کانورت به خلبان داده نمی شود و خلبان مجبور است رندل ولید کند. درست است که همگی جزو ایکاو هستند اما ایکائو فقط در این مورد به کلیت ها پرداخته است نه به جز. به طوری که هر کشوری با توجه به شرایط خود، آن جزیات ها را اجرا می کند و در کشور ما هم همین طور است.
در این مورد باید عنوان کنم که در سیستم یاسا اصلا چیزی به نام کانورت وجود ندارد و نمی پذیرد. مثلا در گواهینامه های مراقبت پرواز، در هیچ جای دنیا مشاهده نکردم که کانورت بر روی آن انجام گیرد، چون به نوعی یک شغل حاکمیتی هم می توان از آن یاد کرد. پس در اینجا نمی توانیم بگوییم که نقض انکس بوده است، بلکه از حدود و اختیاراتش استفاده کرده است ولی چرا استفاده کرده است این را باید از خودشان سوال کرد.
اما در مورد اجرای استانداردها و تفاوت آن با سایر کشورها، این را باید عنوان کنم که در بحث انکس و قوانین، ایکائو چهار چوب کلی را تعریف کرده است، اما جزئیات را در اختیار خود کشورها گذاشته است، تا کشورها بتوانند نسبت به زیر ساخت هایی که دارند در مورد اجرای آن تصمیم گیری کنند. حتی در قوانین ایکائو آمده است که اگر کشوری نخواهد این مقررات را اجرا کند اشکالی ندارد. فقط باید یک اختلاف عملکردی ارایه دهد تا ایکائو هم آن را جهت اطلاع در اختیار سایر کشورهای عضو قرار دهد.
در گواهینامه ها دو چیز وجود دارد. یکی رندل ولید و دیگری کانورت. وقتی که گواهینامه ای از اول در کشور ایران اخذ می شود مثل PPL-CPL و تایپ ها و دیگری اینکه فردی که گواهینامه خارجی دارد و می خواهد با آن گواهینامه در ایرلاین های ایرانی پرواز کند که هواپیمایی کشوری ایران هم چنین اجازه ای به فرد متقاضی نمی دهد چرا که باید رندل ولید گواهینامه با رجیستر هواپیما یکی باشد، یعنی اگر رجیستر هواپیمایی EP است، پس خلبانی که می خواهد پرواز کند باید گواهینامه اش را از سازمان هواپیمایی کشوری ایران اخذ کرده باشد. حالا سوال اینجاست که به طور مثال چگونه یک خلبان اماراتی می تواند در ایران با یک هواپیمای ایرانی پرواز کند؟ دو راه برای آن وجود دارد، متقاضی یا می تواند ولید کند یا کانورت. اگر بخواهد ولید کند سازمان هواپیمایی به پشتوانه گواهینامه ایرانی، یک ولیدیشن به متقاضی ارایه می دهد که این ولیدیشن ایرانی است و خلبان می تواند با آن در ایران پرواز کند که مقررات این بخش مختصر است. به این خاطر که موقتی است و به پشتوانه کشوری است اگر بخواهد کانورت انجام دهد به پشتوانه مثلا گواهینامه اماراتی، یک گواهینامه ایرانی هم اخذ می کند و همه کشورها هم این حالت ها را دارند و رعایت می کنند. قبلا در گواهینامه های رندل ولید به صورت خیلی ساده یک مصاحبه انجام می دادیم و گواهینامه صادر می کردیم اما از زمانی که پیش نویس مقررات را از یاسا گرفتیم مفصل تر و سخت گیرانه تر شد. در گواهینامه کانورت هم به همین شکل که قبلا یک سری قوانین مختصری بود اما حال الزامات آن بیشتر شده است. بعضی از کشورهایی در اتحادیه اروپا هستند که اصلا اجازه کانورت به خلبان داده نمی شود و خلبان مجبور است رندل ولید کند. درست است که همگی جزو ایکاو هستند اما ایکائو فقط در این مورد به کلیت ها پرداخته است نه به جز. به طوری که هر کشوری با توجه به شرایط خود، آن جزیات ها را اجرا می کند و در کشور ما هم همین طور است.
در این مورد باید عنوان کنم که در سیستم یاسا اصلا چیزی به نام کانورت وجود ندارد و نمی پذیرد. مثلا در گواهینامه های مراقبت پرواز، در هیچ جای دنیا مشاهده نکردم که کانورت بر روی آن انجام گیرد، چون به نوعی یک شغل حاکمیتی هم می توان از آن یاد کرد. پس در اینجا نمی توانیم بگوییم که نقض انکس بوده است، بلکه از حدود و اختیاراتش استفاده کرده است ولی چرا استفاده کرده است این را باید از خودشان سوال کرد.
اما در مورد اجرای استانداردها و تفاوت آن با سایر کشورها، این را باید عنوان کنم که در بحث انکس و قوانین، ایکائو چهار چوب کلی را تعریف کرده است، اما جزئیات را در اختیار خود کشورها گذاشته است، تا کشورها بتوانند نسبت به زیر ساخت هایی که دارند در مورد اجرای آن تصمیم گیری کنند. حتی در قوانین ایکائو آمده است که اگر کشوری نخواهد این مقررات را اجرا کند اشکالی ندارد. فقط باید یک اختلاف عملکردی ارایه دهد تا ایکائو هم آن را جهت اطلاع در اختیار سایر کشورهای عضو قرار دهد.