پیام اخلاقی فیلم به گمانم این است که رمزِ استمرارِ یک رابطه در بینقص بودن بلندمدت و ادامهدار بودن آن نهفته نیست، بلکه در تلاش برای درست کردن شرایط و بازگشتن، حتی پس از فروپاشی و اختلال است.
یکی از یگانه صداهای موجود در فیلم، صدای زنگ، به تعبیر من ناقوس کلیساست که از ابتدای فیلم هر از چندگاهی به صدا در میآید. این صدا ادامه پیدا میکند تا زمانی که زوج جوان روستایی، که حالا از گردابها بیرون خزیده و یکدیگر را بازشناختهاند، وارد کلیسایی در شهر میشوند. به زعم من، اینجا نقطه اوج فیلم است. مراسم ازدواجی در کلیسا در حال برگزاری است. زن و مرد جوان به تماشای مراسم مینشینند. کشیش مراسم به مردی که در حال برگزاری مراسم ازدواجش است میگوید: «زن بلوند زیبایی داری...» و پس از چند جمله دیگر میگوید: «با دوست داشتنش، از او در مقابل چیزهایی که قرار است به او آسیب بزنند محافظت کن.»
زن و مرد جوان روستایی تماشا میکنند و میشنوند. مرد جوان روستایی که در ابتدای فیلم بنا بود زنش را در دریا غرق کند، پس از بخشیده شدن توسط او، بر روی صندلی کلیسا کنار دستش نشسته و با شنیدن این جمله در آغوش او میگرید. زن او نیز زنیست بلوند و به غایت زیبا. در این نقطه ازدواج احیا میشود. ناقوسها تا چند سکانس بعد، دیگر به صدا در نمیآیند. رستگاری اتفاق افتاده است.
پس از این اتفاق، ما در سراسر فیلم نشانههای این رستگاری را شاهدیم. از صورت مرد خیانتکار که پیرایش میشود تا جهانی که نگاه تازهای به این زوج پیدا میکند. فیلم پیش میرود. زن و مرد در آغوش یکدیگر با لذتهای دنیا مواجه میشوند و در انتها قصد بازگشت به خانه خود را دارند. گویی قرینه اتفاق میافتد، اما قرینهای که روایت را دستخوش تغییر کرده؛ قرینهای که یک طرف مثبت و طرف دیگر منفیست. همانطور که اواسط فیلم قایق بود و مشکلات زوج و تمایل مرد برای کشتن زن، در سکانسهای رو به انتها نیز بازهم قایق است؛ منتها قایق به همراه زوجی باثبات و شاد و تمایل مرد برای محافظت از زن.
ناقوسها دوباره به صدا در میآیند. طوفان میوزد. قایق غرق میشود. مرد نجات پیدا میکند، اما خبری از زن نیست. باز هم با آن نوع قرینهای که بالا صحبتش را کردم مواجه میشویم. زن پیدا میشود؛ شناور بر روی آن نیهایی که در سکانسهای ابتدایی مرد بنا بود پس از غرق کردنِ زنش در دریا، به واسطه آنها نجات پیدا کند. این مسئله دربردارنده یک پیام فلسفی بزرگ است. کارایی وسایل رسیدن به هدف مطابق با هدف یا نیت تعیین میگردد. آن چیزی که ابزار شر است، با تفاوت نیت میتواند باعث نجات آدمی یا معشوق آدمی شود.
در کنار موارد ذکر شده فیلم یک گذار ظریف و معنادار از تراژدی به کمدی دارد که خود شایسته ستایش است.
فیلمِ طلوع: آواز دو انسان، روایتی از خیانت، عشق، تجدد، سنت، شر، خیر و آواز دو انسان است؛ همانطور که در ابتدای فیلم نوشته شده بود:
«این آهنگ یک مرد و همسرشه، که همیشه و هر کجا میخونند و شما ممکنه اونو هر جایی و در هر زمانی بشنوید؛ هر کجا که طلوع خورشید با آشوب و هیاهوی شهر به هم پیوند خورده یا در زیر آسمان باز یک مزرعه. زندگی دقیقاً یک جوره؛ بعضی وقتا خوب، بعضی وقتا شیرین.
بعضی وقتا...
زمان تعطیلات.»
یکی از یگانه صداهای موجود در فیلم، صدای زنگ، به تعبیر من ناقوس کلیساست که از ابتدای فیلم هر از چندگاهی به صدا در میآید. این صدا ادامه پیدا میکند تا زمانی که زوج جوان روستایی، که حالا از گردابها بیرون خزیده و یکدیگر را بازشناختهاند، وارد کلیسایی در شهر میشوند. به زعم من، اینجا نقطه اوج فیلم است. مراسم ازدواجی در کلیسا در حال برگزاری است. زن و مرد جوان به تماشای مراسم مینشینند. کشیش مراسم به مردی که در حال برگزاری مراسم ازدواجش است میگوید: «زن بلوند زیبایی داری...» و پس از چند جمله دیگر میگوید: «با دوست داشتنش، از او در مقابل چیزهایی که قرار است به او آسیب بزنند محافظت کن.»
زن و مرد جوان روستایی تماشا میکنند و میشنوند. مرد جوان روستایی که در ابتدای فیلم بنا بود زنش را در دریا غرق کند، پس از بخشیده شدن توسط او، بر روی صندلی کلیسا کنار دستش نشسته و با شنیدن این جمله در آغوش او میگرید. زن او نیز زنیست بلوند و به غایت زیبا. در این نقطه ازدواج احیا میشود. ناقوسها تا چند سکانس بعد، دیگر به صدا در نمیآیند. رستگاری اتفاق افتاده است.
پس از این اتفاق، ما در سراسر فیلم نشانههای این رستگاری را شاهدیم. از صورت مرد خیانتکار که پیرایش میشود تا جهانی که نگاه تازهای به این زوج پیدا میکند. فیلم پیش میرود. زن و مرد در آغوش یکدیگر با لذتهای دنیا مواجه میشوند و در انتها قصد بازگشت به خانه خود را دارند. گویی قرینه اتفاق میافتد، اما قرینهای که روایت را دستخوش تغییر کرده؛ قرینهای که یک طرف مثبت و طرف دیگر منفیست. همانطور که اواسط فیلم قایق بود و مشکلات زوج و تمایل مرد برای کشتن زن، در سکانسهای رو به انتها نیز بازهم قایق است؛ منتها قایق به همراه زوجی باثبات و شاد و تمایل مرد برای محافظت از زن.
ناقوسها دوباره به صدا در میآیند. طوفان میوزد. قایق غرق میشود. مرد نجات پیدا میکند، اما خبری از زن نیست. باز هم با آن نوع قرینهای که بالا صحبتش را کردم مواجه میشویم. زن پیدا میشود؛ شناور بر روی آن نیهایی که در سکانسهای ابتدایی مرد بنا بود پس از غرق کردنِ زنش در دریا، به واسطه آنها نجات پیدا کند. این مسئله دربردارنده یک پیام فلسفی بزرگ است. کارایی وسایل رسیدن به هدف مطابق با هدف یا نیت تعیین میگردد. آن چیزی که ابزار شر است، با تفاوت نیت میتواند باعث نجات آدمی یا معشوق آدمی شود.
در کنار موارد ذکر شده فیلم یک گذار ظریف و معنادار از تراژدی به کمدی دارد که خود شایسته ستایش است.
فیلمِ طلوع: آواز دو انسان، روایتی از خیانت، عشق، تجدد، سنت، شر، خیر و آواز دو انسان است؛ همانطور که در ابتدای فیلم نوشته شده بود:
«این آهنگ یک مرد و همسرشه، که همیشه و هر کجا میخونند و شما ممکنه اونو هر جایی و در هر زمانی بشنوید؛ هر کجا که طلوع خورشید با آشوب و هیاهوی شهر به هم پیوند خورده یا در زیر آسمان باز یک مزرعه. زندگی دقیقاً یک جوره؛ بعضی وقتا خوب، بعضی وقتا شیرین.
بعضی وقتا...
زمان تعطیلات.»