پیامبر(ص) و همراهان
🌺 بازنشر چکیده سخنرانی
پژوهشی در دعای ندبه، جمعه 23 فروردین 97
.
26 و 27 ماه رجب، یادآور دو مناسبت است. اولی وفات جناب ابوطالب ع پدر گرامی امیرالمؤمنین علیه السلام و دومی مبعث پیامبر رحمت -درود خدا بر او و خاندانش-.
پیش از اینها در بحث های مقدماتی پژوهشی در دعای ندبه یاد شده بود که متن این زیادت شریف، یک دوره کامل از عقاید، تاریخ، سیره، استراتژی و هویت شیعی است. گستردگی و فراگیری مضامین اساسی در این زیارت، آن را به اساسنامه دیدگاهی شیعی در عصر غیبت، تبدیل کرده است و جایگاه و اهمیت ویژه ای به آن می بخشد. اکنون در پیوند همین دو مناسبت با دعای ندبه بندهایی از ثلث اول زیادت را می توان بازخوانی کرد و اشارات رمز و رازدار و تاکیدهای متن زیارت را بر این دو مساله بر رسید.
مساله اول؛
بعثت پیامبر (ص) در بحث دعای ندبه در دو سطح نبوت عامه و نبوت خاصه، به اصطلاح متکلمین اسلامی، یاد شده است. در بخش نبوت عامه، به بعثت همه انبیاء، اراده ازلی خداوند در این باره و نقش پر رنج آنان در راه رسالت می پردازد و از پیامبران بزرگ -اولوا العزم- با ویژگی های برجسته آنان نام می برد. همچنین فلسفه نبوت و بعثت پیامبران در میان خلق را بازگویی می کند و دلایل استوار بر لزوم نبوت را به ایجاز و اختصار بیان می کند
در باره نبوت پیامبر (ص) گفتاری ویژه دارد که در آن فضائل و برجستگی های ایشان را در جهان خلقت بر می شمارد و از محبوب بودن وی در درگاه الهی و برتری ایشان بر همه پیامبران، نام می برد و او را صاحب علم گذشته و آینده آفریدگان، و دادای فضیلت معراج آسمانی می داند.
متن دعا:
إِلَى أَنِ انْتَهَیْتَ بِالْأَمْرِ إِلَى حَبِیبِکَ وَ نَجِیبِکَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ. فَکَانَ کَمَا انْتَجَبْتَهُ سَیِّدَ مَنْ خَلَقْتَهُ وَ صَفْوَةَ مَنِ اصْطَفَیْتَهُ وَ أَفْضَلَ مَنِ اجْتَبَیْتَهُ وَ أَکْرَمَ مَنِ اعْتَمَدْتَهُ قَدَّمْتَهُ عَلَى أَنْبِیَائِکَ وَ بَعَثْتَهُ إِلَى الثَّقَلَیْنِ مِنْ عِبَادِکَ وَ أَوْطَأْتَهُ مَشَارِقَکَ وَ مَغَارِبَکَ وَ سَخَّرْتَ لَهُ الْبُرَاقَ وَ عَرَجْتَ بِرُوحِهِ [بِهِ] إِلَى سَمَائِکَ وَ أَوْدَعْتَهُ عِلْمَ مَا کَانَ وَ مَا یَکُونُ إِلَى انْقِضَاءِ خَلْقِکَ
ترجمه:
تا اينكه مقام رسالت و هدايت را به حبيب و برگزيده ات محمد (درود خدا بر او خاندانش) را رساندى.
پس همانگونه بود كه او را برگزيدى، سرور مخلوقاتت، و برگزيده برگزيدگانت، و برترين انتخاب شدگانت، و گرامی ترين معتمدانت، او را بر پيامبرانت مقدم نمودى، و بر جنّ و انس از بندگانت برانگيختی و مشرقها و مغربهايت را زير پايش گذاردى، و براق را برايش مسخّر ساختى، و آن شخصيت بزرگ را به آسمانت بالا بردى، و دانش آنچه بوده، و خواهد بود تا سپرى شدن آفرينشت به او سپردى.
مساله دوم:
در باره جناب ابوطالب(ع) دو دیدگاه نقیض یکدیگر از سده نخست اسلامی وجود داشته است که یکی دیدگاه شیعه به پیروی از احادیث اهل بیت(ع) بوده است که بر اساس آن حصرت ابوطالب موحد بوده و هرگز مشرک نگشته و بت پرستی نکرده است، بلکه به دلیل هدایت الهی و حمایت از پیامبر و یاری اسلام در برابر مشرکان، ایمان خود را از قریشیان کتمان کرده است تا بتواند در یاری اسلام و نصرت پیامبر به خوبی ادای تکلیف کند و مشرکان مجبور به رعایت دیدگاه وی باشند.
دیدگاه دوم به مخالفان اهل بیت(ع) تعلق دارد و بخشی از جهان اسلام بر آن باور معتقد است که ابوطالب مشرک بوده و بی ایمان به پیامبر از دنیا رفته است. این دیدگاه از سده های اولیه اسلامی توسط متکلمان بزرگ شیعه امثال شبخ مفید و مشایخ قدیم شیعه در مراکز بزرگ مذهب در کوفه و بغداد و قم و ری و نیشابور رد و ابطال شده است.
متاسفانه در دوره هایی از تاریخ چنان رخ داده که انکار ایمان ابوطالب را راهی برای تشنیع بر امیرالمؤمنین(ع) کرده اند و مطامع و اغراض نادرست سیاسی خود را نیز با این مساله تاریخی و اعتقادی امیخته اند. وقتی دشنام و لعن بر علی(ع) پس از یک قرن به اوج رسوایی خود رسید و در محیط توده های مردم قابل ادامه نبود زشت گویی در باره پدر آن حضرت را اسباب تشفی دل خویش کردند. تبلیغات وسیع مخالفان و تکثیر این ایده غلط در کتاب های تاریخی و حدیثی توسط بعضی از فرقه های باطل سبب شد تا سطحی نگران شرک ابوطالب را امری مسلم بپندارند. شوربختانه برخی از عارفان و صوفیان ایرانی نیز که توفیق دریافت مبانی تشیع را نیافته بودند و در امور تاریخی و مسائل اختلافی در عقاید اسلامی، از اگاهی تحقیقی برخوردار نبودند به آن گرایش یافتند.
@menbar_ansariWww.h-ansari.net