فصل هفتم — قسمت شصت و هفتم 🐧
مدیریت کردن سیستم — System Administration
——————-
فصل هفتم وارد بخش مدیریت واقعی یک Linux Server می‌شود. یعنی اینجا دیگر فقط با دستورات لینوکس کار نمی‌کنیم؛ یاد می‌گیریم یک سیستم را اداره و نگهداری کنیم.
چهار بخش اصلی این فصل:
System Administration
│
├── 👤 Users & Groups
├── 🕐 Time Management
├── 📋 Logs
└── 📧 Mail Transfer Agent
———————-
1️⃣ مدیریت کاربران و گروه‌ها 👤
در لینوکس هر کسی که وارد سیستم می‌شود یک User دارد.
مثلاً:
root
ali
admin
هر User می‌تواند عضو یک یا چند Group باشد.
مثلاً:
ali
├── users
├── developers
└── docker
چرا Group داریم؟
فرض کن ۱۰ نفر در یک شرکت داریم و همه باید به یک پوشه دسترسی داشته باشند.
به‌جای اینکه برای تک‌تک افراد Permission تنظیم کنیم:
ali
reza
mohammad
sara
...
یک گروه می‌سازیم:
developers
و همه را عضو آن می‌کنیم.
———————
دستورات مهمی که در این بخش خواهیم داشت:
useradd
usermod
userdel
passwd
id
who
whoami
groups
groupadd
groupmod
groupdel
فایل‌های مهم:
/etc/passwd
/etc/shadow
/etc/group
/etc/gshadow
🧠 این چهار فایل را خیلی خوب یاد بگیر.
————————-
2️⃣ مدیریت زمان 🕐
این قسمت ادامه چیزی است که در فصل قبل خواندیم.
سرور باید ساعت صحیح داشته باشد.
چون زمان اشتباه باعث مشکل در:
Log
Authentication
Certificate
Kerberos
Cron
ارتباط بین سرورها
می‌شود.
ابزارهای مهم:
date
timedatectl
و مهم‌تر:
NTP
برای هماهنگ کردن ساعت سرور با Time Server.
——————
3️⃣ مدیریت Logها 📋
Log یعنی گزارش اتفاقاتی که در سیستم رخ داده است.
مثلاً:
SSH login
Failed login
Service started
Service stopped
Kernel error
Disk error
فرض کن SSH کار نمی‌کند.
به‌جای حدس زدن:
چرا SSH کار نمی‌کنه؟ 🤔
می‌رویم Logها را بررسی می‌کنیم.
در سیستم‌های Linux دو روش مهم داریم:
سیستم‌های سنتی
/var/log/
مثلاً:
/var/log/auth.log
/var/log/syslog
در بعضی توزیع‌ها:
/var/log/secure
/var/log/messages
systemd
ابزار بسیار مهم:
journalctl
مثلاً:
journalctl
یا برای SSH:
journalctl -u ssh
——————————
4️⃣ Mail Transfer Agent 📧
اینجا قرار نیست فعلاً Mail Server کامل بسازیم.
فقط مفهوم MTA را یاد می‌گیریم.
MTA چیست؟
Mail Transfer Agent
برنامه‌ای است که مسئول انتقال Email بین Mail Serverها است.
مثلاً:
User
↓
Mail Client
↓
Mail Server
↓
MTA
↓
Internet
↓
Destination Mail Server
نمونه MTAها:
Postfix
Sendmail
Exim
یکی از معروف‌ترین‌ها:
Postfix
——————
🧠 فرق Mail Client و MTA
مثلاً:
Thunderbird
یک Mail Client است.
یعنی کاربر با آن Email را می‌خواند و ارسال می‌کند.
اما:
Postfix
یک MTA است.
یعنی وظیفه انتقال Mail را برعهده دارد.
—————-
مدیریت کردن سیستم — System Administration
——————-
فصل هفتم وارد بخش مدیریت واقعی یک Linux Server می‌شود. یعنی اینجا دیگر فقط با دستورات لینوکس کار نمی‌کنیم؛ یاد می‌گیریم یک سیستم را اداره و نگهداری کنیم.
چهار بخش اصلی این فصل:
System Administration
│
├── 👤 Users & Groups
├── 🕐 Time Management
├── 📋 Logs
└── 📧 Mail Transfer Agent
———————-
1️⃣ مدیریت کاربران و گروه‌ها 👤
در لینوکس هر کسی که وارد سیستم می‌شود یک User دارد.
مثلاً:
root
ali
admin
هر User می‌تواند عضو یک یا چند Group باشد.
مثلاً:
ali
├── users
├── developers
└── docker
چرا Group داریم؟
فرض کن ۱۰ نفر در یک شرکت داریم و همه باید به یک پوشه دسترسی داشته باشند.
به‌جای اینکه برای تک‌تک افراد Permission تنظیم کنیم:
ali
reza
mohammad
sara
...
یک گروه می‌سازیم:
developers
و همه را عضو آن می‌کنیم.
———————
دستورات مهمی که در این بخش خواهیم داشت:
useradd
usermod
userdel
passwd
id
who
whoami
groups
groupadd
groupmod
groupdel
فایل‌های مهم:
/etc/passwd
/etc/shadow
/etc/group
/etc/gshadow
🧠 این چهار فایل را خیلی خوب یاد بگیر.
————————-
2️⃣ مدیریت زمان 🕐
این قسمت ادامه چیزی است که در فصل قبل خواندیم.
سرور باید ساعت صحیح داشته باشد.
چون زمان اشتباه باعث مشکل در:
Log
Authentication
Certificate
Kerberos
Cron
ارتباط بین سرورها
می‌شود.
ابزارهای مهم:
date
timedatectl
و مهم‌تر:
NTP
برای هماهنگ کردن ساعت سرور با Time Server.
——————
3️⃣ مدیریت Logها 📋
Log یعنی گزارش اتفاقاتی که در سیستم رخ داده است.
مثلاً:
SSH login
Failed login
Service started
Service stopped
Kernel error
Disk error
فرض کن SSH کار نمی‌کند.
به‌جای حدس زدن:
چرا SSH کار نمی‌کنه؟ 🤔
می‌رویم Logها را بررسی می‌کنیم.
در سیستم‌های Linux دو روش مهم داریم:
سیستم‌های سنتی
/var/log/
مثلاً:
/var/log/auth.log
/var/log/syslog
در بعضی توزیع‌ها:
/var/log/secure
/var/log/messages
systemd
ابزار بسیار مهم:
journalctl
مثلاً:
journalctl
یا برای SSH:
journalctl -u ssh
——————————
4️⃣ Mail Transfer Agent 📧
اینجا قرار نیست فعلاً Mail Server کامل بسازیم.
فقط مفهوم MTA را یاد می‌گیریم.
MTA چیست؟
Mail Transfer Agent
برنامه‌ای است که مسئول انتقال Email بین Mail Serverها است.
مثلاً:
User
↓
Mail Client
↓
Mail Server
↓
MTA
↓
Internet
↓
Destination Mail Server
نمونه MTAها:
Postfix
Sendmail
Exim
یکی از معروف‌ترین‌ها:
Postfix
——————
🧠 فرق Mail Client و MTA
مثلاً:
Thunderbird
یک Mail Client است.
یعنی کاربر با آن Email را می‌خواند و ارسال می‌کند.
اما:
Postfix
یک MTA است.
یعنی وظیفه انتقال Mail را برعهده دارد.
—————-