هیدروژناسیون (Hydrogenation)
ایزومرهای سیس و ترانس (Cis-Trans isomerism)
در آلکانها چرخش اتمهای کربن به دور پیوند یگانه ممکن است، اما در آلکنهای دو کربنه (از آنجایی که میان کربنهایشان پیوند دوگانه وجود دارد)، دوران اتمها حول پیوند ممکن نیست و برای وقوع این امر، پیوند باید شکسته شود. از این روی میتوان شکلی مشخص برای آلکنهای دو کربنه در نظر گرفت. به این دلیل، آلکانهایی که اتمهای آنها نسبت به هم دوران دارند را نمیتوان ایزومر در نظر گرفت.
در آلکنهای دو کربنه، هنگامی که مولکولهای متصل به کربن در یک سمت قرار گرفته باشند، ایزومر سیس (Cis) و هنگامی که در طرفهای متفاوت قرار گرفته باشند ایزومر ترانس (Trans) را تشکیل میدهند (تصویر 1؛ توجه داشته باشید که ایزومرها فرمول شیمیایی یکسانی دارند و در این مقایسه، مادهای با مواد تشکیل دهندۀ یکسان مورد نظر است).
چربیهای غیراشباع
در چربیهای غیراشباع، پیوند دوگانه میان اتمهای کربن سبب پدید آمدن ساختار سیس میشود و این موضوع، باعث میشود که دافعۀ میان دو مولکول هیدروژن، ساختار اسید چرب را خمیده گرداند، این خمیدگی دلیل حالت مایع چربیهای غیراشباع است. اضافه کردن هیدروژن به اسیدهای چرب چربیهای غیراشباع، باعث میشود که اتمهای هیدروژن حول پیوند دوگانه از حالت سیس درآمده و به شکل ترانس در آیند (تصویر 2)، این فرایند باعث میشود که خمیدگی اسیدهای چرب از بین رفته و چربی غیراشباع حالت جامدتری پیدا کند.
چرا چربی ترانس؟
چربی ترانس به صورت طبیعی نیز ساخته میشود، ولی ساخت آن به صورت مصنوعی هم ممکن و کمهزینه است. چربیهای ترانس مدتی طولانی باقی میمانند، تولیدشان ارزان است، به راحتی قابل استفادهاند و به غذا طعم و بافتی مطلوب میدهند؛ اینها برخی از دلایلی هستند که کارخانهها به استفاده و تولید چربی ترانس روی آورده و از صدمات آن چشمپوشی میکنند.
References:
https://chem.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_Chemistry/The_Basics_of_GOB_Chemistry_(Ball_et_al.)/13%3A_Unsaturated_and_Aromatic_Hydrocarbons/13.02%3A_Cis-Trans_Isomers_(Geometric_Isomers)
https://www.heart.org/en/healthy-living/healthy-eating/eat-smart/fats/trans-fat#:~:text=Why%20do%20some%20companies%20use,many%20times%20in%20commercial%20fryers
https://www.fsai.ie/faq/trans_fatty_acids.html
#مغزفود
ایزومرهای سیس و ترانس (Cis-Trans isomerism)
در آلکانها چرخش اتمهای کربن به دور پیوند یگانه ممکن است، اما در آلکنهای دو کربنه (از آنجایی که میان کربنهایشان پیوند دوگانه وجود دارد)، دوران اتمها حول پیوند ممکن نیست و برای وقوع این امر، پیوند باید شکسته شود. از این روی میتوان شکلی مشخص برای آلکنهای دو کربنه در نظر گرفت. به این دلیل، آلکانهایی که اتمهای آنها نسبت به هم دوران دارند را نمیتوان ایزومر در نظر گرفت.
در آلکنهای دو کربنه، هنگامی که مولکولهای متصل به کربن در یک سمت قرار گرفته باشند، ایزومر سیس (Cis) و هنگامی که در طرفهای متفاوت قرار گرفته باشند ایزومر ترانس (Trans) را تشکیل میدهند (تصویر 1؛ توجه داشته باشید که ایزومرها فرمول شیمیایی یکسانی دارند و در این مقایسه، مادهای با مواد تشکیل دهندۀ یکسان مورد نظر است).
چربیهای غیراشباع
در چربیهای غیراشباع، پیوند دوگانه میان اتمهای کربن سبب پدید آمدن ساختار سیس میشود و این موضوع، باعث میشود که دافعۀ میان دو مولکول هیدروژن، ساختار اسید چرب را خمیده گرداند، این خمیدگی دلیل حالت مایع چربیهای غیراشباع است. اضافه کردن هیدروژن به اسیدهای چرب چربیهای غیراشباع، باعث میشود که اتمهای هیدروژن حول پیوند دوگانه از حالت سیس درآمده و به شکل ترانس در آیند (تصویر 2)، این فرایند باعث میشود که خمیدگی اسیدهای چرب از بین رفته و چربی غیراشباع حالت جامدتری پیدا کند.
چرا چربی ترانس؟
چربی ترانس به صورت طبیعی نیز ساخته میشود، ولی ساخت آن به صورت مصنوعی هم ممکن و کمهزینه است. چربیهای ترانس مدتی طولانی باقی میمانند، تولیدشان ارزان است، به راحتی قابل استفادهاند و به غذا طعم و بافتی مطلوب میدهند؛ اینها برخی از دلایلی هستند که کارخانهها به استفاده و تولید چربی ترانس روی آورده و از صدمات آن چشمپوشی میکنند.
References:
https://chem.libretexts.org/Bookshelves/Introductory_Chemistry/The_Basics_of_GOB_Chemistry_(Ball_et_al.)/13%3A_Unsaturated_and_Aromatic_Hydrocarbons/13.02%3A_Cis-Trans_Isomers_(Geometric_Isomers)
https://www.heart.org/en/healthy-living/healthy-eating/eat-smart/fats/trans-fat#:~:text=Why%20do%20some%20companies%20use,many%20times%20in%20commercial%20fryers
https://www.fsai.ie/faq/trans_fatty_acids.html
#مغزفود