انقلاب شمعها
آلمان شرقی، ۱۹۸۹
پس از جنگ جهانی دوم، آلمان به دو کشور تقسیم شد: آلمان غربی و آلمان شرقی، که زیر نفوذ اتحاد شوروی قرار داشت. در آلمان شرقی، حزب حاکم سوسیالیست وحدت آلمان قدرت را در دست داشت؛ پلیس مخفی اشتازی مخالفان را زیر نظر میگرفت، آزادی بیان محدود بود و خروج از کشور میتوانست به بهای زندان تمام شود. در سال ۱۹۶۱، حکومت دیوار برلین را ساخت تا از فرار شهروندان به غرب جلوگیری کند. دیوار فقط از بتن و سیم خاردار نبود؛ از دیدارهای ازدسترفته، خانوادههای جداشده و زندگیهایی ساخته شده بود که اجازه نداشتند مسیر خودشان را انتخاب کنند.
اما هیچ دیواری نمیتواند نارضایتی را برای همیشه پشت خودش نگه دارد.
در سال ۱۹۸۹، اصلاحات میخائیل گورباچف در شوروی و تضعیف کنترل مسکو بر کشورهای اروپای شرقی، فضای تازهای ایجاد کرد. در آلمان شرقی، گروههای مدافع حقوق مدنی و شهروندان معترض خواهان آزادی سفر، انتخابات آزاد و پایان سرکوب شدند. در لایپزیگ، تجمعهایی که از حلقههای دعا و گردهماییهای کلیسایی نیرو گرفته بودند، به تظاهرات خیابانی گسترده تبدیل شدند.
روز ۹ اکتبر ۱۹۸۹، حدود هفتاد هزار نفر در لایپزیگ راهپیمایی کردند. حکومت پیشتر نیروهای امنیتی را برای مقابله آماده کرده بود و بسیاری بیم داشتند که اعتراض به کشتاری شبیه سرکوبهای خونین دیگر کشورها منتهی شود. اما آن شب، برخلاف انتظار، نیروها به تظاهرکنندگان حمله نکردند. جمعیت با شعار «ما مردم هستیم» پیش میرفت؛ مردمانی که دیگر نمیخواستند تنها تماشاگر تصمیمهایی باشند که برای زندگیشان گرفته میشد.
اعتراضها گسترش یافت. در ۱۸ اکتبر، اریش هونکر، رهبر سالخوردهٔ حکومت، از قدرت کنار رفت؛ اما استعفای او نتوانست موج تغییر را متوقف کند. در ۴ نوامبر، صدها هزار نفر در برلین شرقی برای آزادی و اصلاحات تجمع کردند.
سپس، در شامگاه ۹ نوامبر، سخنگوی حکومت در یک نشست خبری دربارهٔ مقررات تازهٔ سفر، در پاسخ به پرسشی دربارهٔ زمان اجرا، اعلام کرد که این مقررات تا جایی که میداند «فوراً، بیدرنگ» اجرایی میشوند. خبر بهسرعت پخش شد و هزاران نفر به گذرگاههای مرزی هجوم بردند. مرزبانان که دستور روشنی برای مدیریت این وضعیت نداشتند، سرانجام گذرگاهها را باز کردند.
مردم از دیوار بالا رفتند، یکدیگر را در آغوش گرفتند و با ابزارهای گوناگون به تخریب آن پرداختند. کسانی که دههها از دیدار عزیزانشان محروم شده بودند، دوباره همدیگر را پیدا کردند.
آلمان شرقی، ۱۹۸۹
پس از جنگ جهانی دوم، آلمان به دو کشور تقسیم شد: آلمان غربی و آلمان شرقی، که زیر نفوذ اتحاد شوروی قرار داشت. در آلمان شرقی، حزب حاکم سوسیالیست وحدت آلمان قدرت را در دست داشت؛ پلیس مخفی اشتازی مخالفان را زیر نظر میگرفت، آزادی بیان محدود بود و خروج از کشور میتوانست به بهای زندان تمام شود. در سال ۱۹۶۱، حکومت دیوار برلین را ساخت تا از فرار شهروندان به غرب جلوگیری کند. دیوار فقط از بتن و سیم خاردار نبود؛ از دیدارهای ازدسترفته، خانوادههای جداشده و زندگیهایی ساخته شده بود که اجازه نداشتند مسیر خودشان را انتخاب کنند.
اما هیچ دیواری نمیتواند نارضایتی را برای همیشه پشت خودش نگه دارد.
در سال ۱۹۸۹، اصلاحات میخائیل گورباچف در شوروی و تضعیف کنترل مسکو بر کشورهای اروپای شرقی، فضای تازهای ایجاد کرد. در آلمان شرقی، گروههای مدافع حقوق مدنی و شهروندان معترض خواهان آزادی سفر، انتخابات آزاد و پایان سرکوب شدند. در لایپزیگ، تجمعهایی که از حلقههای دعا و گردهماییهای کلیسایی نیرو گرفته بودند، به تظاهرات خیابانی گسترده تبدیل شدند.
روز ۹ اکتبر ۱۹۸۹، حدود هفتاد هزار نفر در لایپزیگ راهپیمایی کردند. حکومت پیشتر نیروهای امنیتی را برای مقابله آماده کرده بود و بسیاری بیم داشتند که اعتراض به کشتاری شبیه سرکوبهای خونین دیگر کشورها منتهی شود. اما آن شب، برخلاف انتظار، نیروها به تظاهرکنندگان حمله نکردند. جمعیت با شعار «ما مردم هستیم» پیش میرفت؛ مردمانی که دیگر نمیخواستند تنها تماشاگر تصمیمهایی باشند که برای زندگیشان گرفته میشد.
اعتراضها گسترش یافت. در ۱۸ اکتبر، اریش هونکر، رهبر سالخوردهٔ حکومت، از قدرت کنار رفت؛ اما استعفای او نتوانست موج تغییر را متوقف کند. در ۴ نوامبر، صدها هزار نفر در برلین شرقی برای آزادی و اصلاحات تجمع کردند.
سپس، در شامگاه ۹ نوامبر، سخنگوی حکومت در یک نشست خبری دربارهٔ مقررات تازهٔ سفر، در پاسخ به پرسشی دربارهٔ زمان اجرا، اعلام کرد که این مقررات تا جایی که میداند «فوراً، بیدرنگ» اجرایی میشوند. خبر بهسرعت پخش شد و هزاران نفر به گذرگاههای مرزی هجوم بردند. مرزبانان که دستور روشنی برای مدیریت این وضعیت نداشتند، سرانجام گذرگاهها را باز کردند.
مردم از دیوار بالا رفتند، یکدیگر را در آغوش گرفتند و با ابزارهای گوناگون به تخریب آن پرداختند. کسانی که دههها از دیدار عزیزانشان محروم شده بودند، دوباره همدیگر را پیدا کردند.