دفترخانه شعبه یک


Channel's geo and language: not specified, not specified
Category: not specified



Channel's geo and language
not specified, not specified
Category
not specified
Statistics
Posts filter


درود
خدمت شما

برای تأخیر پیش‌آمده عذرخواهی می‌کنم. امیدوارم از خوندن این مطالب لذت برده باشید و چیزی به دانسته‌هاتون اضافه کرده باشه. اگر هم دوست داشتید دربارهٔ هرکدوم از این انقلاب‌ها و قیام‌ها بیشتر بدونید، بنده در خدمتم.

در پایان، فکر می‌کنم باید به این نکته اشاره کرد که تمام این انقلاب‌ها و قیام‌ها، فارغ از نتیجه و سرنوشتشون، روایت تلاش انسان‌ها برای آزادی‌اند و شایستهٔ احترام‌اند. هرکدوم به شکلی یادآوری می‌کنن که امید، حتی در تاریک‌ترین روزگار، از بین نمی‌ره و میل به آزادی رو نمی‌شه برای همیشه سرکوب کرد.

از میدان تیان‌آن‌من تا کریسمس خونین؛ از خیابون‌هایی که با فریاد آزادی پر شدن تا میدان‌هایی که با خون رنگ گرفتن، تاریخ بارها نشون داده که قدرت حاکم می‌تونه صداها رو خاموش کنه، اما نمی‌تونه حقیقت خواستن آزادی رو از بین ببره. خون ریخته‌شده هم با گذشت زمان از حافظهٔ تاریخ پاک نمی‌شه.


And remember kids, the next time that somebody tells you, "The government wouldn't do that," oh yes they would.


این عبارت بعدها به نمادی از جنبش کارگری لیون تبدیل شد. اهمیت شعار در این بود که مسئلهٔ کارگران را به شکلی روشن بیان می‌کرد: آن‌ها زندگی‌ای می‌خواستند که در آن کارکردن امکان زنده‌ماندن را فراهم کند، نه اینکه کار، با وجود تمام سختی‌اش، همچنان آن‌ها را در فقر نگه دارد.

نیروهای حکومتی در ابتدا نتوانستند شورش را به‌سرعت مهار کنند. کارگران در بخش‌هایی از شهر برتری پیدا کردند و برای مدتی کنترل لیون را به دست گرفتند. مقام‌های محلی عقب نشستند و نظم اداری شهر مختل شد.

بااین‌حال، این پیروزی نظامی موقت به معنای شکل‌گیری یک دولت انقلابی پایدار نبود. شورشیان گروهی یکدست با برنامه‌ای سیاسی کاملاً مشترک نبودند. خواستهٔ اصلی بسیاری از آنان اجرای تعرفهٔ دستمزد و بهبود شرایط کار بود؛ هرچند در جریان شورش، نارضایتی‌های اجتماعی و سیاسی گسترده‌تری نیز آشکار شد.

شورشی که به انقلاب سراسری تبدیل نشد

دولت فرانسه نمی‌توانست از دست‌رفتن کنترل یکی از شهرهای مهم صنعتی کشور را نادیده بگیرد. نیروهای نظامی بیشتری به منطقه اعزام شدند و در اوایل دسامبر ۱۸۳۱، ارتش توانست دوباره کنترل لیون را به دست گیرد.

پس از بازگشت نیروهای حکومتی، شورش سرکوب شد و شماری از شرکت‌کنندگان بازداشت شدند. حکومت نتوانست یا نخواست راه‌حلی پایدار برای مشکلات اقتصادی کارگران ایجاد کند و بسیاری از مطالبات اصلی آنان بی‌پاسخ ماند.

بااین‌حال، شورش لیون را نمی‌توان صرفاً یک اعتراض دستمزدی شکست‌خورده دانست. این واقعه نشان داد که کارگران ماهر، حتی بدون رهبری واحد یا برنامه‌ای برای تصرف قدرت در سراسر کشور، می‌توانند با سازمان‌دهی جمعی و مقاومت خیابانی نظم یک شهر بزرگ را به چالش بکشند.

همچنین روشن شد که انقلاب سیاسی و انقلاب اجتماعی الزاماً یک چیز نیستند. انقلاب ۱۸۳۰ نظام سلطنتی را تغییر داده بود، اما ساختارهای اقتصادی و روابط قدرت در محیط کار همچنان باقی مانده بودند. شورش بافندگان نشان داد که آزادی سیاسی، اگر با شرایط قابل‌تحمل زندگی و کار همراه نشود، ممکن است برای بخش بزرگی از جامعه معنای محدودی داشته باشد.

شورش دوم؛ لیون دوباره به خیابان می‌آید

ماجرای کانوت‌ها در سال ۱۸۳۱ پایان نیافت. در آوریل ۱۸۳۴، لیون بار دیگر شاهد شورشی بزرگ بود. این بار، علاوه بر نارضایتی‌های کارگری، محدودیت‌های سیاسی حکومت و برخورد با انجمن‌ها و سازمان‌های کارگری نیز نقش مهمی داشتند.

اعتراض‌ها به درگیری‌های مسلحانه کشیده شد و ارتش برای سرکوب شورش وارد عمل شد. نبردها چندین روز ادامه یافتند و تلفات سنگینی برجای گذاشتند. این قیام نیز سرکوب شد.

شورش‌های ۱۸۳۱ و ۱۸۳۴ در زمینه‌های متفاوتی رخ دادند، اما هر دو نشان دادند که مسئلهٔ کارگران لیون با یک توافق موقت حل نمی‌شود. ناامنی اقتصادی، محدودیت تشکل‌یابی و نبود راه‌های مؤثر برای اثرگذاری بر تصمیم‌های سیاسی، زمینهٔ تداوم نارضایتی را فراهم کرده بود.

جنبش کانوت‌ها همچنین بخشی از تاریخ شکل‌گیری اندیشه‌ها و سازمان‌های کارگری در فرانسه شد؛ تاریخی که در دهه‌های بعد، با گسترش صنعتی‌شدن و رشد جنبش‌های سوسیالیستی و اتحادیه‌ای، اهمیت بیشتری پیدا کرد.

میراث کانوت‌ها

شورش بافندگان ابریشم لیون از مشهورترین انقلاب‌های تاریخ فرانسه نیست. نام آن معمولاً در سایهٔ انقلاب ۱۷۸۹، انقلاب‌های ۱۸۳۰ و ۱۸۴۸ و رویدادهای کمون پاریس در سال ۱۸۷۱ قرار می‌گیرد. اما برای فهم تاریخ جنبش کارگری، این شورش اهمیت ویژه‌ای دارد.

کانوت‌ها نشان دادند که اختلاف بر سر دستمزد می‌تواند به پرسشی بنیادی‌تر تبدیل شود: چه کسی دربارهٔ ارزش کار تصمیم می‌گیرد؟ چه کسی از تولید ثروت سود می‌برد؟ و اگر کسانی که یک صنعت را زنده نگه می‌دارند نتوانند از راه‌های معمول از حقوق خود دفاع کنند، چه زمانی اعتراض به شورش تبدیل می‌شود؟

این شورش به پیروزی پایدار نرسید و نتوانست ساختار اقتصادی فرانسه را دگرگون کند. بااین‌حال، تجربهٔ آن در حافظهٔ جنبش کارگری باقی ماند و شعارش به نمادی از مبارزه برای دستمزد و زندگی شرافتمندانه تبدیل شد.

در نهایت، شورش کانوت‌ها یادآور این واقعیت است که تاریخ انقلاب‌ها تنها تاریخ پادشاهان سرنگون‌شده، دولت‌های تازه و رهبران مشهور نیست. گاهی یکی از مهم‌ترین فصل‌های آن را مردمی می‌نویسند که نه برای تصرف کاخ سلطنتی، بلکه برای آن‌که حاصل کار روزانه‌شان کفاف زندگی را بدهد، به خیابان می‌آیند.


دفتر خانه:
شورش بافندگان ابریشم لیون؛ زندگی با کار یا مرگ در مبارزه

فرانسه، نوامبر ۱۸۳۱

در فرانسهٔ قرن نوزدهم، انقلاب‌ها قرار نبودند با سقوط باستیل و پایان سلطنت به کارشان خاتمه بدهند. انقلاب فرانسه در سال ۱۷۸۹ سلطنت مطلقه را به لرزه انداخته بود، جمهوری اعلام شده بود، پادشاهی دوباره بازگشته بود و سرانجام در سال ۱۸۳۰، انقلاب دیگری شارل دهم را از قدرت پایین کشیده و لویی‌فیلیپ را به سلطنت رسانده بود. بااین‌حال، برای بخش بزرگی از مردم، تغییر پادشاه لزوماً به معنای تغییر زندگی نبود. کارگران همچنان کار می‌کردند، صاحبان کارخانه‌ها سود می‌بردند و کسانی که با دست‌های خود ثروت تولید می‌کردند، اغلب سهم چندانی از آن نداشتند.

در شهر لیون، یکی از مهم‌ترین مراکز صنعت نساجی فرانسه، این تناقض به مسئله‌ای حیاتی تبدیل شده بود. اقتصاد شهر تا حد زیادی به تولید پارچه‌های ابریشمی وابسته بود؛ صنعتی که شهرت و ثروت فراوانی برای لیون به ارمغان می‌آورد، اما زندگی بسیاری از تولیدکنندگانش را با فقر و ناامنی همراه می‌کرد.

این‌جا بود که بافندگان ابریشم، معروف به کانوت‌ها (Canuts)، به یکی از نخستین جنبش‌های مهم کارگری فرانسه تبدیل شدند.

شهری که با ابریشم زندگی می‌کرد

در اوایل قرن نوزدهم، لیون مرکز مهم تولید و تجارت ابریشم اروپا بود. پارچه‌های گران‌قیمت این شهر برای بازارهای داخلی و خارجی تولید می‌شدند و صنعت ابریشم نقشی اساسی در اقتصاد محلی داشت.

اما ساختار این صنعت با کارخانه‌های بزرگ امروزی تفاوت داشت. بسیاری از بافندگان در کارگاه‌های کوچک یا خانه‌های خود کار می‌کردند. دستگاه‌های بافندگی ابریشم بزرگ و گران‌قیمت بودند و کار با آن‌ها به مهارت زیادی نیاز داشت. بافندگان معمولاً برای تاجران و تولیدکنندگانی کار می‌کردند که مواد اولیه را تأمین می‌کردند و محصول نهایی را به بازار می‌فرستادند.

این رابطه ظاهراً ساده، در عمل به معنای وابستگی شدید کارگران به سفارش‌دهندگان بود. بافندگان ابزار و مهارت خود را داشتند، اما معمولاً کنترل چندانی بر قیمت فروش پارچه یا شرایط بازار نداشتند. تاجران می‌توانستند نرخ پرداختی را کاهش دهند و کارگران برای تأمین هزینه‌های زندگی ناچار بودند ساعت‌های طولانی کار کنند.

افزایش رقابت، نوسان تقاضا و بحران‌های اقتصادی نیز شرایط را دشوارتر می‌کرد. وقتی بازار کساد می‌شد، فشار آن اغلب مستقیماً بر درآمد بافندگان وارد می‌آمد.

پس مسئله فقط پایین‌بودن دستمزد نبود؛ مسئله این بود که گروهی از مردم با مهارت و نیروی کار خود محصولی گران‌بها تولید می‌کردند، اما در تعیین ارزش کارشان قدرت چندانی نداشتند.

انقلاب ۱۸۳۰؛ آزادی برای چه کسی؟

در ژوئیهٔ ۱۸۳۰، انقلاب دیگری در فرانسه رخ داد. شارل دهم، پادشاه بوربون، در پی تلاش برای محدودکردن آزادی‌های سیاسی و مطبوعاتی با اعتراض گسترده روبه‌رو شد. درگیری‌های خیابانی پاریس به سقوط او انجامید و لویی‌فیلیپ، از شاخهٔ اورلئان خاندان بوربون، به سلطنت رسید.

حکومت جدید خود را متفاوت از سلطنت پیشین معرفی می‌کرد و به‌ویژه بر پیوندش با جامعهٔ بورژوایی تأکید داشت. اما از نگاه بسیاری از کارگران، وعده‌های انقلاب هنوز به زندگی روزمرهٔ آن‌ها نرسیده بود.

در لیون، بافندگان انتظار داشتند تغییر سیاسی به بهبود شرایط اقتصادی‌شان نیز منجر شود. آن‌ها خواهان تعیین نرخ منصفانه‌تری برای کار خود بودند؛ نرخی که بتواند هزینه‌های زندگی را پوشش دهد.

در پاییز ۱۸۳۱، با افزایش فشار اقتصادی، نمایندگان بافندگان و کارفرمایان برای تعیین تعرفهٔ دستمزد مذاکره کردند. توافقی به دست آمد که قرار بود حداقل نرخ پرداختی برای برخی کارهای بافندگی را مشخص کند. مقام‌های محلی نیز در روند توافق نقش داشتند.

اما توافق روی کاغذ، هنوز به معنای اجرای آن نبود. بخشی از تولیدکنندگان و تاجران حاضر نبودند نرخ‌های تعیین‌شده را بپذیرند و کارگران نیز دریافتند که بدون قدرت جمعی، توافق ممکن است به‌سادگی کنار گذاشته شود.

در نتیجه، نارضایتی اقتصادی به بحرانی سیاسی تبدیل شد.

نوامبر ۱۸۳۱؛ آغاز شورش

در نوامبر، اختلاف بر سر تعرفهٔ دستمزد به نقطهٔ انفجار رسید. گروه‌هایی از بافندگان دست از کار کشیدند و اعتراض‌ها گسترش یافت. در روزهای ۲۱ تا ۲۲ نوامبر، درگیری‌های شدیدی میان کارگران و نیروهای حکومتی رخ داد.

شورش تنها به اعتراض مسالمت‌آمیز محدود نماند. خیابان‌ها به میدان نبرد تبدیل شدند و کارگران در نقاط مختلف شهر سنگربندی کردند. برخی از آنان سلاح به دست گرفتند و با نیروهای نظامی و انتظامی درگیر شدند. در جریان نبردها، شعار مشهور شورشیان بر دیوارها و در میان جمعیت دیده می‌شد:

«با کارکردن زندگی کنیم یا در مبارزه بمیریم!»






در ۳ دسامبر ۲۰۰۴، دیوان عالی اوکراین نتیجهٔ اعلام‌شدهٔ دور دوم انتخابات را باطل کرد و دستور داد رأی‌گیری مجدد برگزار شود. این تصمیم نقطهٔ عطف جنبش بود؛ زیرا اعتراض‌های خیابانی توانسته بود مسئله را به مسیر حقوقی و نهادی بازگرداند.

قرار شد دور دوم انتخابات در ۲۶ دسامبر تکرار شود. این بار نظارت بین‌المللی گسترده‌تری صورت گرفت و روند رأی‌گیری، شمارش و اعلام نتایج با شفافیت بیشتری دنبال شد. سازمان امنیت و همکاری اروپا در ارزیابی خود اعلام کرد که رأی‌گیری مجدد نسبت به مراحل پیشین به‌طور محسوسی به معیارهای انتخابات دموکراتیک نزدیک‌تر بوده است.

پیروزی یوشچنکو و پایان انقلاب نارنجی

در انتخابات مجدد ۲۶ دسامبر ۲۰۰۴، ویکتور یوشچنکو حدود ۵۲ درصد آرا را به دست آورد و ویکتور یانوکوویچ حدود ۴۴ درصد رأی کسب کرد. نتیجه، پیروزی یوشچنکو را تثبیت کرد و بحران انتخاباتی وارد مرحلهٔ پایانی خود شد.

یوشچنکو در ۲۳ ژانویهٔ ۲۰۰۵ به ریاست‌جمهوری رسید. جنبشی که با اعتراض به نتیجهٔ انتخابات آغاز شده بود، توانسته بود بدون جنگ داخلی گسترده و از طریق فشار مدنی، حکم قضایی و رأی‌گیری مجدد، به تغییر نتیجهٔ سیاسی بینجامد.

نام «انقلاب نارنجی» از رنگ اصلی کارزار انتخاباتی یوشچنکو گرفته شد؛ رنگی که در طول اعتراض‌ها به نماد همبستگی معترضان تبدیل شده بود.

بااین‌حال، پیروزی انتخاباتی پایان همهٔ مشکلات نبود. اختلافات درون ائتلاف مخالفان، منازعات سیاسی و استمرار فساد، تحقق کامل وعده‌های اصلاحی را دشوار کرد. انقلاب نارنجی ساختار سیاسی اوکراین را در همان لحظه به‌طور کامل دگرگون نکرد و دربارهٔ میزان و دوام دستاوردهای آن نیز ارزیابی‌های متفاوتی وجود دارد.

پیامدها و اهمیت تاریخی

انقلاب نارنجی یکی از رویدادهای برجستهٔ تاریخ اوکراین پس از استقلال بود. این جنبش نشان داد که بسیج گستردهٔ شهروندان می‌تواند در شرایط بحرانی بر روند سیاسی اثر بگذارد و نهادهای قانونی را به رسیدگی دوباره به یک انتخابات مناقشه‌برانگیز وادار سازد.

در سطح بین‌المللی نیز این رویداد توجه فراوانی برانگیخت و در کنار انقلاب گل سرخ گرجستان، به یکی از نمونه‌های شناخته‌شدهٔ جنبش‌های اعتراضی در کشورهای پساشوروی تبدیل شد. در عین حال، اختلافات داخلی اوکراین و رقابت بر سر جهت‌گیری خارجی کشور پس از انقلاب همچنان ادامه یافت.

اهمیت انقلاب نارنجی تنها در پیروزی یک نامزد ریاست‌جمهوری خلاصه نمی‌شود؛ این رویداد آزمونی برای رابطهٔ میان قدرت سیاسی، مشروعیت انتخاباتی و ارادهٔ عمومی بود. معترضان توانستند با تداوم اعتراض‌های عمدتاً مسالمت‌آمیز، بحران را به مسیری قانونی هدایت کنند و زمینهٔ برگزاری انتخاباتی تازه را فراهم آورند.


انقلاب نارنجی اوکراین

اوکراین در سال ۱۹۹۱، پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، استقلال خود را به دست آورد؛ اما استقلال سیاسی به‌تنهایی نتوانست مشکلات ساختاری این کشور را برطرف سازد. اقتصاد در حال گذار، گسترش نفوذ الیگارش‌ها، فساد اداری و تمرکز قدرت در دست حلقه‌های محدود سیاسی، به‌تدریج نارضایتی بخش‌هایی از جامعه را افزایش داد.

لئونید کوچما که از سال ۱۹۹۴ ریاست‌جمهوری اوکراین را بر عهده داشت، در دورهٔ دوم حکومت خود با انتقادهای فزاینده‌ای دربارهٔ تمرکز قدرت، محدودیت رسانه‌ها و پیوند میان صاحبان ثروت و ساختار سیاسی روبه‌رو شد. رسوایی‌های سیاسی، به‌ویژه پروندهٔ ناپدید شدن روزنامه‌نگار مخالف حکومت، گئورگی گونگادزه، در سال ۲۰۰۰، به اعتبار دولت لطمه زد و اعتراض‌ها علیه حکومت را گسترش داد.

در چنین شرایطی، انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۰۴ به صحنهٔ رویارویی دو جریان اصلی سیاسی تبدیل شد: ویکتور یانوکوویچ، نخست‌وزیر وقت و نامزد مورد حمایت بخش مهمی از ساختار حاکم، و ویکتور یوشچنکو، رهبر مخالفان که با شعار مبارزه با فساد و اصلاحات سیاسی وارد رقابت شده بود.

رقابت این دو نامزد تنها اختلافی بر سر انتخاب رئیس‌جمهور نبود؛ بلکه بازتابی از اختلافات عمیق‌تر دربارهٔ شیوهٔ ادارهٔ کشور، توزیع قدرت و جهت‌گیری سیاست خارجی اوکراین نیز به شمار می‌رفت.

انتخابات مناقشه‌برانگیز و آغاز اعتراض‌ها

نخستین دور انتخابات ریاست‌جمهوری در ۳۱ اکتبر ۲۰۰۴ برگزار شد. از آنجا که هیچ‌یک از نامزدها اکثریت مطلق آرا را به دست نیاوردند، قرار شد دور دوم میان یوشچنکو و یانوکوویچ برگزار شود.

دور دوم در ۲۱ نوامبر انجام گرفت. نتایج اعلام‌شده، یانوکوویچ را پیروز معرفی می‌کرد؛ اما ناظران انتخاباتی از تخلفات متعدد، جانبداری رسانه‌های دولتی، دخالت مقام‌های اجرایی و مشکلات جدی در روند شمارش و اعلام نتایج گزارش دادند. مخالفان نیز نتیجه را حاصل تقلب سازمان‌یافته دانستند و خواستار ابطال آن شدند.

سازمان امنیت و همکاری اروپا اعلام کرد که انتخابات ۲۱ نوامبر معیارهای مهمی را که برای برگزاری انتخابات آزاد و منصفانه تعیین شده بود، برآورده نکرده است. این گزارش‌ها به اعتراض‌های مردمی اعتبار بیشتری بخشید و بحران را از اختلافی انتخاباتی به مسئله‌ای ملی تبدیل کرد.

در ۲۲ نوامبر، هزاران نفر در کی‌یف، پایتخت اوکراین، به خیابان‌ها آمدند. میدان استقلال به مرکز تجمع معترضان تبدیل شد و جمعیت روزبه‌روز افزایش یافت. پرچم‌ها، روبان‌ها، لباس‌ها و نمادهای نارنجی، رنگ انتخاباتی یوشچنکو، در سراسر میدان دیده می‌شدند.

اعتراض‌ها به‌سرعت به شهرهای دیگر گسترش یافت. دانشجویان، کارمندان، فعالان مدنی و شهروندان عادی در تجمع‌ها شرکت کردند. بسیاری از معترضان، نه با هدف براندازی خشونت‌آمیز حکومت، بلکه برای ابطال نتیجهٔ مورد مناقشه و برگزاری انتخاباتی معتبر به خیابان آمده بودند.

میدان استقلال؛ خیزش در سرمای زمستان

با ادامهٔ اعتراض‌ها، میدان استقلال به قلب جنبش تبدیل شد. چادرها در میدان و خیابان‌های اطراف برپا شدند و داوطلبان برای تأمین غذا، لباس گرم و امکانات اولیهٔ معترضان سازمان‌دهی شدند. سخنرانی‌ها، تجمع‌های شبانه و راهپیمایی‌ها، فضای شهر را دگرگون کرد.

سرمای زمستان و طولانی شدن اعتراض‌ها نتوانست جمعیت را به‌سرعت پراکنده سازد. بسیاری از شرکت‌کنندگان، روزها و شب‌ها در خیابان ماندند و شبکه‌هایی از همکاری و پشتیبانی شکل گرفت. دانشجویان و گروه‌های مدنی در سازمان‌دهی تجمع‌ها نقش مهمی ایفا کردند و رسانه‌های مستقل و شبکه‌های ارتباطی به انتشار اخبار اعتراض‌ها کمک کردند.

در این میان، جنبش از یک تجمع انتخاباتی فراتر رفت. برای بخشی از جامعه، مسئلهٔ اصلی دیگر صرفاً پیروزی یک نامزد نبود؛ بلکه این پرسش مطرح شده بود که آیا مقام‌های سیاسی می‌توانند نتیجهٔ انتخابات را به سود خود تغییر دهند، بی‌آنکه با نظارت مؤثر نهادهای قانونی و واکنش جامعه روبه‌رو شوند؟

بااین‌حال، جامعهٔ اوکراین یکپارچه نبود. حمایت از یانوکوویچ در بخش‌هایی از شرق و جنوب کشور قابل‌توجه بود و اختلافات منطقه‌ای، زبانی و سیاسی در جریان بحران آشکارتر شد. بنابراین، انقلاب نارنجی را نمی‌توان بیانگر توافق کامل همهٔ شهروندان بر سر یک مسیر سیاسی واحد دانست.

رویارویی سیاسی و نقش نهادهای قانونی

با گسترش اعتراض‌ها، احتمال تشدید بحران سیاسی افزایش یافت. مقام‌های دولتی با فشار مخالفان و واکنش‌های داخلی و بین‌المللی روبه‌رو شدند. میانجی‌گری‌های سیاسی با مشارکت نمایندگان اوکراین و مقام‌های بین‌المللی برای جلوگیری از برخورد گسترده و یافتن راه‌حلی قانونی آغاز شد.






Poetic Pause

انقلاب مشروطه ایران؛ وقتی مردم خواستند شاه هم قانون را رعایت کند

۱۲۸۴ تا ۱۲۸۸ خورشیدی | ۱۹۰۵ تا ۱۹۰۹ میلادی

در آغاز قرن بیستم، ایران کشوری بود که در آن شاه می‌توانست فرمان بدهد، درباریان می‌توانستند از قدرتشان برای منافع شخصی استفاده کنند و مردم عادی اغلب راه چندانی برای اعتراض به تصمیم‌های حکومت نداشتند. کشور زیر فشار مشکلات اقتصادی، نفوذ قدرت‌های خارجی، بدهی‌های دولتی و فساد اداری قرار داشت؛ و در رأس این ساختار، مظفرالدین‌شاه قاجار نشسته بود؛ پادشاهی که دوران سلطنتش با بحران‌های مالی و نارضایتی‌های فزاینده همراه شد.

اما ماجرا فقط گرسنگی، مالیات و بی‌کفایتی حکومت نبود. در میان گروه‌های مختلف جامعه، از بازرگانان و روحانیان تا روشنفکران و روزنامه‌نگاران، ایده‌ای داشت قوت می‌گرفت: قدرت شاه باید محدود شود و کشور باید قانون و مجلس داشته باشد.

جرقه‌های انقلاب مشروطه در سال ۱۲۸۴ خورشیدی، در پی نارضایتی از رفتار مأموران حکومت و بحران‌های اقتصادی، شدت گرفت. اعتراض‌ها در تهران گسترش یافت و گروهی از معترضان برای در امان ماندن از برخورد حکومت، در حرم عبدالعظیم بست نشستند. اما این اعتراض‌ها به‌سادگی پایان نیافت. موج بعدی نارضایتی، با مهاجرت گروهی از روحانیان به قم و تحصن جمعی از مردم در سفارت بریتانیا در تهران همراه شد. خواسته‌ها به‌تدریج روشن‌تر شدند: عدالتخانه، مهار خودکامگی و سرانجام تشکیل مجلس.

مظفرالدین‌شاه که زیر فشار اعتراض‌ها قرار گرفته بود، در مرداد ۱۲۸۵ فرمان مشروطه را صادر کرد. انتخابات برگزار شد و نخستین مجلس شورای ملی شکل گرفت. در آن روزها، مسئله فقط این نبود که چه کسی بر تخت سلطنت بنشیند؛ مسئله این بود که آیا سلطنت هم باید در برابر قانون پاسخ‌گو باشد یا نه.

اما صدور فرمان مشروطه به معنای پایان نبرد نبود. مظفرالدین‌شاه در دی‌ماه ۱۲۸۵ درگذشت و پسرش محمدعلی‌شاه به سلطنت رسید؛ پادشاهی که با مجلس و محدود شدن اختیارات سلطنت سر سازگاری نداشت. اختلاف میان شاه و مشروطه‌خواهان روزبه‌روز شدیدتر شد تا اینکه در دوم تیر ۱۲۸۷، نیروهای تحت فرمان حکومت با پشتیبانی توپخانه بریگاد قزاق، مجلس را به توپ بستند.

نمایندگان و مشروطه‌خواهان هدف سرکوب قرار گرفتند؛ برخی کشته شدند، برخی به زندان افتادند و برخی گریختند. دوره‌ای که بعدها به «استبداد صغیر» معروف شد، آغاز شده بود. محمدعلی‌شاه تصور می‌کرد با نابود کردن مجلس می‌تواند جنبش مشروطه را هم از میان ببرد، اما انقلاب دیگر محدود به تهران نبود.

در تبریز، مقاومت مسلحانه به رهبری چهره‌هایی چون ستارخان و باقرخان شکل گرفت. شهر در محاصره قرار گرفت و مردم با کمبود غذا و دشواری‌های فراوان روبه‌رو شدند، اما مقاومت ادامه یافت. در مناطق دیگر نیز نیروهای مشروطه‌خواه گرد آمدند. سرانجام، نیروهایی از گیلان و بختیاری به سوی تهران حرکت کردند و در تابستان ۱۲۸۸ وارد پایتخت شدند.

محمدعلی‌شاه از سلطنت برکنار شد و پسر خردسالش احمدمیرزا به جای او نشست. مجلس دوباره برقرار شد و مشروطه‌خواهان توانستند سلطنت را بار دیگر زیر محدودیت‌های قانون اساسی قرار دهند. البته این پیروزی به معنای برقراری فوری دموکراسی، پایان نفوذ خارجی‌ها یا حل مشکلات اقتصادی ایران نبود؛ اختلاف‌های سیاسی و کشمکش بر سر قدرت همچنان ادامه داشت.

بااین‌حال، انقلاب مشروطه نقطه عطفی در تاریخ ایران بود. برای نخستین بار، تلاش سازمان‌یافته‌ای در مقیاس ملی به ثمر نشست تا قدرت سلطنت محدود و نهادی نمایندگی‌کننده برای قانون‌گذاری ایجاد شود. روزنامه‌ها، انجمن‌ها و بحث‌های سیاسی نیز فضای تازه‌ای برای مشارکت عمومی پدید آوردند؛ هرچند حق مشارکت در آن دوران همچنان محدود بود و همه گروه‌های جامعه سهم برابری در سیاست نداشتند.

مشروطه، انقلاب یک‌شبه‌ای نبود که با امضای یک فرمان همه‌چیز را دگرگون کند. این جنبش با اعتراض آغاز شد، به مجلس رسید، زیر آتش توپخانه قرار گرفت و دوباره از دل مقاومت شهرها و نیروهای مردمی سر برآورد.

شاید مهم‌ترین میراثش همین پرسش باشد: آیا قدرت سیاسی می‌تواند بدون پاسخ‌گویی به مردم و بدون محدودیت قانونی عمل کند؟ مشروطه‌خواهان بیش از یک قرن پیش برای پاسخ دادن به این پرسش به میدان آمدند؛ و حتی پس از شکست‌ها و پیروزی‌هایشان، مسئله‌ای که مطرح کرده بودند همچنان در مرکز تاریخ سیاسی ایران باقی ماند.






در همین دوره، گروه‌های سلطنت‌طلب افراطی نیز به مخالفان و به‌ویژه یهودیان حمله کردند و موجی از پوگروم‌ها، یعنی خشونت‌های جمعی ضدیهودی، به راه افتاد.

آخرین سنگرها و شکست انقلاب

در دسامبر ۱۹۰۵، قیام مسلحانهٔ کارگران در مسکو به یکی از آخرین رویارویی‌های بزرگ انقلاب تبدیل شد. حکومت با استفاده از نیروهای نظامی آن را سرکوب کرد. بازگشت نیروهای وفادار به حکومت و پایان جنگ با ژاپن نیز دست تزار را برای بازگرداندن کنترل خود بازتر کرد. در ماه‌های بعد، اعتصاب‌ها و شورش‌ها سرکوب شدند و بسیاری از فعالان بازداشت، تبعید یا مجبور به فرار شدند.

نخستین دوما در سال ۱۹۰۶ تشکیل شد، اما تزار آن را پس از مدت کوتاهی منحل کرد. در ژوئن ۱۹۰۷ نیز دوما دوم منحل شد و نظام انتخاباتی به‌گونه‌ای تغییر یافت که به سود گروه‌های برخوردار و وفادارتر به حکومت بود. بنابراین، وعده‌های مانیفست اکتبر به استقرار دموکراسی واقعی منجر نشدند؛ بااین‌حال، دوما و برخی آزادی‌ها و تشکل‌های پدیدآمده کاملاً از میان نرفتند.

انقلاب ۱۹۰۵ نتوانست سلطنت رومانوف‌ها را سرنگون کند، اما نشان داد که حکومت دیگر نمی‌تواند بدون مواجهه با مقاومت گسترده، مثل گذشته فرمان براند. کارگران تجربهٔ اعتصاب عمومی و شوراها را اندوختند؛ دهقانان مسئلهٔ زمین را دوباره به مرکز سیاست آوردند و انقلابیون دریافتند که بحران سیاسی، نارضایتی اجتماعی و ضعف حکومت چگونه می‌توانند یکدیگر را تقویت کنند.

لنین بعدها انقلاب ۱۹۰۵ را «تمرین عمومی» انقلاب ۱۹۱۷ خواند. تعبیرش بی‌دلیل نبود: دوازده سال بعد، امپراتوری‌ای که در سال ۱۹۰۵ از بحران جان به در برده بود، در برابر انقلابی بسیار گسترده‌تر فروپاشید. انقلاب ۱۹۰۵ تزار را همان روز سرنگون نکرد؛ اما ترک‌هایی بر دیوار سلطنت انداخت که دیگر هرگز به‌طور کامل ترمیم نشدند.


دفتر خانه:
انقلاب ۱۹۰۵ روسیه؛گ

در آغاز قرن بیستم، امپراتوری روسیه ظاهراً یکی از قدرت‌های بزرگ جهان بود؛ قلمرویی پهناور با ارتشی عظیم، درباری پرزرق‌وبرق و تزار نیکلای دوم که خود را فرمانروایی منصوب از جانب خدا می‌دانست. مشکل اینجا بود که بخش بزرگی از رعایای این امپراتوری، ظاهراً دربارهٔ این انتصاب الهی نظر دیگری داشتند؛ مخصوصاً کارگرانی که در کارخانه‌ها جان می‌کندند، دهقانانی که زمین کافی نداشتند و مردمی که در نظامی استبدادی حتی برای اعتراض‌کردن هم باید از حکومت اجازه می‌گرفتند.

اصلاحات نیمه‌تمام قرن نوزدهم، به‌ویژه لغو نظام رعیتی در سال ۱۸۶۱، نتوانسته بود مسئلهٔ زمین و فقر روستایی را حل کند. صنعتی‌شدن شتابان نیز طبقه‌ای از کارگران شهری پدید آورده بود که با دستمزد ناچیز، ساعت‌های طولانی و شرایط کاری دشوار روبه‌رو بودند. در همان حال، حکومت با سانسور، پلیس سیاسی و سرکوب مخالفان می‌کوشید نظم موجود را حفظ کند. لیبرال‌ها خواهان قانون اساسی و پارلمان بودند؛ سوسیالیست‌ها به دنبال تغییرات بنیادی اقتصادی و اجتماعی می‌گشتند و انقلابیون گوناگون نیز برای پایان‌دادن به استبداد نقشه می‌کشیدند.

بعد هم جنگ روسیه و ژاپن در سال‌های ۱۹۰۴ و ۱۹۰۵ از راه رسید؛ جنگی که قرار بود قدرت امپراتوری روسیه را به رخ بکشد، اما به شکست‌های نظامی و بحران اعتبار حکومت انجامید. وقتی یک دولت هم مردم ناراضی داشته باشد، هم اقتصاد گرفتار بحران و هم ارتشی که از ژاپنی‌ها شکست می‌خورد، دیگر چندان عجیب نیست که اوضاع به‌سمت انفجار برود.

یکشنبهٔ خونین؛ آغاز انفجار

در ۲۲ ژانویهٔ ۱۹۰۵، برابر با ۹ ژانویه در تقویم مورد استفادهٔ آن زمان روسیه، هزاران کارگر و خانواده‌هایشان در سن‌پترزبورگ به رهبری کشیشی به نام گئورگی گاپون به‌سوی کاخ زمستانی حرکت کردند. بسیاری از معترضان هنوز امیدوار بودند تزار از رنج مردم خبر ندارد و اگر دادخواستشان به دست او برسد، مشکلات حل خواهد شد. درخواستی که مطرح می‌کردند شامل بهبود شرایط کار، افزایش دستمزد، آزادی‌های مدنی و مشارکت سیاسی بود.

اما سربازان به سوی جمعیت آتش گشودند. شمار دقیق کشته‌ها و زخمی‌ها محل اختلاف است، ولی روشن بود که این سرکوب خونین، تصویر تزار به‌عنوان پدری مهربان برای مردم را به‌شدت خدشه‌دار کرد. مردمی که تا دیروز برای رساندن دادخواست به کاخ می‌رفتند، اکنون با این پرسش روبه‌رو بودند که آیا حکومت واقعاً صدای آن‌ها را خواهد شنید یا فقط صدای گلوله را بلد است.

اعتراض‌ها و اعتصاب‌ها به‌سرعت گسترش یافتند. کارگران دست از کار کشیدند، دانشجویان اعتراض کردند و ناآرامی‌ها به شهرهای دیگر و مناطق مرزی امپراتوری رسید. در روستاها، دهقانان به املاک مالکان حمله کردند و خواستار زمین شدند. در بخش‌هایی از امپراتوری نیز مطالبات ملی و قومی علیه سلطهٔ روسیه شدت گرفت. انقلاب از یک اعتراض شهری فراتر رفت و به بحرانی سراسری تبدیل شد.

از ناو پوتمکین تا شوراهای کارگری

در ژوئن ۱۹۰۵، شورش ملوانان ناو جنگی پوتمکین در دریای سیاه به نمادی از گسترش نارضایتی در ارتش و نیروی دریایی تبدیل شد. شورش زمانی آغاز شد که ملوانان به رفتار افسران و شرایط نامناسب خود اعتراض کردند. آن‌ها مدتی کنترل کشتی را به دست گرفتند، اما نتوانستند این حرکت را به قیامی پایدار در سراسر ناوگان تبدیل کنند.

در پاییز، بحران به اوج تازه‌ای رسید. اعتصاب کارکنان راه‌آهن گسترش یافت و در اکتبر، اعتصاب عمومی بخش‌های بزرگی از کشور را فلج کرد. کارگران برای هماهنگی مبارزهٔ خود شوراهایی تشکیل دادند که به «سویت‌ها» معروف شدند. شورای نمایندگان کارگران سن‌پترزبورگ به یکی از مهم‌ترین مراکز سازمان‌دهی اعتصاب و بحث دربارهٔ ادامهٔ انقلاب تبدیل شد. این شوراها بعدها در انقلاب‌های ۱۹۱۷ نیز نقشی محوری پیدا کردند.

مانیفست اکتبر؛ امتیاز یا ترفند؟

نیکلای دوم که با احتمال گسترش بیشتر انقلاب روبه‌رو شده بود، سرانجام در ۳۰ اکتبر ۱۹۰۵، برابر با ۱۷ اکتبر در تقویم روسیه، مانیفست اکتبر را امضا کرد. سرگئی ویته، سیاستمدار و مقام بلندپایهٔ دولتی، در شکل‌گیری این تصمیم نقش مهمی داشت.

مانیفست وعدهٔ آزادی‌هایی چون آزادی بیان، وجدان، اجتماعات و تشکل‌ها را می‌داد و تشکیل دومای دولتی، یعنی مجلسی انتخابی، را اعلام می‌کرد. قرار بود هیچ قانونی بدون تأیید دوما به اجرا درنیاید. این عقب‌نشینی، نخستین گام مهم به‌سوی محدودکردن رسمی استبداد مطلقهٔ تزاری بود؛ هرچند دربارهٔ میزان واقعی این محدودیت‌ها اختلاف و کشمکش ادامه یافت.

مانیفست جنبش مخالفان را نیز دچار شکاف کرد. برخی لیبرال‌ها و میانه‌روها آن را فرصتی برای اصلاحات دانستند؛ اما انقلابیون رادیکال، از جمله بخش‌هایی از سوسیالیست‌ها، معتقد بودند تزار می‌خواهد با وعده‌های سیاسی، جنبش را از هم بپاشد و قدرت واقعی را حفظ کند.


برای دایره گس عزیز




دفتر خانه:
Petrichor

شورش چهار روزهٔ ناپل؛ وقتی مردم شهر، ارتش هیتلر را بیرون کردند

۲۷ تا ۳۰ سپتامبر ۱۹۴۳ | ایتالیا

در سپتامبر ۱۹۴۳، ایتالیا به کشوری تبدیل شده بود که نه می‌توانست جنگ را ادامه دهد و نه راهی آسان برای خروج از آن پیدا می‌کرد. بنیتو موسولینی، رهبر فاشیست ایتالیا، رؤیای احیای امپراتوری روم را در سر داشت، اما پس از سال‌ها جنگ، کشورش زیر بار شکست‌های نظامی، کمبود غذا و بمباران شهرها در حال فروپاشی بود. ناپل، بندر مهم جنوب ایتالیا، از بمباران‌های متفقین آسیب فراوان دیده بود و مردمش سال‌ها با مرگ، ویرانی و گرسنگی زندگی کرده بودند. بااین‌حال، هنوز بدترین روزهایشان از راه نرسیده بود.

در ۲۵ ژوئیهٔ ۱۹۴۳، موسولینی از قدرت برکنار شد و پیترو بادولیو ریاست دولت را بر عهده گرفت. دولت جدید در هشتم سپتامبر آتش‌بس با متفقین را اعلام کرد؛ اما ارتش ایتالیا برای پیامدهای این تصمیم آمادگی نداشت. آلمان نازی که احتمال خیانت متحد سابقش را پیش‌بینی کرده بود، نیروهایش را برای اشغال مناطق ایتالیایی وارد عمل کرد. سربازان ایتالیایی خلع سلاح یا بازداشت شدند و بسیاری از مناطق کشور به کنترل آلمان درآمدند. موسولینی نیز با کمک آلمانی‌ها آزاد شد و حکومتی وابسته به برلین در شمال ایتالیا تشکیل داد.

ناپل خیلی زود زیر فشار اشغال نظامی قرار گرفت. بازداشت‌ها، مصادرهٔ اموال و خشونت نیروهای آلمانی، خشم مردم را افزایش داد. در ۲۳ سپتامبر، فرماندهی آلمان دستور تخلیهٔ اجباری مناطق ساحلی را صادر کرد؛ تصمیمی که هزاران خانواده را در معرض آوارگی قرار می‌داد. سپس دستور گردآوری مردان جوان برای کار اجباری در خدمت ماشین جنگی آلمان صادر شد. بسیاری از مردم از ترس انتقال به آلمان پنهان شدند یا از اجرای فرمان سر باز زدند. آلمانی‌ها نیز برای دستگیری افراد موردنظر به عملیات گسترده‌ای دست زدند.

۲۷ سپتامبر؛ آغاز شورش

بازداشت مردان و مقاومت مردم در برابر آن، درگیری‌ها را به قیامی گسترده تبدیل کرد. در محلهٔ وومرو و سپس در نقاط دیگر شهر، شهروندان به نیروهای آلمانی حمله کردند و مقاومت مسلحانه گسترش یافت. شورشیان ارتش منظمی نداشتند و از نظر سلاح و تجهیزات بسیار ضعیف‌تر بودند؛ اما شناخت محله‌ها، کوچه‌های باریک و حمایت مردم به آنان امکان می‌داد در برابر نیروهای اشغالگر مقاومت کنند.

در روزهای بعد، درگیری‌ها به مناطق مختلف ناپل کشیده شد. کارگران، دانشجویان، نظامیان سابق، فعالان ضد‌فاشیست و شهروندانی که پیش‌تر فعالیت سیاسی نداشتند، به مقاومت پیوستند. زنان نیز در انتقال پیام، تهیهٔ غذا، کمک به مجروحان و پنهان‌کردن مبارزان نقش داشتند. این قیام از ابتدا فرماندهی واحدی نداشت؛ بلکه از مقاومت‌های محلی و خشم عمومی شکل گرفت و به‌تدریج هماهنگ‌تر شد.

۲۸ و ۲۹ سپتامبر؛ جنگ خیابانی

نیروهای آلمانی با سلاح‌های سنگین‌تر و سازمان نظامی منسجم‌تر تلاش کردند کنترل شهر را بازپس بگیرند، اما درگیری‌ها در محله‌های گوناگون ادامه یافت. مقاومت پراکنده بود، ولی همین پراکندگی سرکوب آن را دشوار می‌کرد. در سومین روز، فرماندهی آلمان به رهبری سرهنگ والتر شُل با نمایندگان مقاومت وارد مذاکره شد. آزادی بازداشت‌شدگان و خروج نیروهای آلمانی از خواسته‌های اصلی شورشیان بود؛ بااین‌حال، نبردها هنوز پایان نیافته بودند.

۳۰ سپتامبر؛ عقب‌نشینی آلمان

در روز چهارم، نیروهای آلمانی از ناپل عقب نشستند. خروج آنان با تخریب و خشونت همراه بود و شماری از غیرنظامیان کشته شدند. بخشی از اسناد تاریخی آرشیو دولتی ناپل نیز در جریان عقب‌نشینی و آتش‌سوزی از میان رفت. با وجود تلفات و کمبود امکانات، مردم مقاومت را ادامه دادند و کنترل شهر از دست اشغالگران خارج شد. در اول اکتبر، نیروهای متفقین وارد ناپل شدند؛ شهری که مردمش پیش از رسیدن ارتش آزادی‌بخش، خود علیه اشغالگران قیام کرده بودند.

شمار دقیق قربانیان همچنان محل اختلاف منابع است. برخی آمارها از حدود ۱۶۸ مبارز و ۱۵۹ غیرنظامی کشته‌شده سخن می‌گویند، درحالی‌که ثبت‌های دیگر ارقام متفاوتی دارند. آنچه روشن است، این است که آزادی شهر بهای انسانی سنگینی داشت.

شورش چهار روزهٔ ناپل یک انقلاب سوسیالیستی یا دگرگونی کامل نظام سیاسی نبود؛ بلکه قیامی مردمی علیه اشغال نظامی آلمان بود. بااین‌حال، جایگاهی مهم در تاریخ مقاومت ضد‌فاشیستی ایتالیا پیدا کرد. پس از جنگ، شهر ناپل به‌پاس ایستادگی مردمش مدال طلای شجاعت نظامی ایتالیا را دریافت کرد.

اهمیت تاریخی این قیام در یک نکته خلاصه می‌شود: ارتش‌های بزرگ تنها نیروی مؤثر در جنگ نیستند. گاهی مردمی که از اشغال، گرسنگی و ترس به ستوه آمده‌اند، با وجود ضعف تسلیحاتی می‌توانند کنترل شهر خود را پس بگیرند و بر مسیر جنگ اثر بگذارند. ناپل در چهار روز پایانی سپتامبر ۱۹۴۳ چنین کرد؛ هرچند جنگ در دیگر مناطق ایتالیا تا سال ۱۹۴۵ ادامه یافت.






در شب ۲۴ به ۲۵ اکتبر بر اساس تقویم ژولیانیِ مورد استفاده در روسیه آن زمان ــ برابر با ۶ و ۷ نوامبر در تقویم میلادی ــ نیروهای بلشویک و گاردهای سرخ کنترل مراکز مهم پتروگراد، از جمله پل‌ها، ایستگاه‌های راه‌آهن، ادارهٔ تلگراف و دیگر نقاط راهبردی را به دست گرفتند. این عملیات با مقاومت محدود در بسیاری از نقاط روبه‌رو شد. دولت موقت در کاخ زمستانی مستقر بود، اما توان کافی برای دفاع از خود نداشت.

کاخ زمستانی، نماد قدرت حکومت، سرانجام تصرف شد و اعضای دولت موقت بازداشت شدند؛ هرچند تصویر مشهور حمله‌ای عظیم و یکپارچه به کاخ، در روایت‌های بعدی و به‌ویژه بازسازی‌های هنری و سینمایی، بسیار نمایشی‌تر از واقعیت تاریخی جلوه داده شده است. انقلاب اکتبر بیش از آنکه یک نبرد خیابانی طولانی باشد، در پتروگراد عملیاتی نسبتاً سریع برای تصرف مراکز قدرت بود؛ ولی پیامدهای آن به‌هیچ‌وجه کوچک و سریع نبودند.

پس از سقوط دولت موقت، بلشویک‌ها تشکیل حکومتی جدید را اعلام کردند. کنگرهٔ شوراها قدرت تازه را به رسمیت شناخت و لنین در رأس دولت قرار گرفت. حکومت جدید فرمان‌هایی دربارهٔ صلح و زمین صادر کرد و اعلام داشت که قرار است مالکیت و ساختار سیاسی جامعه دگرگون شود. بااین‌حال، همهٔ گروه‌های سیاسی با این تغییر موافق نبودند و بلشویک‌ها نیز در انتخابات مجلس مؤسسان در ژانویهٔ ۱۹۱۸ اکثریت را به دست نیاوردند. آن‌ها مجلس را پس از مدت کوتاهی منحل کردند؛ اقدامی که نشان می‌داد حکومت جدید حاضر نیست قدرت را به‌سادگی با رقیبان سیاسی خود تقسیم کند.

روسیه از جنگ جهانی اول خارج شد، اما صلح به معنای آرامش نبود. پیمان برست-لیتوفسک در مارس ۱۹۱۸ هزینه‌های ارضی سنگینی برای روسیه داشت و مخالفان حکومت بلشویکی در نقاط مختلف کشور گرد آمدند. جنگ داخلی گسترده‌ای آغاز شد که نیروهای سرخ، سفید، جنبش‌های ملی و گروه‌های مستقل در آن شرکت داشتند. خشونت، قحطی، بیماری و فروپاشی اقتصادی جان میلیون‌ها نفر را گرفتند. در این میان، بلشویک‌ها با تکیه بر ارتش سرخ و سازمان‌دهی متمرکز توانستند در جنگ داخلی پیروز شوند و در سال ۱۹۲۲ اتحاد جماهیر شوروی را بنیان بگذارند.

انقلاب اکتبر در نهایت به تأسیس حکومتی انجامید که خود را نمایندهٔ کارگران و دهقانان می‌دانست و وعده می‌داد جامعه‌ای بی‌طبقه بسازد. اما مسیر تحقق این وعده‌ها با تمرکز قدرت در دست حزب، سرکوب مخالفان سیاسی و محدود شدن رقابت آزاد سیاسی همراه شد. تاریخ شوروی از همین‌جا وارد مرحله‌ای تازه شد؛ مرحله‌ای که هم بر زندگی میلیون‌ها نفر در داخل کشور اثر گذاشت و هم سیاست جهان را برای نزدیک به یک قرن تغییر داد.

انقلاب اکتبر فقط داستان تصرف یک کاخ یا پیروزی یک حزب نبود. این رویداد حاصل بحران جنگ، فروپاشی اقتدار سلطنت، ناکامی دولت موقت و گسترش جنبش‌های کارگری و دهقانی بود. در عین حال، نتیجهٔ آن نشان داد که سقوط یک حکومت قدیمی لزوماً به آزادی سیاسی پایدار منجر نمی‌شود؛ گاهی انقلابی که با وعدهٔ انتقال قدرت به مردم آغاز می‌شود، در مسیر جنگ و بحران، قدرت را در ساختاری تازه و متمرکز جمع می‌کند.

در پاییز ۱۹۱۷، بلشویک‌ها با شعار صلح، زمین و نان قدرت را به دست گرفتند. اما آنچه پس از آن شکل گرفت، نه پایان انقلاب، بلکه آغاز کشمکشی طولانی بر سر این پرسش بود که چه کسی باید به نام مردم حکومت کند و چه کسی حق دارد تعیین کند که ارادهٔ مردم واقعاً چیست.

20 last posts shown.