Forward from: سوفيا
انسان حیوان هست اما ناطق نیست.
اگر ناطق به معنای «اندیشمند» باشد، آدمی در کنار اندیشمندیاش بهطور نظاممندی احمق و مجنون است. تاریخ گواه است که دیوانگیِ بشر از خردمندیاش پیشی میگیرد. این را کسی میداند که لغزش آنیِ عقل خویش را بارها به چشم دیده و گاه از عقیلِ عقل امید بریده باشد.
اگر ناطق به معنای سخنگو و سخنور باشد آدمی از قضا افزون بر سخنوری و زبانبازی، الکن و گنگ هم هست. این را کسی میداند که بسیار کوشیده باشد به محبوبی بفهماند که او را دوست میدارد و دست آخر توشهای از خشم و نفرت به او رسیده باشد.
انسان معجونی است از خردمندی و بیخردی، آمیزهای از فصاحت و لکنت.
به خویشتن که بنگریم میتوان سیاههای درازدامن از کمعقلیها و کُندذهنیها و پِتپِتکردنها و بستهزبانیها را ردیف کرد. کنار هم که جمع شویم و انبوه شویم و توده بسازیم، بدافزارها و خوشافزارهای نوپدید (emergent) نیز سَر بَر خواهند کرد.
توده نیز مانند فرد حکمت و حماقتِ خود را دارد. فقط حماقت تودهها بیشتر به چشم میآید و رنگوروی جلوهگرانهتری دارد. مهم اینکه آنچه تودهها پذیرفتهاند نه لزوماً درست است و نه لزوماً نادرست. گیرم روانشناسیِ اجتماعی نشان میدهد انسانها میل دارند با توده همسو شوند و پیرو جمع باشند تا فرد نیفتند و انگشتنما نشوند.
بر فردفرد آدمیان است که رأی و آیین خود را از سرِ عقل و اندیشه (به کمک عقل جمعی) بپذیرند. خودآیینی (autonomy) یعنی همین.
حکمت و حماقت توده را در نهایت میتوان به حکمت و حماقت تکتک افراد فروکاست. اگر رفتار نابخردانهای از توده بروز کند باید پرسید من در مقام فرد «معصومِ نظارهگر» چه سهمی در ایجاد این جنون جمعی داشتهام، یا چطور میتوانستم به جلوگیری از آن کمک کنم. «من» چه نکردهام یا چه باید میکردم؟ هرچه باشد، «من» از روی اجبار و اضطرار، یا از سر طبع و اختیار، موجودی اجتماعی است.
اگر ناطق به معنای «اندیشمند» باشد، آدمی در کنار اندیشمندیاش بهطور نظاممندی احمق و مجنون است. تاریخ گواه است که دیوانگیِ بشر از خردمندیاش پیشی میگیرد. این را کسی میداند که لغزش آنیِ عقل خویش را بارها به چشم دیده و گاه از عقیلِ عقل امید بریده باشد.
اگر ناطق به معنای سخنگو و سخنور باشد آدمی از قضا افزون بر سخنوری و زبانبازی، الکن و گنگ هم هست. این را کسی میداند که بسیار کوشیده باشد به محبوبی بفهماند که او را دوست میدارد و دست آخر توشهای از خشم و نفرت به او رسیده باشد.
انسان معجونی است از خردمندی و بیخردی، آمیزهای از فصاحت و لکنت.
به خویشتن که بنگریم میتوان سیاههای درازدامن از کمعقلیها و کُندذهنیها و پِتپِتکردنها و بستهزبانیها را ردیف کرد. کنار هم که جمع شویم و انبوه شویم و توده بسازیم، بدافزارها و خوشافزارهای نوپدید (emergent) نیز سَر بَر خواهند کرد.
توده نیز مانند فرد حکمت و حماقتِ خود را دارد. فقط حماقت تودهها بیشتر به چشم میآید و رنگوروی جلوهگرانهتری دارد. مهم اینکه آنچه تودهها پذیرفتهاند نه لزوماً درست است و نه لزوماً نادرست. گیرم روانشناسیِ اجتماعی نشان میدهد انسانها میل دارند با توده همسو شوند و پیرو جمع باشند تا فرد نیفتند و انگشتنما نشوند.
بر فردفرد آدمیان است که رأی و آیین خود را از سرِ عقل و اندیشه (به کمک عقل جمعی) بپذیرند. خودآیینی (autonomy) یعنی همین.
حکمت و حماقت توده را در نهایت میتوان به حکمت و حماقت تکتک افراد فروکاست. اگر رفتار نابخردانهای از توده بروز کند باید پرسید من در مقام فرد «معصومِ نظارهگر» چه سهمی در ایجاد این جنون جمعی داشتهام، یا چطور میتوانستم به جلوگیری از آن کمک کنم. «من» چه نکردهام یا چه باید میکردم؟ هرچه باشد، «من» از روی اجبار و اضطرار، یا از سر طبع و اختیار، موجودی اجتماعی است.