اما درست در همین نقطه پرسش دیگری سر برمیآورد: با آنچه هنوز نباختهایم چه خواهیم کرد؟ شاید آخرین و بزرگترین فریب شکست این باشد که آنقدر ما را مشغول شمارش مردگان کند که زندگان را نیز فراموش کنیم. آدم میتواند ده سال را ببازد و سپس ده سال دیگر را صرف افسوس خوردن برای آن ده سال کند؛ میتواند محبوبی را از دست بدهد و بعد تمام ظرفیت دوستداشتن خود را کنار قبر همان محبوب دفن کند؛ میتواند فرصتی را تباه کند و از شدت شرمندگی، فرصت بعدی را نیز نبیند. آنجاست که شکست دیگر حادثهای در زندگی نیست، بلکه تبدیل به هویت میشود. دیگر نمیگویی «باختم»؛ میگویی «من بازندهام». شاید خطرناکترین لحظه همین باشد: وقتی فعل، اسم میشود. زیرا «باختم» خبری دربارهی گذشته است، اما «بازندهام» حکمی دربارهی تمام وجود انسان؛ اولی میگوید اتفاقی افتاده است و دومی میگوید سرنوشت تو همین است.
من نمیدانم زندگی در پایان چگونه حسابش را با ما تسویه خواهد کرد. شاید بعضی باختها هرگز جبران نشوند و شاید برخی حسرتها تا آخر عمر مانند زخمی خاموش با ما بمانند. شاید انسان اصلاً موجودی باشد که بخشی از معنای زندگی را از میان چیزهایی میفهمد که دیگر نمیتواند به آنها دست بزند. اما هنوز تفاوتی هست میان انسانی که چیزی را باخته و انسانی که خودش را نیز به آن چیز میبازد. من میتوانم بپذیرم که بخشی از جوانیام گذشته و فرصتهایی برای همیشه بسته شدهاند. حتی حق دارم برایشان عزاداری کنم؛ آدم باید برای بعضی باختها سوگوار باشد، وگرنه ارزش آنچه را از دست داده انکار کرده است. اما وحشتناکتر از همه این خواهد بود که روزی سالها بعد، پیرتر و خستهتر، به همین امروز نگاه کنم و بفهمم بزرگترین باختم نه آن چیزهایی بود که تا امروز از دست داده بودم، بلکه سالهایی بود که پس از آنها نشستم و تنها برای باختن گریستم. شاید هیچ پیروزی بزرگی در انتظار من نباشد و شاید زندگی هرگز آنچه را گرفته پس ندهد؛ مسئله دیگر این نیست. مسئله فقط این است که نگذارم باختن چیزهایی از زندگی، به باختنِ خود زندگی منتهی شود. من چیزهای زیادی را باختهام؛ این را انکار نمیکنم. اما میان «من باختهام» و «من بازندهام» هنوز فاصلهای هست، و شاید تمام آنچه از حیات دنیا برایم باقی مانده، در همین فاصله باشد.
من نمیدانم زندگی در پایان چگونه حسابش را با ما تسویه خواهد کرد. شاید بعضی باختها هرگز جبران نشوند و شاید برخی حسرتها تا آخر عمر مانند زخمی خاموش با ما بمانند. شاید انسان اصلاً موجودی باشد که بخشی از معنای زندگی را از میان چیزهایی میفهمد که دیگر نمیتواند به آنها دست بزند. اما هنوز تفاوتی هست میان انسانی که چیزی را باخته و انسانی که خودش را نیز به آن چیز میبازد. من میتوانم بپذیرم که بخشی از جوانیام گذشته و فرصتهایی برای همیشه بسته شدهاند. حتی حق دارم برایشان عزاداری کنم؛ آدم باید برای بعضی باختها سوگوار باشد، وگرنه ارزش آنچه را از دست داده انکار کرده است. اما وحشتناکتر از همه این خواهد بود که روزی سالها بعد، پیرتر و خستهتر، به همین امروز نگاه کنم و بفهمم بزرگترین باختم نه آن چیزهایی بود که تا امروز از دست داده بودم، بلکه سالهایی بود که پس از آنها نشستم و تنها برای باختن گریستم. شاید هیچ پیروزی بزرگی در انتظار من نباشد و شاید زندگی هرگز آنچه را گرفته پس ندهد؛ مسئله دیگر این نیست. مسئله فقط این است که نگذارم باختن چیزهایی از زندگی، به باختنِ خود زندگی منتهی شود. من چیزهای زیادی را باختهام؛ این را انکار نمیکنم. اما میان «من باختهام» و «من بازندهام» هنوز فاصلهای هست، و شاید تمام آنچه از حیات دنیا برایم باقی مانده، در همین فاصله باشد.