بودن-در-کابل (۱)
ما در همسایهگی مسجد زندهگی میکنیم. آنهم نه یک مسجد بلکه دو تا. هر روز از جلوی آن رد میشوم و نیمنگاهی به وضعیت حاکم بر مسجد و حاشیهی آن میاندازم. اما در این میان چیزی که بیش از همه توجهم را جلب کرده است، زنی میانسال است که با چادری خاکی رنگ و کهنه بر روی خار و خاشاک مینشیند؛ در حالی که طفلی را در بغل گرفته و از عابرین استمداد میجوید. با دیدن این منظره، اولین کاری که میکنم، لعنت فرستادن به خودم و زندهگی است. به خودم از این جهت لعنت میفرستم که نمیتوانم برای آن زن و دهها زن و مردی دیگر حداقل یک نان کمک کنم، به زندهگی نیز از این جهت لعنت میفرستم که همهچیز را ممکن میکند: قتل، تجاوز، فقر، حقارت، بیغیرتی و ....
اما، بیش از هر چیزی منطق دینمداران مرا شوکه میکند. در ماه رمضان در مسجد شبها گروهی از مؤمنین گرد هم میآیند و بعد از اینکه ملا چند دروغ را بر منبر قرائت کرد، متفرق میشوند. این تمام ماجرا نیست. این آدمها، غذای زیادی میپزند. تا حدی که شاید شکم صدها انسان را سیر کند. اما، بازهم وقتی به آن زن فقیر و مفلوک نگاه میکنم، او همچنان گرسنه است؛ کسی برایش نان نداده است. سویهی تراژیکتر قضیه زمانی ظاهر میشود که آن زن را در حالی میبینم که خود را به پای عَلَم امام زمان انداخته و آنرا میبوسد؛ علم همان امامی که لحظهی پیش از سفرهی رنگارنگش (یا سفرهی پیروانش) حتا لقمهی به او نرسیده بود!
خندهدارتر از اینها ملای روضهخوان و واعظ است. بعضی وقتها که از پیش روی مسجد رد میشوم، سخنان ملا از لودسپیکر مسجد بلند است و با غرش نغوتآمیز از مهربانی و قدرت خدایاش زبان میچرخاند؛ مؤمنین را به استمداد طلبی از خدا ترغیب کرده و تاکید میکند که خدا حاجت همهگی را اجابت میکند و به اصطلاح «روزی همه را میرساند». با خودم میگویم: «کدام احمقی این حرفها را باور میکند؛ در حالی که زنِ از گرسنهگی در یک قدمی مسجد و دوستان صمیمی خدا عذاب میکشد و رنج میبرد». از خودم میپرسم: آیا تا هنوز این ملای شیرین زبان و عوام فریب آن زن را در مجاورت منبرش دیده که همچین حرفهای میزند؟ اگر دیده با چه دیدگاهی؟ اگر ندیده چرا مثل آب خوردن حکم کلی صادر میکند؟ آیا با دیدن این واقعیتها کیکاش نمیگزد؟
ما در همسایهگی مسجد زندهگی میکنیم. آنهم نه یک مسجد بلکه دو تا. هر روز از جلوی آن رد میشوم و نیمنگاهی به وضعیت حاکم بر مسجد و حاشیهی آن میاندازم. اما در این میان چیزی که بیش از همه توجهم را جلب کرده است، زنی میانسال است که با چادری خاکی رنگ و کهنه بر روی خار و خاشاک مینشیند؛ در حالی که طفلی را در بغل گرفته و از عابرین استمداد میجوید. با دیدن این منظره، اولین کاری که میکنم، لعنت فرستادن به خودم و زندهگی است. به خودم از این جهت لعنت میفرستم که نمیتوانم برای آن زن و دهها زن و مردی دیگر حداقل یک نان کمک کنم، به زندهگی نیز از این جهت لعنت میفرستم که همهچیز را ممکن میکند: قتل، تجاوز، فقر، حقارت، بیغیرتی و ....
اما، بیش از هر چیزی منطق دینمداران مرا شوکه میکند. در ماه رمضان در مسجد شبها گروهی از مؤمنین گرد هم میآیند و بعد از اینکه ملا چند دروغ را بر منبر قرائت کرد، متفرق میشوند. این تمام ماجرا نیست. این آدمها، غذای زیادی میپزند. تا حدی که شاید شکم صدها انسان را سیر کند. اما، بازهم وقتی به آن زن فقیر و مفلوک نگاه میکنم، او همچنان گرسنه است؛ کسی برایش نان نداده است. سویهی تراژیکتر قضیه زمانی ظاهر میشود که آن زن را در حالی میبینم که خود را به پای عَلَم امام زمان انداخته و آنرا میبوسد؛ علم همان امامی که لحظهی پیش از سفرهی رنگارنگش (یا سفرهی پیروانش) حتا لقمهی به او نرسیده بود!
خندهدارتر از اینها ملای روضهخوان و واعظ است. بعضی وقتها که از پیش روی مسجد رد میشوم، سخنان ملا از لودسپیکر مسجد بلند است و با غرش نغوتآمیز از مهربانی و قدرت خدایاش زبان میچرخاند؛ مؤمنین را به استمداد طلبی از خدا ترغیب کرده و تاکید میکند که خدا حاجت همهگی را اجابت میکند و به اصطلاح «روزی همه را میرساند». با خودم میگویم: «کدام احمقی این حرفها را باور میکند؛ در حالی که زنِ از گرسنهگی در یک قدمی مسجد و دوستان صمیمی خدا عذاب میکشد و رنج میبرد». از خودم میپرسم: آیا تا هنوز این ملای شیرین زبان و عوام فریب آن زن را در مجاورت منبرش دیده که همچین حرفهای میزند؟ اگر دیده با چه دیدگاهی؟ اگر ندیده چرا مثل آب خوردن حکم کلی صادر میکند؟ آیا با دیدن این واقعیتها کیکاش نمیگزد؟