تاریخی بودنِ برزویهی طبیب(شماره ۲)
نلدکه اظهار میدارد که گرچه متنِ مقدمه نشانههای تألیفِ زمانِ ساسانیان را دارد، اما ابنمقفع فقط نقشِ مترجمِ سادهای را در آن ایفا نکرده، بلکه به دستکاریهایی در آن پرداخته که بازتابِ نگرشهای خودِ او در مسائلِ دینی بوده است.(۱)قرنها پیش ابوریحانِ بیرونی نیز چنین اتهامی را بر او وارد ساخته بود.(۲)با وجودِ این پاول کراوس روشن ساخته است که قطعهی مربوط به سستیهای دینی که نلدکه آن را دستکاریِ ابنمقفع میپندارد، چه بسا از زمانِ ساسانیان باشد چون شباهتِ زیادی به تألیفِ دیگری از آن زمان دارد، یعنی به رسالهی سریانی در منطق از پولسِ پارسی که یکی از فیلسوفانِ فعالِ دربارِ خسرو انوشیروان بوده است.(۳)(ص ۲۲۲)
یادداشتها:
۱. نولدکه(Th. Nöldeke, Burzōes Einleitung zu dem Buche Kahlīla wa Dimna, Schriften der Wissenschaftlichen Gesellschaft in Strassburg, 12. Heft, Strassburg)
که گابریلی در:
"L'opera di Ibn al-Muqaffa", RSO 13, 1931/1932, p. 202
نیز پیروِ او بوده است.
۲. ابوریحان بیرونی، کتاب التحقیق ماللهند، حیدر آباد، ۱۳۷۷ ق/۱۹۵۸ م.، ص ۱۲۳ که بنا به عقیدهی او ابنمقفع مقدمهی برزویه را نوشته تا خوانندگان را تحتتأثیر قرار دهد و آنها را به سوی مانویت بکشاند. این قطعه نخست موردِ توجهِ اقبال آشتیانی قرار گرفت. چنانکه قبلاً اشاره شد، عبدالجبار در تثبیت دلائل النبوه، بیروت، بیتا، ص ۷۱ حملهی مشابهی به ابنمقفع کرده و او را متهم ساخته که نوشتههای جعلیِ خود با به ایرانیان منسوب کرده و چون خودش پیش از اسلام آوردن مجوس بوده، پس از آن نیز هوادارِ خاستگاهِ ملیِ خویش باقی مانده است. به نظر میرسد که هر دو عقیده اتهامهایی افتراآمیز باشند که لزوماً با حقیقت منطبق نبودهاند.
3. Kraus, Paul, "Zu Ibn al-Muqaffa", RSO 14, 1935, p. 14 ff.
مأخذ: شاکد.شائول، از ایران زردشتی تا اسلام: مطالعاتی دربارهی تاریخ دین و تماسهای میانفرهنگی، ترجمهی مرتضی ثاقبفر، تهران، انتشارات ققنوس، چاپ پنجم ۱۳۹۳
قسمت سوم👇
https://t.me/ketabkhaFFRF/5921#ساسانیان
#برزویه_طبیب
#دانش_پزشکی_ایران_باستان
#دانش_ایران_باستان
https://t.me/ketabkhaFFRF