اشترخجو


Channel's geo and language: not specified, not specified
Category: not specified


درباره فرهنگ و زندگی مردم در شرق خراسان؛
با محوریت تربت ‌جام
.
اُشتُرخَجو، نام یک مقام موسیقی، در شرق خراسان است.
.
اکانت ادمین کانال
@hasanahmadifard

Related channels

Channel's geo and language
not specified, not specified
Category
not specified
Statistics
Posts filter




https://www.instagram.com/p/BxAP_Dhl0H6/?igshid=j16jlllufzjn
mohsen karimi
مقام پلتان یا پیله تنان دونوازی بنده و عزیز ارجمندم جناب سهیل معصومی سپاس از آرش گنجی عزیز در استودیو دو یک @soheilmasoumi @doyek


.
⭕️ آقای سعیداحمد سرکوهی، از خوانندگان موسیقی مقامی منطقه، این دوبیتی را به این شکل برای کانال اشترخجو فرستاده‌اند. از لطف ایشان ممنونم.

#دوبیتی

🔴برو قاصد ببین دلبر چی میگه
گل‌اندام پری‌پیکر چی میگه
ز غم‌ها خاک و خاکستر شدم من
ببین در باب خاکستر چی میگه
.


#خواندن


⭕️داستان سارک و مرتضی، داستان عاشقانه‌ای است که دوبیتی‌های فراوانی از آن در فولکلور منطقه وجود دارد؛ این داستان، با دیگر داستان‌های عاشقانه فولکلوریک، یک تفاوت عمده دارد؛ آن هم این ‌که در زمان‌های دور اتفاق نیفتاده، بلکه دقیقا در همین سال‌های کودکی من و شما رخ داده است. این قصه را به روایت «غلام‌نبی عطایی» از روستای مادرویشی تربت جام بخوانید

🔸مرتضی جمشیدی اصالتا اهل بادغیس افغانستان است؛ جایی حوالی هرات باستانی که میش‌های مشهوری دارد. مرتضی به همراه ایل و طائفه‌اش در سال‌های کودکی به سرحدات جام کوچ می‌کنند و همین‌جا ساکن می‌شوند. مرتضی در روستای رضاآباد، چوپانی می‌کند. رمه‌ای که او چوپان آن است متعلق به یکی از مالدارهای افغانستانی است که با خانواده‌اش در همان رضاآباد ساکن هستند. صاحب رمه، بالاخانه‌ای را هم در گوشه حیاطش به مرتضی می‌دهد تا هر وقت که در روستاست، بتواند آنجا استراحت کند. مرتضی از پنجره‌های کوچک همین بالاخانه، سارک(سارا از سر تحبیب) دختر جوان صاحب‌خانه را می‌بیند و عاشقش می‌شود.

🔸مرتضی ماجرای عشقش را به خانواده می‌گوید و آن‌ها برای خواستگاری سارک به رضاآباد می‌آیند. پدر سارک می‌خواهد تا خانواده جمشید به عنوان شیربها، شماری گوسفند به او بدهند اما آن‌ها بخشیدن گوسفند را خوش ندارند؛ در عوض حاضر می‌شوند پولی معادل همان گوسفندها بپردازند. پدر سارک کوتاه نمی‌آید و خانواده جمشید هم حاضر نمی‌شوند از باور قدیمی‌شان دست بکشند.
دو دلداده، از هم جدا می‌مانند. پدر سارک بزودی دخترش را به عقد جوانی از جوان‌های روستا در می‌آورد.
مرتضی آواره کوه و کمر می‌شود و آوازخوانی پیشه می‌کند. او در غم سارک دوبیتی‌هایی می‌سراید که هر کدام‌شان با عبارت «بیا سارک» خوانده می‌شوند.

🔸مشهور است که مرتضی بدون به زبان آوردن نام سارک، نمی‌تواند بیتی بخواند. شبی از شب‌ها، مردی از رضاآباد که آوازه آوازهای سوزناک مرتضی را شنیده بوده، مجلسی ترتیب می‌دهد تا صدای این خواننده شوریده را بشنود. او شماری از خواننده‌های دیگر را هم دعوت می‌کند تا همراه او آواز بخوانند. مرتضی بی آن که بداند قدم به خانه سارک می‌گذارد.
سارک و مرتضی پس از سال‌ها، دوباره با هم روبه‌رو می‌شوند و مرتضی می‌فهمد که امشب مهمان شوهر سارک است. خواننده‌ها هر کدام آوازی می‌خوانند تا نوبت مرتضی می‌شود اما مرتضی که نمی‌تواند بدون به زبان آوردن نام سارک، آوازی بخواند، از خواندن امتناع می‌کند. شب به نیمه می‌رسد اما مرتضی لب باز نمی‌کند تا آن که سارک، گریان به اتاق می‌آید و از مرتضی می‌خواهد که آواز بخواند. شوهر سارک هم که می‌فهمد مرتضی، عاشق سارک بوده، اصرار می‌کند و مرتضی سوزناک‌ترین نغمه‌هایش را آن شب در برابر سارک می‌خواند:

#دوبیتی

🔴 سیاهی از کلاغه دلبر مه
که ترشی از سماقه دلبر مه
به من میگن چرا تو کور باشی
که کوری از فراقه دلبر مه

🔴 بیا بنشین و اول از وطن گو
دوم از بلبل شیرین سخن گو
سخن‌هایی که نازک بم تو می‌گفت
بیا بنشین یکایک را به من گو

🔴 سر پل رضاباد در کمینم
که سارک جان بدر شه، اور ببینم
که سارک جان بدر شه، خرمن گل
به دور خرمن او خوشه‌چینم

🔴 همی تو می‌روی این ور نگا کن
کلان‌کاری نکن سر خور بالا کن
کلان‌کاری نکن، رنجیدن دل
دل رنجیده را از خود رضا کن


🔸سارک ظاهرا چند سال پیش به رحمت خدا رفته، اما مرتضی جمشیدی هنوز زنده است.
شاید یک روزی، قصه این عشق سوزناک را از زبان خود مرتضی(که حالا مدتی‌ است به افغانستان برگشته) روایت کردم.
.
@oshtorkhajou
.


#تماشا

🔴 ابوذر غفاری فرزند برومند استاد #غلامحسین_غفاری . ابوذر، در حوزه موسیقی هراتی فعالیت می‌کند.
.
@oshtorkhajou
.


Forward from: اشترخجو
#دوبیتی

🔴 الا قاصد ببین دلبر چه میگه
گل‌اندام پری‌پیکر چه میگه
زمانی خاک و خاکستر شدم مه
ببین در باب خاکستر چه میگه
.
@oshtorkhajou
.


.
⭕️آقای احمدی از اعضای محترم کانال هم این دو مورد رو اضافه کرده‌اند که از لطف‌شان ممنونم.

🔸دمروکا: خوابیده به صورت

🔸دال پشت: خوابیده به پشت
.


#فعل‌ها_و_واژه‌ها



🔴شماری از حالات نشستن یا ایستادن در گویش منطقه

🔸سر چِلِک: نشستن روی دو زانو، چمباتمه زدن

🔸سُمبات: سر به زمین، ک... به هوا. عموما در مقام تحقیر به شکل گوسمبات(گاوسمبات) استفاده می‌شود.

🔸ورپاکا: (ور+پا+کا) انجام کاری در حالت ایستاده

🔸وِللک: یک لنگ پا بودن، حالت ایستاده

🔸تنقل: غلطیده و دراز کشیده. تنقل انداختن، عموما از سر تحبیب یا تحقیر، برای آدم‌های تنبل به کار می‌رود.
.
@oshtorkhajou
.




Forward from: اشترخجو
#ساز_و_آواز

«شاه خراسان» با ساز و صدای #جمشید_پورعطایی
.
@oshtorkhajou
.


#تماشا


📸 جمشید پورعطایی، فرزند برومند استاد مرحوم #غلامعلی_پورعطایی
🔸 عکس‌: خبرگزاری رضوی
.
@oshtorkhajou
.


# خواندن


شب، می‌زنیم به دل جاده‌ پرت‌افتاده؛ تا به «چشمه‌گُل» برسیم. چشمه‌گل جایی بالاتر از «یاقوتین» است؛ در حاشیه جاده تنگ و باریکی که از تربت جام به «صالح‌آباد» می‌رسد. و پیدا کردن این‌ها در ظلمات شب، کار سختی است. جاده، آن‌قدرها تابلویی هم ندارد تا خیال‌مان راحت بشود که راه را درست آمده‌ایم. فقط تک تک چراغ‌های زرد خانه‌های روستایی است، که گاهی رخ نشان می‌دهد و باز در تاریکی‌ها گم می‌شود. با «سید جلیل حسینی زهرایی»، عکاس صاحب‌نام خراسانی، نشسته‌ام توی ماشین و تأسف می‌خورم که چرا زادگاهم و جاده‌های پرت‌افتاده‌اش را آن‌قدرها بلد نیستم. با آن‌که چندین بار برای گزارش نوشتن، به چشمه‌گل آمده‌ام اما حالا نمی‌توانم راه این روستای پرت‌افتاده را پیدا کنم.

🔸دل می‌سپارم به صدای محزون «ابراهیم شریف‌زاده» که حالا در دل شب، دارد چاربیتی می‌خواند:
گلی جان با خبر باشی میایم
به روی نالین پر باشی میایم...

🔸همچنان داریم در دل جاده تاریک جلو می‌رویم و خبری از چشمه‌گل نیست. کم کم نگران می‌شویم نکند اصلا در جاده صالح‌‍‌آباد نیستیم. چاره‌ای نیست؛ باید کسی را پیدا کنیم تا راهنمایی کند؛ و چه کسی بهتر از محیطبانی که در چشمه‌گل بیدار نشسته، شاید هم دارد چرت می‌زند، تا ما برسیم؟
«سعید بختیاری‌نژاد» با اولین زنگ تلفن، جواب می‌دهد. معلوم می‌شود دل‌بیدار و سرهشیار منتظر ماست. توضیح می‌دهیم و اسم چند آبادی را که در مسیر دیده‌ایم می‌گوییم. می‌فهمیم به جای جاده صالح‌آباد، داریم در دل جاده سمیع‌آباد جلو می‌رویم که یکراست به خود مرز می‌رسد. و همین حالاهاست که نیروهای هنگ مرزی در گشت‌زنی‌های شبانه‌شان، احوال‌مان را بپرسند که داریم چراغ‌روشن و آوازخوان به طرف مرز می‌رویم.

🔸برمی‌گردیم؛ و تا برگردیم و این بار در جاده صالح‌آباد برانیم و به چشمه‌گل برسیم و جاده خاکی پاسگاه محیطبانی «سایت پرورش آهوی چشمه‌گل» را پیدا کنیم و محیطبانی را ببینیم که تمام شب را به خاطر ما بیدار مانده‌، ساعت 3 صبح شده است...

⭕️ بخشی از گزارشم از سایت پرورش آهوی چشمه‌گل در خبرگزاری خبرآنلاین


https://www.khabaronline.ir/news/1276248/%DB%8C%DA%A9-%D8%B5%D8%A8%D8%AD-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D9%87%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87-%DA%AF%D9%84


#تماشا

🔴آهوی چشمه‌گل
.
@oshtorkhajou
.


.
#خواندن


⭕️بخش‌هایی از گفت‌وگویم با سعید سروراحمدی

🔸مادربزرگ من، که ما به ایشان ننه کلون می‌گفتیم، یعنی مادر پدرم، از قاریان زیردست قرآن بود و بیشتر جلسات قرآن زیر نظر ایشان برگزار می‌شد. ایشان حافظ قرآن هم بودند. هر جا جلسه قرآنی برگزار می‌شد یا هر جا مکتب‌خانه‌ای بود و بچه‌ها آموزش قرآن می‌دیدند، مادربزرگ من، به عنوان معلم قرآن حضور داشت؛ یک زن خودساخته و هنرمند.
مادربزرگم، در چهار سالگی پدرش را از دست می‌دهد و در شش سالگی مادرش را. پدر مادربزرگم به نام «اسماعیل زمانی» نوازنده چیره‌دست دوتار بوده. این را دایی مادربزرگم، «حاج غلامعلی میرزااحمدی» می‌گفت که خودش هم از نوازنده‌های به نام بود. مرحوم پدرم هر جا که یادی از استادان قدیم دوتارنوازی می‌شد، حتما حاج غلامعلی میرزااحمدی را یاد می‌کرد.

🔸مادربزرگم در خانه دایی‌اش، و در این فضا بزرگ شده بود. ایشان همیشه می‌گفت حاجی‌دایی، بالاخانه‌ای داشت که خیلی وقت‌ها با مهمان‌هایشان در همان بالاخانه می‌نشستند و تا صبح دوتار می‌زند و آواز می‌خواندند. می‌گفت ما بچه‌ها هم گاهی پشت در گوش می‌کردیم و مقام‌ها را می‌شنیدیم.
مادربزرگم بعدها که بزرگتر می‌شود، به گفته خودش پنهانی، دوتار حاجی‌دایی را بر می‌دارد و سعی می‌کند دوتار بزند. حالا تصور کنید آن موقع‌ها که در همه تربت جام چند تایی دوتار بیشتر نبود، این که دختر بچه‌ای دوتار بزرگترش را بردارد و بزند، چه جسارتی می‌خواسته.
می‌گفت حاجی‌دایی یک وقتی که دوتارنوازی من را شنیده بود، با تعجب به خانمش گفته بود «این فخری است که دارد دوتار می‌زند؟ چه خوب می‌زند» همین گفته حاجی دایی، باعث شده بود تا مادربزرگم، بتواند بعد از آن، با خاطر آسوده دوتارنوازی را یاد بگیرد.

🔸مادربزرگ من قاری قرآن هم بود. صوت بسیار زیبایی داشت. ما نوارهای قرآن‌خوانی ایشان را داریم. باور کنید همین حالا هم که گاهی آن‌ها را گوش می‌کنم، ناخواسته گریه‌ام می‌گیرد. ایشان قرآن را با صوت بسیار زیبا تلاوت می‌کرد.
علاوه بر این، ایشان به برکت حفظ قرآن، حافظه‌ای بسیار قوی داشت. نغمه‌های بسیاری را به خاطر داشت که مثلا یک بار در کودکی شنیده بود. دایی پدرم به نام «غلامرضا زمانی» برادر بزرگتر مادربزرگم، نوازنده بسیار چیره‌دستی بوده. مرحوم پدرم همیشه می‌گفت که دایی من، مقام «شاه‌زمان» را بسیار خوب اجرا می‌کرد.
این فضای خانواده ما بوده است. موسیقی در خون این خانواده است. پدرم، عبدالله سروراحمدی، در چنین فضای خانوادگی رشد کرده بود.

🔸نه فقط فضای خانواده، بلکه فضای اجتماعی در بروز و رشد هنرمندی آدم‌ها موثر است. در آن زمان در مکتب‌خانه‌ها قرآن تدریس می‌شده؛ اما در کنارش گلستان سعدی و غزل‌های حافظ هم درس می‌داده‌اند. ما در تربت جام، مکتب‌دار صاحب نامی داشته‌ایم به نام «حاج محمدابراهیم موذن‌احمدی»؛ ایشان مشهور بوده‌ به «آخوند حاجی». مادربزرگ بنده، درس قرآن و مشق موسیقی را در مکتب خانه ایشان فرا گرفته بود. همیشه هم تعریف می‌کرد که آخوند حاجی، هر غزل حافظ را با یک مقام دوتار، می‌خواند. این فضای تعلیم و تعلم در آن سال‌ها بوده.

🔸در این فضا طبیعی است که موسیقی گل می‌کند و می‌شود یک امر رایج در زندگی روزمره. آن‌قدر که خانم‌ها هم اهل موسیقی باشند. موسیقی خانم‌ها در منطقه جام، موسیقی ریشه‌داری است. نمونه‌اش مادر استاد عبدالله سروراحمدی که مادر بزرگ من باشد. مادربزرگم از کودکی دوتارنوازی کرده بود. البته در سنین میان‌سالی دچار حادثه شده بود و دستش آسیب دیده بود. برای همین هم مقداری از قدرت نوازندگی‌اش را از دست داده بود. اما مقام‌ها را خیلی خوب می‌شناخت و جزئیات‌شان را می‌دانست. ما بسیاری از مقام‌هایی را که به عنوان سند ثبت و ضبط کرده‌ایم، با صدای ایشان است. این گنجینه‌ای است که ما هنوز هم هر بار که به آن رجوع می‌کنیم، دست پر برمی‌گردیم...
.
@oshtorkhajou
.


#تماشا


🔸سعید سروراحمدی، فرزند برومند استاد مرحوم #عبدالله_سروراحمدی
.
@oshtorkhajou
.


https://www.instagram.com/p/BziHMzcAWAm/?utm_source=ig_web_copy_link
عبدالرحمان باطوری دوتار
قطعه نوایی در روز تولدم تقدیم به شما عزیزانم . . #تولد #زادروز #دوتار #دوتار_آواز_خراسانی #دوتار#آواز_فولکلور #عبدالرحمان_باطوری #رحمان_باطوری #باطوری #نوایی_نوایی #نوایی #غلامعلی_پورعطایی




#خواندن


⭕️چاربیتی‌خوانی یا فریاد یا کله‌فریاد، شیوه آوازی مرسوم در منطقه است که در آن دوبیتی(یا همان چاربیتی)ها یکی بعد از دdگری خوانده می‌شوند. در میان هر چند تا دوبیتی هم، شعرهای کوتاه دوبندی به عنوان شعر ترجیع خوانده می‌شود که ظاهرا «بیتک» یا چیزی شبیه به این نام دارد.
این شعرهای کوتاه، به اندازه دوبیتی‌ها دیده نمی‌شوند اما عموما شعرهای دل‌نشینی هستند. چند تایی از این شعرها را می‌نویسم.


🔸هله ای... داد از این دل، داد از ین دل
بسوختم و نگشتم شاد از این دل


🔸هله ای... زار نالم زار نالم
طبیب من تویی غمخوار نالم


🔸نمیری زنده باشی پرهن الوان
نصیب بنده باشی پرهن الوان


🔸ای شال‌زردم ای گل
اگه تور نگیرم نامردم ای‌ گل
.
@oshtorkhajou
.


#دوبیتی

🔴 کهَرِر زین کنم طبع دل خُو
به نیم روزی بُرُم پیش گل خُو
به نیم روزی بُرُم گل را نبینم
به کی تعریف کنم دردایْ دل خُو
.
🔺کهرر: اسب کهر را، اسب سرخ رنگ را
🔺خو: خود
.
🔸دوبیتی را از صفحه اینستاگرام آقامحسن کریمی، فرزند برومند استاد کریم کریمی، برداشتم.
.
@oshtorkhajou
.


Forward from: Dootari | دوتاری
#کتاب


🔸چاربیتی های سرزمین جام منتشر شد🔸


📔این کتاب به معرفی انواع چاربیتی های شرق خراسان به مرکزیت تربت جام در دسته بندی محتوایی مذهبی، عاشقانه، هجرانی، فلک خوانی، پند نامه خوانی، چاربیتی های سفر، چوپانی، شاهد خوانی، دوتار، فصل خوانی، کنایی، و معرفی مولانا قاضی جلال الدین فقهی سلجوقی می پردازد.

🖋پژوهش و نگارش:غفور محمدزاده

🔸این اثر تقدیم شده است به استاد #کریمی_کریمی تنها بازمانده نسل طلایی موسیقی تربت جام

▫️انتشارات آرون
▫️قطع وزیری
▫️ 224 صفحه
▫️قیمت : 35هزار تومان


🎁برای خرید این کتاب با @ghafoormohammadzade یا با شماره ی 09381859299 در تماس یاشید.

20 last posts shown.

302

subscribers
Channel statistics