پادکست هشیوار


Channel's geo and language: not specified, not specified
Category: not specified


نباید مر تو را گفتن که چون کن
ز هر کاری هشیواری فزون کن
mehdi.shafa@gmail.com

Related channels

Channel's geo and language
not specified, not specified
Category
not specified
Statistics
Posts filter


دوستان و همراهان هشیوار،
در این اپیزود با آقای فرهاد ارکانی، نویسنده، پادکستر و مروج تفکر علمی گفت وگو کردم. آقای فرهاد ارکانی از چهره‌های فعال و شناخته شده در نقد خرافه و شبه ‌علم است و از میزبانان پادکست «بنفش» که با همراهی آقای دکتر حامد وحدتی ‌نسب و خانم دکتر بهاره کاتوزی به بررسی علمی باورهای غیرعقلانی و بی اساس می‌پردازد.
ایشون همچنین کانالی جامع در حوزه‌ خوانش کتاب با عنوان «خوانش کتاب برای انسان خردمند» دارند که به معرفی و روایت کتاب‌های علمی و اندیشه‌محور اختصاص دارد.
محور اصلی این گفت‌وگو، روان‌شناسی فرگشتی (تکاملی) بود؛ این‌که چگونه سازوکارهای تکاملی ذهن انسان می‌توانند به شکل‌گیری باورهای خرافی، شبه‌علمی و حتی توهم معنا منجر شوند. همچنین درباره‌ی نسبت علم و معنا در زندگی، چرایی گرایش انسان‌ها به باورهای غیرعلمی، و اهمیت تفکر سنجشگر و انتقادی در دنیایی پر از اطلاعات نادرست صحبت کردیم.
اگر به علم، روان‌شناسی، نقد خرافات و پرسش‌های عمیق درباره‌ی معنا و زندگی علاقه‌مند هستید، این گفت‌وگو را از دست ندهید.

https://youtu.be/0BZNZJIlfA0?si=TjiyVwKem1UFjWto


Video is unavailable for watching
Show in Telegram
دوستان همراه هشیوار،

فایل صوتی کفتگوی جذاب و شنیدنی آقای دکتر تقی کیمیایی-اسدی و‌ آقای وریا امیری در مورد ریشه های فرگشتی و روانی ساخت و باور به خدا، دلایل ابداع دین توسط بشر و رشد اعتقادات متافیزیکی، و همچنین نقد جدی نواندیشی دینی در تمام پلتفرمهای پادکستی منتشر شد.

از طریق لینک زیر در اپلیکیشن دلخواه خود گوش کنید.

https://pod.link/1707646743

1k 0 21 7 19

چرا حساسیت اخلاقی نسبت به سگ و‌ گربه، اما بی‌توجهی به رنج گوسفند، یک تناقض است؟
برداشتی کوتاه درباره گونه‌گرایی
انسانها

ما معمولاً نسبت به حیوانات خانگی مانند سگ حساسیت عاطفی و اخلاقی بیشتری داریم، اما رنج گوسفند، گاو یا مرغ را ـ که همان توانایی درد و ترس را دارند ـ نادیده می‌گیریم.
این دوگانگی گونه‌گرایی نام دارد: تبعیض میان موجودات فقط به دلیل گونه بیولوژیک، نه بر اساس معیار اخلاقیِ واقعی یعنی توانایی رنج بردن.
اگر رنج یک حیوان برای ما اهمیت دارد، نمی‌توانیم رنج حیوانات دیگر را صرفاً چون «خانگی نیستند» بی‌اهمیت بدانیم. این همان الگوی قدیمی تبعیض است که در گذشته درباره نژاد و جنسیت دیده‌ایم: «رنج ما مهم‌تر از رنج آن‌هاست».

پیام ساده است:
یا رنج مهم است، یا نیست. اگر مهم است، برای همه موجوداتی که می‌توانند رنج بکشند، اهمیت دارد.

گفتگو با پروفسور پیتر سینگر فیلسوف‌ معروف اخلاق رو‌ از اینجا ببینید:

https://youtu.be/5AoucyXPIso?si=uVWLzYpw8EPGAuMK

2.2k 0 71 40 17

دوستان و همراهان هشیوار,
کتاب «باستان‌شناسی ایران: از پارینه‌سنگی تا شاهنشاهی هخامنشی»
اثری جامع، پژوهش‌محور و روزآمد است که سیر تحول فرهنگی و تاریخی فلات ایران را از نخستین حضور انسان تا شکل‌گیری نخستین امپراتوری جهانی یعنی هخامنشیان دنبال می‌کند. این کتاب حاصل همکاری گسترده میان پژوهشگران برجسته ایرانی و بین‌المللی است و به‌عنوان یکی از معتبرترین منابع مرجع جدید در حوزه باستان‌شناسی ایران شناخته می‌شود.

نویسندگان: راجر متیوز و دکتر حسن فاضلی‌نشلی، مترجمان: دکتر جواد حسین‌زاده ساداتی، اشکان اولی‌پوریان
ناشر نسخه فارسی: انتشارات موزه ملی ایران | مهر ۱۴۰۴

چرا این کتاب مهم است؟
پوشش کامل و منظم تاریخ باستانی ایران از دوران پارینه‌سنگی تا عصر هخامنشی. بهره‌ گیری از جدیدترین داده‌های میدانی، یافته‌های کاوش‌های نوین و مطالعات بین‌المللی. رویکرد میان‌رشته‌ای شامل باستان‌شناسی، انسان‌شناسی، ژئوفیزیک، جغرافیا و علوم محیطی. ارائه تصویری دقیق و علمی از روندهای فرهنگی، اجتماعی، تکنولوژیک و محیطی ایران در طول چند صد هزار سال.

در اپیزود، دکتر جواد حسین‌زاده ساداتی – یکی از مترجمان کتاب – برای دومین بار مهمان من بود تا درباره این اثر مهم و ارزشمند گفتگو کنیم. در این جلسه، ما به‌طور مفصل فصل‌های ۱ تا ۴ را بررسی کردیم؛ از نخستین شواهد حضور انسانی در فلات ایران تا شکل‌گیری جوامع نوسنگی و آغاز پیچیده‌تر شدن ساختارهای اجتماعی. ادامه بحث و بررسی فصل‌های بعدی در جلسه آینده دنبال خواهد شد.
این کتاب پلی میان پژوهش‌های نوین جهانی و مطالعات بومی ایران است و مطالعه آن برای دانشجویان، پژوهشگران، و علاقه‌مندان به تاریخ و فرهنگ ایران ضروری به نظر می‌رسد.

لینک دانلود کتاب:
https://archaeologist.ir/wp-content/uploads/2025/11/Mathews-and-Fazeli-1404-Iran-Archaeology-Farsi-1.pdf


https://youtu.be/qB01IbeUQZY?si=2Afem6Cu09ecvu9m


دوستان و‌همراهان هشیوار،
در این گفت‌وگو به پرسشی بنیادی در تاریخ ذهن انسان می‌پردازیم:
چرا ذهن انسان خدا را خلق کرد؟
با استفاده از روان‌شناسی تکاملی، علوم شناختی دین (CSR)، انسان‌شناسی و علوم اعصاب بحث‌ کردیم که چگونه مغز انسان—به‌عنوان محصول انتخاب طبیعی—به‌صورت طبیعی گرایش به ساختن موجودات نادیدنی، نیروهای ماورایی و معناهای مقدس دارد.
همراه با دکتر کیمیایی‌–اسدی (پزشک و متخصص عصب شناسی) و وریــا امیری (پژوهشگر فلسفهٔ دین و اخلاق) به محورهای زیر پرداختیم:
– چرا سیستم تشخیص عامل در مغز ما به‌طور طبیعی خالق «فاعل آسمانی» می‌شود؟
– نقش نظریهٔ ذهن، الگو‌جویی، ترس از مرگ و نیاز به کنترل در شکل‌گیری دین
– چرا باور به ناظر آسمانی هزاران سال ابزار کنترل اجتماعی و انسجام گروهی بوده؟
– آیا تجربهٔ دینی محصول شبکه‌های عصبی و پردازش مغز است؟
– مسیر تکاملِ دین؛ از خدای قبیله‌ای تا خدای اخلاقی ادیان ابراهیمی

۲. نقد علمی نواندیشی دینی در ایران
در بخش دوم، به‌صورت صریح و مستند به نقد جریان نواندیشی دینی در ایران پرداختیم؛ جریانی که تلاش دارد جهان علمی امروز را با چارچوب‌های پیشاعلمی آشتی دهد.
– چرا نواندیشان دینی علت واقعی پیدایش دین را توضیح نمی‌دهند؟
(به‌جای آن دین را با زبان فلسفی بازتعریف می‌کنند.)
– تناقض اصلی: حفظ خدا بدون معجزه، حفظ دین بدون شریعت، حفظ معنویت بدون ماوراء
– ناسازگاری بنیادین نواندیشی دینی با داده‌های روان‌شناسی تکاملی و علوم شناختی دین
– چرا این جریان به نظر بیشتر واکنشی است تا علمی؟
– و آیا آیندهٔ نقد دینی در ایران از مسیر نواندیشی عبور می‌کند؟

۳. آیندهٔ دین در ایران
در بخش سوم، با تکیه بر داده‌های جامعه‌شناختی، تغییر نسل‌ها، رشد سواد علمی و گسترش اینترنت، به این پرسش مهم پرداختیم:
آیندهٔ دین در ایران چه خواهد بود؟
محورهای این بخش:
– خصوصی‌شدن دین و تبدیل آن به معنویت فردی
– کاهش اقتدار روحانیت و ساختارهای دینی رسمی
– شکاف عمیق میان نسل Z ایران و نسل‌های قبلی
– نقش علم و رسانه در افول باورهای ماورایی
– آیا ایران به‌سمت عصر پَسادینی (Post-religious) حرکت می‌کند؟
– یا شاهد تحول دین، نه حذف آن، خواهیم بود؟

این اپیزود تلاشی است برای فهم طبیعی‌گرایانه، علمی و مستند ریشه‌های دین، نقد روایت‌های غیرعلمی از معنویت، و تحلیل آیندهٔ دین در ایران.

اگر به موضوعاتی مانند فلسفهٔ ذهن، فرگشت، علوم اعصاب، دین‌پژوهی، فلسفه و نقد روشنفکری دینی علاقه دارید، این گفت‌وگو نقطهٔ ورود کامل و عمیقی برای شماست.

https://youtu.be/qH9X_cw-ooI?si=O2Vl74auu5MdwxgJ

2.8k 0 85 44 13

دوستان همراه هشیوار،
در این پادکست بارها به سراغ یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های فلسفه و علوم شناختی رفته‌ایم: آیا انسان واقعاً دارای ارادهٔ آزاد است؟
برای پاسخ به این پرسش به همراه دوست و‌همکار عزیزم عباس سیدین عزبز با اندیشمندان برجسته‌ای گفتگو کرده‌ایم—از پروفسور ساپولسکی جبرگرا و پروفسور گرگ کروسوِ و درک پارابوم ناسازگارگرا تا پروفسور جان مارتین فیشر و پروفسور استفان مورس سازگارگرا. در ماه‌های اخیر هم شخصا میزبان پروفسور پیتر تِسه اختیارگرا، دکتر شروین وکیلی اختیارگرا، و دکتر تقی کیمیایی‌اسدی جبرگرا بوده‌ام. اخیرا میزبان مناظره ای بین پروفسور ساپولسکی و پروفسور تسه و‌ همچنین دکتر وکیلی و دکتر کیمیایی-اسدی هم بوده ام. افزون بر آن، با حقوقدانان برجسته و پژوهشگران حوزهٔ حقوق عصب‌ شناختی (Neurolaw) نیز همراه شدیم تا بررسی کنیم یافته‌های علوم اعصاب چه پیامدی برای مسئولیت اخلاقی، عدالت و حقوق کیفری دارد. هر گفت‌وگو بخشی از پازلی بزرگ را روشن می‌کند: اگر ژن‌ها، محیط، تاریخچهٔ رشد و شانس تا این اندازه رفتار ما را شکل می‌دهند، آیا ما «نویسندگان نهایی» اعمال خود هستیم؟

در این بحث‌ها سه دیدگاه اصلی وجود دارد:
۱. جبرگرایان (Determinists)
جبرگرایانی مثل ساپولسکی یا کروسو باور دارند که همه رویدادها منجمله رفتارهای انسانی محصول زنجیرهٔ خطی یا غیر خطی علت‌هاست. در این نگاه، هیچ‌کس نمی‌توانست در همان شرایط و مختصاتی که دارد، به‌طور نهایی جور دیگری عمل کند. جبرگرایی الزاماً به نفی عقلانیت یا مسئولیت اجتماعی نمی‌رسد؛ بلکه می‌گوید اختیارِ مطلق و «بیرون از علّیت» و‌کنارل نهایی وجود ندارد.
۲. سازگارگرایان (Compatibilists)
سازگارگرایان مانند دنیل دنت یا جان مارتین فیشر می‌گویند آزادی اراده با جبر منافاتی ندارد. به نظر آن‌ها تعریف «واقع‌بینانه‌تری» از آزادی ارائه می‌کنند: آزادی یعنی توانایی واکنش عقلانی، انتخاب براساس دلایل، و کنترل درونی در چارچوب شخصیت و ساختار ذهنی خود ما. این آزادی از بیرون نظریه‌های فیزیکی نمی‌آید بلکه از توانایی‌های شناختی و یادگیری انسان برمی‌خیزد. به‌عبارت دیگر: حتی اگر جهان تعیین‌شده باشد (البته در این شک هست)، ما هنوز «عامل» یا Agent هستیم.
۳. اختیارگرایان (Libertarians)
اینجاست که دیدگاه‌هایی مثل پیتر تِسه و کوین میچل وارد می‌شوند. این دو، برخلاف جبرگرایان و سازگارگرایان، معتقدند که انسان نوعی کنترل واقعی و غیرقابل‌تقلیل بر رفتار خود دارد—کنترلی که به انتخاب‌های بدنی و مغزی محدود نیست.

از نظر فلسفی هم گروه ناسازگارگرایان (Incompatibilists / Free Will Skeptics) دیدگاهی که گرگ کروسو و درک پارابوم نمایندگی می‌کند معتقدند که اگر رفتار ما محصول عوامل خارج از کنترل است، پس انسان سزاوار سرزنش یا مجازات ذات‌گرایانه و استحقاقی نیست. مسئولیت اخلاقی باید به‌سمت کاهش آسیب، پیشگیری، آموزش و بازپروری و سیستم قرنطینه مجرمان تغییر کند، نه انتقام و سرزنش یا حتی «لیاقت‌محوری».

در چنین زمینه‌ای، کتاب Just Deserts یا «سزاوار»—ترجمه‌ی عباس سیدین گرامی—به یکی از متن‌های کلیدی در این موزه تبدیل شده است. در این کتاب، دنیل دنت فقید تلاش می‌کند یک نوع آزادی «فروتنانه» و سازگار با علم را حفظ کند، درحالی‌که گرگ کروسو نشان می‌دهد چرا مفهوم «سزاوار بودن ذاتی» پایه‌ای ندارد.
⸻
این مباحث فقط فلسفه نظری نیستند. پیامدهای آن‌ها برای زندگی اجتماعی و حقوق کیفری، به‌ویژه در کشوری مثل ایران، بسیار جدی است؛ جایی که مفاهیمی چون سزا، مجازات، قصاص، انتقام گناه و لیاقت ریشه‌های عمیق فرهنگی و‌تاریخی دارند. وقتی درک کنیم که هیچ‌کس خودش و رفتارش را انتخاب نکرده—نه ژن‌هایش را، نه خانواده‌اش را، نه ساختار مغزش را، نه تروماهای دوران کودکی‌اش را و‌نه خیلی فاکتورهای رفتاری را—نگاه‌مان به جرم و‌مجازات و اخلاق تغییر می‌کند:
به‌جای انتقام و سرزنش، کاهش آسیب، پیشگیری، بازپروری و اصلاح ساختارها مرکز توجه قرار می‌گیرد. این رویکرد نه توجیه رفتارهای آسیب‌زننده، بلکه درک علمی‌تر از رفتار انسان و ساختن جامعه‌ای انسانی‌تر و امن‌تر است. علم عصب‌شناسی و حقوق عصب شناسی نشان می‌دهد که تغییر واقعی با اصلاح زمینه‌ها و ساختارها رخ می‌دهد، نه با شدت مجازات.

گفت‌وگوهای و ترجمه های هشیوار در این مسیر ادامه خواهد داشت؛ زیرا آینده‌ای عادلانه‌تر با فهم دقیق‌تر اختیار، مسئولیت اخلاقی، و ریشه‌های رفتار انسانی آغاز می‌شود.

این گفتگو جالب عباس سیدین با آقای فراهانی در بیوفیلیا رو ببینید و کتاب سزاوار رو حتما بخونید.

https://youtu.be/SNM7B6xFDow?si=aEU9FsRYmPge3A4h


این کتاب در حال ترجمه است و بزودی توسط نشر هشیوار و‌ یک‌ناشر در داخل ایران منتشر میشود.
این کتاب توضیح می‌دهد که چگونه سه حوزهٔ حیاتی—زیست‌فناوری، مهندسی ژنوم و هوش مصنوعی—با سرعتی بی‌سابقه در حال ادغام‌اند و یک سامانهٔ علمی‌ـ‌فنی یکپارچه ایجاد می‌کنند. نویسنده نشون می‌دهد که چگونه این ابر همگرایی، پزشکی دقیق، تولید دارو، مدل ‌سازی بیماری‌ها، و مهندسی سلول و ژن را دگرگون می‌کند و در عین حال خطرات جدیدی برای اخلاق زیستی، امنیت و سیاست ‌گذاری علم ایجاد میشه. اهمیت کتاب در تحلیل علمیِ این تحول ساختاری و پیامدهای آن برای آیندهٔ زیست‌پزشکی و جامعه است.
امیدوارم مورد توجه دوستان علاقمند به علم و‌فلسفه قرار بگیرد.




آگاهی همیشه یکی از بزرگ‌ترین رازهای علم و فلسفه بوده است؛ پدیده‌ای که تجربهٔ فردی «بودن» را ممکن می‌کند، اما هنوز توضیح‌ دادنش از سخت‌ترین چالش‌های دانش مدرن است.
در این سمینار، دکتر مهدی شفا با رویکردی میان‌رشته‌ای و‌ با تمرکز بر دو ‌مقاله اخیر آقای Robert Kuhn به سراغ این پرسش می‌رود که «آگاهی چیست؟ از نظریات کاملا طبیعت گرایانه ‌و‌فیزیکی تا نظریات متافیزیکی و‌ مذهبی.
این جلسه تلاشی است برای فهم بهتر اینکه مغز ما چگونه جهان، «خود»، و واقعیت بیرون را می‌سازد.
یکشنبه ۱۶ آذر، ساعت ۱۰ شب، در کانال تلگرامی اروتسی.

https://t.me/+iABvYETM07kwNTVi


درود به همراهان هشیوار،
در اپیزود تازه‌ پادکست هشیوار درباره‌ کتاب «فایده‌گرایی: یک معرفی کوتاه» نوشته‌ پروفسور پیتر سینگر و پروفسور کاسیا د لازاری-رادک-فلاسفه فایده گرای معاصر-صحبت کردم؛ یکی از مهم‌ترین و روشن‌ترین کتاب‌ها درباره‌ این نظریه اخلاقی که می‌گوید:
«عمل درست، عملی‌ست که بیشترین خوشبختی یا Well Being را برای بیشترین افراد ایجاد کند.»
در این اپیزود نسبتا کوتاه به ریشه‌های تاریخی فایده‌گرایی، نقدهای جدی علیه آن، نسخه‌های مدرن مثل فایده‌گرایی ترجیحی، و کاربردهایش در دنیای امروز—از حقوق حیوانات تا فقر جهانی و تصمیم‌های سیاسی—پرداختم.
اگر می‌خواهید بدانید چرا این نظریه هنوز یکی از تأثیرگذارترین دیدگاه‌های اخلاقی جهان است، شنیدن این اپیزود را از دست ندهید. میتونید با استفاده از لینک زیر در پلتفرم دلخواه خود بشنوید.

منتظر نظرات، پیشنهادات و انتقادات شما هستم.

https://pod.link/1707646743


سحابی شکارچی (M42) یا Orion Nebula یکی از فعال‌ترین مهدهای ستاره‌سازی در کهکشان راه‌شیری است؛ حدود ۱۳۵۰ سال نوری از ما فاصله دارد و در دل صورت‌فلکی شکارچی می‌درخشد. انرژی خیره‌کننده آن از خوشه‌ی جوان Trapezium می‌آید؛ ستارگانی داغ و پرجرم که با تابش فرابنفش شدیدشان گازهای هیدروژنی را یونیزه کرده و این درخشش سرخ‌رنگ را می‌سازند. در این تصویر که در ۲ دسامبر ۲۰۲۵ در آسمان هیوستون, تگزاس با تلسکوپ Seestar ثبت شده، می‌توان جریان‌های گازی، ستون‌های غبار، و حفره‌هایی را دید که نتیجه تعامل گرانش، موج ضربه‌ای و تابش ستارگان نوزاد است؛ جایی که نسل بعدی ستارگان و سیارات متولد می‌شود.

ثبت شده توسط:
مهدی شفا


Forward from: The Ladder of Wisdom
Video is unavailable for watching
Show in Telegram
در بیست و سومین پله از پلکان خرد با ما همراه باشید.

افسردگی قسمت سوم

پادکست پلکان خرد

همونطور که قول دادیم، درفصل دوم پادکست پلکان خرد در مورد اختلالات روانی صحبت خواهیم کرد. با موضوع مهم اختلال افسردگی شروع کردیم.

بررسی ریشه‌ رفتارها و اخلاق انسان از دریچه علوم بیولوژی و روانشناسی.

ژنتیک، فرگشت، مغز، انتقال‌دهنده‌های عصبی مغز و عوامل محیطی، چه تأثیری بر رفتارها، اعتقادات و اخلاق ما دارند؟

طناز فلاحی دکترای روانشناسی
مهدی شفا فوق دکترای ژنتیک پزشکی و مولکولی
مسعود رضوان

راه‌های گوش کردن به پادکست:
The Ladder of Wisdom
Amazon Music
Spotify
Apple Podcast
Google Podcast
Castbox

صفحات ما در فضای مجازی:
Instagram
Telegram Channel
Email us: theladderofwisdom@gmail.com


#پادکست_پلکان_خرد


دوستان عزیز هشیوار،
در این روز شکرگزاری، فرصتی هست تا نه فقط برای داشته‌هایمان، بلکه برای آن‌چه آموخته‌ایم و چشم‌اندازهایی که با هم ساخته‌ایم سپاسگزار باشیم.
قدردانی من در هشیوار از جنس عقلانیتی است که می‌داند هر پیشرفتی بر شانه‌های علم، تفکر نقادانه و آزادی اندیشه بنا می‌شود.
سپاسگزارم که در این مسیر همراه من بوده‌اید؛ مسیری که هدفش روشن‌تر کردن جهان با آگاهی است.
امیدوارم هر روز، بهانه‌ای برای اندیشیدن، پرسیدن و ساختن جهانی انسانی‌تر و آزادتر باشد.
«به امید ایرانی آزاد و آباد.»


Video is unavailable for watching
Show in Telegram
چه عواملی باعث‌ شده ایمان به مسئولیت اخلاقی از استدلالات فلسفی قویتر بشه؟

پافشاری بر مسئولیت اخلاقیِ سنتی نه از استدلال‌های فلسفی، بلکه از ریشه‌های روان‌شناختی و اجتماعی می‌آید:

۱) میل عمیق به تلافی و انتقام،
۲) باور به “جهان عادل”،
۳) ساختار فرهنگیِ سرزنش،
۴) قدرت‌گیری نظام‌های کیفری.

به همین دلیل، حتی وقتی پژوهش‌های علوم اعصاب و استدلالات فلسفی نشان می‌دهند رفتار انسان محصول ژن‌ها، مغز و محیط است، احساسِ استحقاق‌محور همچنان قوی می‌ماند.
این همان شکافی است که سه فیلسوف معاصر والر، کروسو و پارابوم توضیح می‌دهند:
مقاومت اخلاقی، نه عقلانی؛
مقاومتی احساسی، تاریخی و نهادمند.⁩⁩⁩

به کانال یوتیوب پادکست هشیوار بپیوندید تا از گفتگوی من با دانشمندان و فلاسفه معتبر ایران و جهان مطلع شوید:
https://youtube.com/@houshivarpodcast?si=1IBFj320qpvw-ioI


ارادهٔ آزاد و مسئولیت اخلاقی:
مناظره‌ای تاریخی میان پروفسور رابرت ساپولسکی و پروفسور پیتر تسه

در این گفت‌وگوی جالب و آموزنده، پادکست هشیوار میزبان دو چهره برجستهٔ علوم اعصاب و فلسفهٔ ذهن است:
🔹 پروفسور رابرت ساپولسکی — عصب‌ زیست‌شناس و نویسندهٔ کتاب Determined، و معروف‌ترین مدافع علمیِ این دیدگاه که ارادهٔ آزاد توهم است. از نظر او تمام تصمیم‌های ما محصول ژن‌ها، مغز، محیط، تربیت، استرس و تصادف‌اند؛ و اگر هیچ چیز نمی‌توانست «طور دیگری» رخ دهد، مسئولیت اخلاقی سنتی بی‌معنا می‌شود.
🔹 پروفسور پیتر اولریک تسه — استاد و رئیس دپارتمان علوم روان‌شناختی و مغزی دانشگاه دارتموث و نویسندهٔ The Neural Basis of Free Will. تسه با نظریه «علیت معیاری» از نوعی ارادهٔ آزاد سازگار با علوم اعصاب دفاع می‌کند؛ این‌که مغز می‌تواند معیارهای داخلی تعیین کند و میان امکان‌های واقعی انتخاب کند.

در این مناظره، بنیادی‌ترین پرسش‌های علم و فلسفه مطرح می‌شود:
• آیا انتخاب‌های ما کاملاً جبری‌اند؟
• آیا مغز می‌تواند راه‌های متفاوت را بیافریند؟
• کنترل در یک مغز فیزیکی چه معنایی دارد؟
• عدالت کیفری، مجازات، بازپروری و مسئولیت اخلاقی چگونه باید بازتعریف شوند؟
• پیامدهای این دیدگاه‌ها برای قانون، سلامت روان، و اخلاق چیست؟

رویارییِ مستقیم میان یک عصب ‌زیست‌شناس جبرگرا و یک عصب‌دان اختیارگرا؛ گفت‌وگویی علمی، فلسفی و بسیار روشنگر.

برای دنبال‌کردن بحث‌های علمی و فلسفی بیشتر درباره زیست شناسی، ژنتیک، فرگشت،فلسفه و اخلاق، کانال یوتیوب پادکست هشیوار را دنبال کنید.

https://youtu.be/hSxecsJNRnI?si=Cay4O6AIoKF_-HB7


Video is unavailable for watching
Show in Telegram
⁨ اعتیاد در ایران فقط یک «مشکل فردی» نیست؛ یک زخمِ عمیق اجتماعی است که ریشه‌هایش در فقر، بیکاری، نابرابری، سرکوب، نبود حمایت روانی، و رهاشدگی ساختاری دیده می‌شود.
وقتی جامعه فرصت نمی‌سازد، درد را نادیده می‌گیرد، و فرار را آسان‌تر از امید می‌کند، مواد مخدر تبدیل به پناهگاهی تاریک می‌شود که هر سال هزاران زندگی را از معنا، سلامت و آینده تهی می‌کند.
اعتیاد، خانواده را متلاشی می‌کند، کودکان را بی‌پناه می‌گذارد، خشونت و جرم را تشدید می‌کند، هزینه‌های درمانی را بالا می‌برد و چرخه‌ی فقر را عمیق‌تر می‌کند.
اما پشت هر مصرف‌کننده، یک انسان ایستاده است؛ انسانی با تاریخچه‌ای از زخم‌ها، فقدان‌ها و امیدهای بر بادرفته.
راه‌حل، سرزنش نیست؛ درمان علمی، آموزش، حمایت اجتماعی، سیاست‌های پیشگیرانه، و مبارزه واقعی با شبکه‌های قاچاق است.
گفتگوی کامل رو در کانال یوتیوب هشیوار و تمام پلتفرمهای پادکست ببینبد و‌بشنوید.
https://youtu.be/ybnzgiGB6pM?si=jjuG8aZYC2CX8LLg


Video is unavailable for watching
Show in Telegram
درود به همراهان هشیوار،
نسخه صوتی گفتگوی آقای دکتر تقی کیمیایی-اسدی و آقای دکتر شروین وکیلی در باب «ارا‌ده آزاد و مسئولیت اخلاقی» در پلتفرمهای مختلف منتشر شد.
با استفاده از لینک زیر،این گفتگوی علمی-فلسفی جذاب و‌ مفید رو در پلتفرم دلخواه و‌ در دسترس خود گوش دهید.

https://pod.link/1707646743


Video is unavailable for watching
Show in Telegram
درود بر همراهان هشیوار،
در این اپیزود با پروفسور شان بی. کرول—زیست‌شناس فرگشتی، عضو آکادمی ملی علوم آمریکا و یکی از برجسته‌ترین چهره‌های علم—درباره دو کتاب مهم او صحبت کردم:
«رشته‌ای از رخدادهای خوش‌اقبال» درباره نقش شانس و تصادف در فرگشت و پیدایش ما،
و «قوانینِ سرِنگِتی» درباره قوانین پنهانی که از مولکول‌های بدن تا اکوسیستم‌های عظیم طبیعت را تنظیم می‌کنند.
از تصادف‌های کیهانی و جهش‌های ژنتیکی گرفته تا شکارچیان سرنگتی، قواعد تنظیمی حیات، و مسیر او به‌عنوان تهیه‌کننده مستندهای برنده جوایز مهم سینمایی.

این گفت‌وگو نگاهی است تازه به سازوکارهای پیدایش، پایداری و زیبایی زندگی روی «نقطه‌ کمرنگ آبی».

گفتگوی کامل با زیرنویس فارسی در کانال یوتیوب پادکست هشیوار:
https://youtube.com/@houshivarpodcast?si=kQHyurFMUIeZb_lS


مکانیسم و ریشه‌های اعتیاد: از ژن‌ها و مغز تا بسترهای اجتماعی، فرهنگی و رهاشدگی ساختاری در ایران

بسیار خوشحالم که برای بار دیگر میزبان جناب دکتر تقی کیمیایی-اسدی بودم تا در مورد موضوع مهم «اعتیاد» گفتگو کنیم.

اعتیاد نتیجه یک عامل ساده یا «ضعف فردی» نیست؛ بلکه یک اختلال زیستی-روانی-اجتماعی و محصولِ ترکیب پیچیده‌ای از ژنتیک، مغز، آسیب‌های کودکی، فقر، نابرابری، فرهنگ و مهم‌تر از همه رهاشدگی ساختاری و سیستماتیک است. پژوهش‌های ژنتیکی نشان می‌دهند که برخی افراد با حساسیت بالاتر به پاداش، تکانشگری و واکنش شدیدتر به استرس به دنیا می‌آیند؛ اما این وراثت پذیری ژنتیکی (حدود ۵۰٪) فقط وقتی فعال می‌شود که در یک محیط آسیب‌زا قرار بگیرد.
در مغز، مواد سه مدار اصلی را دگرگون می‌کنند:
• سیستم پاداش با جهش غیرطبیعی دوپامین، لذتِ مصنوعی و اعتیاد به پاداش ایجاد می‌کند.
• قشر جلوی پیشانی که مسئول تصمیم‌گیری و کنترل تکانه است، ضعیف می‌شود و «نه گفتن» سخت‌تر.
• سیستم استرس بیش‌فعال می‌شود و مصرف از لذت به «فرار از اضطراب» تبدیل می‌شود. وراثت نیز در این میان بین ۴۰–۶۰٪ نقش دارد؛ برخی افراد با حساسیت بیشتر به پاداش، تکانشگری یا واکنش شدید به استرس به دنیا می‌آیند، اما این استعداد فقط در محیط آسیب‌زا فعال می‌شود

در ایران، این محیط آسیب‌زا به‌صورت ساختاری تولید می‌شود. بیکاری، فشار اقتصادی، فروپاشی طبقه متوسط، نبود خدمات روان‌درمانی قابل‌دسترسی، غیبت برنامه‌های پیشگیری علمی، و کندی نظام حمایتی، میلیون‌ها نفر را در معرض آسیب دائمی قرار می‌دهد. آموزش عمومی مهارت‌های زندگی و تنظیم هیجان تقریباً غایب است؛ تابو بودن روان‌درمانی نیز افراد را از کمک گرفتن دور می‌کند.

اما لایه مهم‌تری هم وجود دارد: ساختار حکمرانی و فساد سیستماتیک. قرار گرفتن ایران در مسیر اصلی قاچاق منطقه، ضعف در کنترل مرزها، نفوذ شبکه‌های مافیایی، و گردش مالی عظیم قاچاق—که در برخی دوره‌ها از صنایع رسمی بزرگ‌تر بوده—باعث شده مواد مخدر در بسیاری از مناطق ارزان، در دسترس و بسیار خالص باشد. هر جا دسترسی آسان باشد، نرخ اعتیاد افزایش می‌یابد؛ این یک قانون شناخته‌شده در علم اعتیاد است.

ترکیب این‌ها یعنی جامعه‌ای که هم استرس مزمن تولید می‌کند، هم مهارت درمان و پیشگیری ندارد، و هم مواد را در دسترس‌ترین «راه‌حل اشتباه» قرار می‌دهد. نتیجه، چرخه اعتیادی است که نه تنها افراد، بلکه کل ساختار اجتماعی را درگیر می‌کند.
اعتیاد در ایران یک پدیده زیستی–روانی–اجتماعی است که ریشه‌های آن در ژن‌ها، مغز، فرهنگ و شکست ساختاری حکمرانی گره خورده است. فهم این پیوندها برای هر سیاست‌گذاری مؤثر و هر درمان پایداری ضروری است.

به کانال یوتیوب هشیوار بپیوندید تا از گفتکوی من با دانشمندان و‌فلاسفه معتبر ایران و‌جهان مطلع شوید.

https://youtu.be/ybnzgiGB6pM?si=Fn0t-xkM6OX5YpeL


Video is unavailable for watching
Show in Telegram
جبرگرایان معتقدند تصمیم‌ها محصول فعالیت ناخودآگاه شبکه‌های عصبی‌اند. مطالعات fMRI نشان می‌دهند که چند ثانیه قبل از آگاهی ما، الگوهای مغزی تصمیم قابل شناسایی است. ژنتیک، استرس، تجربه‌های گذشته و ورودی‌های محیطی مسیر تصمیم را می‌سازند. در این دیدگاه آینده لزومی ندارد بسته باشد، اما انتخاب ما فقط همان می‌شود که از ساختار مغز و شرایط قبلی برمی‌آید؛ یعنی «می‌توانستیم جور دیگری تصمیم بگیریم» تنها اگر مغز یا گذشته‌مان متفاوت بود.

اختیارگرایان می‌گویند مغز یک سیستم ظهور‌یافته است؛ قشر پیش‌پیشانی می‌تواند تصمیم‌های اولیه را مهار کند، معیارهای جدید بسازد و سناریوهای مختلف آینده را شبیه‌سازی کند. این شکل‌دادنِ معیارها و امکان‌ها یعنی تصمیم می‌تواند بین چند مسیر واقعی انتخاب شود و فقط ادامه خطی گذشته نیست.
اختلاف اصلی:
جبرگرایان تصمیم را ادامه طبیعی وضعیت قبلی مغز می‌دانند؛
اختیارگرایان تصمیم را نتیجه توان مغز برای ساختن امکان‌های جدید و انتخاب میان آن‌ها می دانند.

نسخه کامل رو می تونید از اینجا ببینید
https://youtu.be/9hpOMIEeykI?si=bGcsb6wxYkq_N3k6

20 last posts shown.

1 486

subscribers
Channel statistics