Стихи никому не нужны

Толькі што прачытаў уброс Нашай Нівы пра "памілаванне амаль усіх анархістаў", які яны паўтарылі за губопікаўскім каналам. Навошта СМІ, якія павінны быць прафесійнымі, гэта робяць? Без свайго каментара і фактаў. Хочуць быць першымі? Ці наўмысна сеюць дэзінфармацыю? А можа ў іх ёсць інсайдэрскія сувязі з прашладнымі крыніцамі ў органах? Пытанечка да іх.

У любым выпадку вельмі хацелася б, каб гэта было праўдай. Я не веру, што анархістаў так лёгка выпусцяць. Акіхіру Гаеўскага-Ханаду вызвалілі бо ён меў падвойнае грамадзянства, беларускае і японскае. Наколькі я ведаю, іншыя анархісты і анархісткі не маюць такіх прывілеяў. Аднак я хацеў бы вельмі памыляцца і шчыра веру, што момант вызвалення маіх сяброў і таварышаў наступіць хутчэй, чым скончацца іх велізарныя прысуды.

Калі вам усе гэтыя дэмакраты і патрыёты будуць казаць, што ў новай Беларусі не будзе месца на гвалт і свавольства так званых праваахоўных органаў - можаце пасмяяцца ім у твар. Няма добрых і справядлівых мянтоў. Не кажучы ўжо пра такія антыгуманістычныя, строга іерархічныя структуры, якія з'ўляюцца квінтэсенцыяй дзяржавы, як, напрыклад, КДБ. "Сілавікі" паўсюль аднолькавыя. І якая розніца на якой мове цябе будуць біць? Ці будзе гэта ОМОН ці АМАП, ці надзенуць "наручники" цi кайданкі. Ці будуць цябе "пытать" ці катаваць, ці ты будзеш пакутваць у ШИЗО ці ШЫЗА. Філасофія ўсіх гэтых устаноў сама па сабе антычалавечая. Няма веры "былым" амапаўцам ды чэкістам. Калі, канешне, яны не іскупяць сваё мінулае крывёю.

Па пратэстоўцах ды дэманстрантах страляюць нават у найбольш "дэмакратычных" краінах. Мяне круцілі і білі як беларускія мусара, так і польскія. Мяне імкнулася завербаваць польская разведка. Майго пакойнага цесця прабавала запалохаць СБУ, апавядаючы яму, які я страшэнны анархіст, дзеяч еўрапейскага маштабу! Казалі, што лепш ягонай дачцы трымацца ад мяне далей, бо будуць праблемы. Маё прозвішча гучала ў КДБ, калі дапытвалі маіх сяброў...

У Горадні на КБМ быў легендарны гараж. Культавы для гарадзенскай панк-сцэны. Хто толькі там не рэпетыраваў, выступаў, імпрэзаваў... Пра гэтае месца і людзей, якія яго тварылі, можна напісаць калектыўную манаграфію. У траўні 2001 г. там былі запланаваныя 2 канцэрты. У нас у ліцэі былі нейкія доўгія выходныя, святы, майскія, Радаўніца... Мы с сябрамі, зразумела, рыхтаваліся да канцыкаў. Выбрывалі віскі, ставілі іракезы. Падавалася, што на канцэрт 7 траўня прышоў увесь нефармальны горад. Процьма людзей. Падчас выступу прыехалі мянты. Спачатку патруль, адзін бобік, другі. Пазней нас акружылі нават на дахах іншых гаражэй. Ўзялі ў асаду, так бы мовіць. Памятаю, як у гараж набілася столькі людзей, а нейкі начальнік пачаў пытацца: хто тут галоўны? Яму адказалі, што ў нас няма галоўных. У нас роўнасць. Яны доўга не маглі зразумець, што з намі рабіць. Прыехаў АМАП. Канцэрт сарвалі, пачалі шманаць, правяраць дакументы, перапісваць дадзеныя. Больш старэйшых нефармалаў троху білі. Шчыра кажучы, я баяўся толькі аднаго, што у мяне могуць быць праблемы перад выпускнымі экзамінамі ў ліцэі. Асабіста я не слухаў гэтай аўдыцыі, але пазней, падаецца, па гарадзенскаму радыё перадавлі, што міліцыя накрыла нешта на кшталт прытону нейкіх наркаманаў ды алкаголікаў на гаражах. Мне нехта такое казаў. На шчасце, у мяне праблем не было. Можа толькі ў асабістую справу дадалі нейкія нататкі.

Мая тэчка ў органах з'явілася раней. Недзе за год да гэтага, мусара абвінавацілі мяне ў тым, што я нажом парэзаў адну асобу і яна апынулася ў рэанімацыі. Таму што я быў валасаты і падобны на 90% да гэтага разніка. Але гэта іншыя гісторыя.

Пасля падзей на гаражах я напісаў гэты вершык. Тады я быў не такі злы і з'едлівы, але ўжо тады зразумеў, у якой краіне мы жывем. З цягам часу станавілася ўсё горш. Зараз краіна належыць да іх. А што будзе з імі пасля патэнцыйных перамен? З гэтым павуціннем масавых структур, іх сямей і знаёмых. Выбачыць ім усё? Замяніць на іншых "лепшых"? Мусарам няма веры. Не было і не будзе.

Я гарадзенец. Я вельмі люблю свой родны горад і ганаруся, што нарадзіўся і выхаваўся ў атмасферы горада на памежжы розных культур. З багатай гісторыяй і прыгожымі краявідамі. Горадня, Гародня, Гродна. Сама назва хавае ў сабе перакрыжаваную тоеснасць. Каралеўскі горад з правінцыйным лёсам. Часцяком кажуць пра нейкую гарадзенскую ідэнтычнасць. Нешта ў гэтым ёсць. Апошні раз я быў у Горадні 5 гадоў таму. Не хачу сеяць паражэнчыя настроі, але можа стацца так, што ўжо ніколі не пабачу горада над Нёманам. Але горад гэта не толькі і не столькі архітэктура ці ландшафты. Горад гэта людзі, які ствараюць унікальную атмасферу месца і з'яўляюцца ягонай душой. Я ўдзячны лёсу, што мог пазнаёміцца з шэрагам выдатных гарадзенскіх асабістасцей. І я вельмі рады, што і сам належу да гарадзенскага калейдаскопу. Калі сустракаюцца гарадзенцы і гарадзенкі, Горадня ажывае вакол нас. Мы і ёсць Горадня!

У меня есть определённое количество личной лирики. Очень личной. Частью этого творчества я обязательно поделюсь. Считаю, что именно она является самой сильной стороной в моём стихосложении. Всё потому, что её источник зарождается в наиболее глубинных переживаниях и в самых сокровенных страданиях. Как-то разговаривал на эту тему со своим старинным другом. Известный беларуский музыкант, прекрасный гитарист, личность творческая. Для него вдохновение приходит в минуты радости. Его творчество - это восторг и эйфория. Он созидает, когда счастлив. У меня совсем наоборот. Мне кажется, что лучшее, что я написал (это не касается научных и публицистических текстов), было написано во время тяжёлых внутренних скитаний. Душевные муки - вот настоящие виртуозы слова. Для меня лучшая муза - это боль. Миры, по которым путешествует мой лирический герой, порой пересекаются с реальностью. Иногда он вторгается в будущее, предвидя и касаясь сопряжённых миров окружающих меня людей. Так и с этим стихом.

Рэп я начал слушать в начале нулевых. Как и многие в то время начинал с Касты и Многоточия. Но серьёзно увлёкся хип-хопом примерно в середине 2010-х. Тогда на топе были совратитель малолетних Oxxxymiron и окончательно скурвившийся сегодня ватник Schokk. Я начал их изучать. Потом я прочесал русский рэп вдоль и поперёк. До этого наткнулся на Ленина Пакет (Бабангида), показавший мне ещё до всех этих Антихайпов, что рэп может быть совсем другой. Или, например, Вандальский. Очень заходил. Я взахлёб смотрел батлы. Ежемесячные, Слава КПСС, Замай и прочее. Я искал в рэпе современную поэзию. Честно говоря, очень сильно подсел на этот жанр, хотя мои субкультурные корни - это несомненно панк-рок. (Не забывай свои корни, Помни, есть вещи на порядок выше...) И в определённом моменте мне показалось, что вот она современная русская словесность - вся её красота и сила в рэпе. Там я искал для себя вдохновение, иногда находил. Эта музыка помогала мне в критические моменты жизни. Однажды, в очередном разговоре про современную Россию с коллегами на семинаре в моём университете, я сказал, что рэп стал заметен и довольно влиятелен в общественно-культурной жизни России. Тогда рэперы стали посещать оппозиционные митинги и публично высказываться. Их звали на телевидение. Они собирали стадионы. По ним писали диссертации. Тогда же выстрелил Fаce со своим альбомом "Пути неисповедимы", который я заслушал до дыр и тд. Мой профессор поинтересовался, а может ключ к изменениям в России - в рэперах? Может они смогут повлиять на общество своим остросоциальным словом, добавят свежести в бунт и молодости в закостенелую оппозицию? Я ответил, что вряд ли. Но то, что на данном отрезке времени рэп был общественным феноменом, это факт. Сегодня я слушаю рэпа намного меньше. Могу иногда Макулатуру послушать. Но это больше поэзия, чем рэп. А большинство тех "бунтарей" очень быстро, почувствовав запах зелёных, забыли про улицу. Да и украинский вопрос провёл демакрационную линию. Но это не значит, что они не талантливы. Нет. Они просто балаболы.

Рассея. Об этой империи будут ещё стихи. Эту страну я знаю очень хорошо. Я бывал там. У меня есть друзья и товарищи оттуда. Я пошёл в школу ещё в СССР. Моё детство и юношество проходило под куполом "русского мира". Всё было ориентировано на "Третий Рим": от языка общения до массовой культуры. Недавно наткнулся на одну видеолекцию уважаемого российского исследователя анархизма, где он назвал меня "русским анархистом". Оставляю без комментариев. Со стихотворением, которое будет опубликовано ниже, связана небольшая история. После его прочтения один из моих российских друзей обиделся на меня. Его задело. Ему не понравилось. Видимо, что-то в этом стихе есть такое, за что... больно? Стыдно? Противно? Не знаю. Он взял написанное на свой счёт, обвинив меня, что я не живу в России (к счастью) и не имею права так писать. А парень хороший, толковый, мирный анархист. Правда, он не понял, что мой лирический герой имеет право на всё. Возможно, некоторым покажется, что я обвиняю всех россиян. Нет. Я противник того, чтобы коллективную вину за действия Кремля набрасывать всему обществу. В тоже время я хорошо знаком с историей и культурой этой страны и могу сказать, что империализм россиян - не только в политике. Он укоренён глубоко в культуре и в быту. В этой "загадочной русской душе". Об этом можно долго писать и спорить. Проблема комплексная и многоуровневая. Нет идеальных народов и тем более государств. Но далеко не каждое из них стремится быть империей несколько столетий. Для нашего региона современная Россия является угрозой. Ладно, к лирике.

Канешне, ёсць у мяне таксама вершы па-беларуску. Аднак іх вельмі-вельмі мала. І яны не такія зграбныя як па-расейску. Таксама маю невялічкую прозу эпісталярнага жанру - абавязкова падзялюся ёй, але пазней. Пакуль што апошні вершык з часоў бунтарскай маладосці, бо канал пачынае ператварацца ў кола юнацкай літаратуры. Гэтая рымаваначка была спробай пісаць па-беларуску. Атрымалася так сабе, але спроба была. Ведаючыя людзі скажуць, што адразу бачны ўплыў гарадзенскага панк-рок гурта Кальян. Гэта праўда. Але падрабязней пра крыніцы, уплывы ды натхненне ў сваёй творчасці напішу пазней.

Продолжим экскурс в юношеский поиск своего стиля. Я помню день, когда было написано это стихотворение. Начал утром, закончил вечером. Далёкой осенью в Люблине. Помню своё состояние и свои чувства, излишек которых мне хотелось дарить всём вокруг и переносить на бумагу. Помню общежитие, в котором я прожил 4 года, дорогу через студенческий городок к университету и złotą polską jesień. Тогда мне казалось, что я мастерски выстрелил рифмой, ритмом и образами. Сегодня вижу, что получилось слегка шероховато. Но то было время поисков и экспериментов.

Про героев

Обожаем мы героев
Что построил Егор Строев?
Где был летом Егор Летов?
О чём гадал Егор Гайдар?
Все Егоры - лишь слов горы.
Я - беларус, не иудей,
И не араб,
Совсем не раб
Его идей,
А он не жалкий Нобелист,
Как бабник Бунин,
И не народник-анархист Бакунин.
Что мне до них?
Я тоже псих
Свободен я
И одарён
Иду вперёд
Мир покорён!

2001 г.

Начнём со старого. Четверть века назад, когда казалось, что мир лежит на ладони и ты можешь жонглировать им как захочется, я, среди прочего, увлекался футуризмом. Меня он привлекал новаторством, оригинальностью и дерзкостью. Как и все начинающие (и не только) рифмовщики, я старался походить на великих. Маяковского, Хлебникова, братьев Бурлюков, Бруно Ясенского... Пытался выглядеть таким же самоуверенно-дерзким молодым гением. Но это было давно...

Прывітанне! Мяне клічуць Саша Нефер. Я - гісторык і публіцыст родам з Горадні. Па перакананнях я анархіст.

У гэтым канале я буду дзяліцца сваёй літаратурнай творчасцю. Перш за ўсё, вершамі з невялікімі каментарамі да іх.

Вершы я пачаў пісаць яшчэ ў падлеткавым узросце. Некаторы час таму з дапамогай неабыякавых людзей мне ўдалося выдаць два невялікія зборнікі. Адзін DIY-самвыдавецкі, другі ў паважаным лібертарным выдавецтве. Але пра гэта пазней. З тых часоў у мяне назапасілася шмат нявыдадзенага матэрыялу.

Я ведаю, што ёсць пара-тройка чалавек, якія шануюць мае паэтычныя замалёўкі. Ёсць і тыя, хто лічыць мяне графаманам. Магчыма, маюць рацыю менавіта яны. Ня мне судзіць. Не прэтэндуючы ні на славу, ні на прызнанне, я буду рады, калі знойдуцца людзі ці хаця б адзін чалавек, якім мая сціплая творчасць здасца цікавай.

Калі ж не, то няхай паэзія застанецца спадчынай для маёй дачкі. Калі яна падрасце і прачытае гэты літаратурны дзённік, магчыма, яна паглядзіць на мяне з іншага ракурсу і ўбачыць увесь бляск і галечу маёй падрапанай душы.

Адразу абазначу, што з-за розных абставін пішу я на рускай мове. Гэтай мовай я валодаю лепш за ўсё. Такі адбітак на мне пакінула імпэрыя. Але ўсе імперыі разбураюцца, а культура вечная. Крэмль калі-небудзь будзе спалены, а рукапісы не гараць.

Буду рады любым водгукам, таксама крытычным. Горшае, што можа сустрэць любога творцу - ігнараванне і цішыня.

Пакуль што канал будзе працаваць у эксперыментальным рэжыме.