دست نوشته های زندان - ضیا نبوی


Channel's geo and language: not specified, not specified
Category: not specified


#ضيا_زندان_زندگى

Related channels

Channel's geo and language
not specified, not specified
Category
not specified
Statistics
Posts filter


🖋به بهانه اجرائی شدن قانون کاهش مجازات اعدام زندانیان مواد مخدر

"امروز شاید آخرین روز زندگیم باشه..."

- سال ۸۹ یک هفته قبل از اجرای حکم تبعیدم می دونستم که قراره این اتفاق بیافته. دوستی نامه ی تبعیدم رو در اجرای احکام زندان اوین دیده بود. اون چند روز منتهی به تبعید شاید با همه ی روزهای زندانم فرق داشت. روزهای انتظار واسه اتفاقی ناخوشایند. یادمه هر بار که صدای پیج افسر نگهبان می اومد می ترسیدم . یا اینکه به شنیدن اسم خودم حساس شده بودم. حتی گاهی نیمه شب بیدار می شدم و با خودم کلنجار می رفتم و تو دلم می گفتم نکنه فردا آخرین روز حضورم بین بچه ها باشه. دوستانی که تازه همو پیدا کرده بودیم و دنیای جالبی با هم ساخته بودیم. اون روزها گذشت و من توی صبح اول مهر ماه خبر تبعیدم رو شنیدم. شنیدنی که اگه فقط یه حسن داشت این بود که دیگه از شر انتظار کشیدن خلاص شده بودم...

- توی دوران زندان آدمهای زیادی رو دیدم که به انتظار حکم اعدام بودن. آدمهایی گاهی دور، گاهی نزدیک. بعضی هاشون که فکر می کردن من با تجربه ترم ازم می پرسیدن " تو فکر میکنی ما رو اعدام می کنند؟" و من در حالیکه حالم از جوابم به هم می خورد می گفتم " نه بابا اصلا شرایط طوری نیست که بخوان حکم کسی رو اجرا کنند." البته خودم هم خوب می دونستم که این حرف مزخرف محضه!! آخه چطور می تونستم بهشون بگم که تو این سال ها چند نفر این سئوال رو ازم پرسیدن و الان دیگه نیستن! آدم هائی که تا دیروز می دیدیشون و امروز فقط اسمشون روی کاغذی بود که دوستانشون به نشان تسلیت به دیوار زده بودن..آره شاید خودشون براشون عجیب بود اما اونها خیلی راحتتر از اونچه که از مخیله شون می گذشت اعدام می شدند!! اینقدر آسون که حتی مرگ هم دیگه داشت معناش رو برام از دست می داد...

- محمد علی اما دوست من بود . یک محکوم به اعدام. حکم قطعی اش هم صادر شده بود . تا اجرای احکام هم اومده بود . حرف زدن با محمد علی توی اون روزها واقعا شکنجه بود. اصلا نمی تونستم به این فکر نکنم که این پسر قراره چند روز دیگه نباشه! اصلا نمی شد از این ماجرای لعنتی فرار کرد. هر بار که اسم محمد علی رو می خوندند تنم یخ می کرد. نمی دونستم باید چه کنم. اصلا چطور نگاش کنم؟ اصلا بهتر نیست برم قایم بشم که من رو نبینه!!؟ یادمه یه روز صبح که اون و هم پرونده اش رو صدا زدند اومدم تو هواخوری از توی سوراخ در نگا کردم بلکه ببینمش! چیزی معلوم نبود. یه ون سفید جلوی در ایستاده بود. توی اون آشوب درونی که قراره چه اتفاقی واسه بچه ها بیافته ناگهان صدای غریب و ترسناکی رو از درون خودم شنیدم! فکری که حتی جرات اعترافش رو هم به خودم نداشتم:
برای چند ثانیه این از ذهنم گذشته بود که " اعدامشون بکنید خیال خودشون و خودمون و خودتون رو راحت کنید دیگه! بسه این همه استرس و جون کندن هر روزه! مگه آدمیزاد چقدر طاقت داره!!"
محمد علی البته اعدام نشداما خاطره ی اون روز عجیب و وحشتناک هنوز که هنوز با من به یادگار مونده..

-چند وقت پیش دوستی از زندان سمنان تماس گرفته بود. می گفت قانون محدود شدن اعدام برای زندانی های مواد اجرائی شده. اینکه بچه های زیر حکم اعدام تقریبا همه شون محکومیت شون تبدیل به حبس شده و بعضی هم که مدت طولانی توی زندان بودن در شرف آزادین. خبری که مدتها بود زندانیهای مواد انتظارش رو می کشیدن و بالاخره واقعی شد. راستش توی اون لحظه بزرگی و اهمیت اون خبر به چشم نیومد . اما چند وقت بعد که یکی از همین زندانی های زیر حکم بهم زنگ زد و خوشحالی این اتفاق رو تو صداش شنیدم متوجه شدم دقیقا چه اتفاقی افتاده. یه لحظه چند هزار انسان رو توی ذهنم مجسم کردم. آدمهای واقعی! زندانی هایی که تا چند وقت پیش منتظر حکم اعدام بودن. آدمهائی که نیمه شب از خواب بیدار می شدن! آدم هائی که از صدای پیج افسر نگهبانی واهمه داشتن! آدم هایی که اسم خودشون هم واسشون ترسناک شده بود! آدم هائی که خانواده و اطرافیانشون دل تماشا کردنشون رو هم نداشتن! آره این آدم ها حالشون کمی بهتر از دیروزشونه. آخه اونها می تونند این لحظات رو سر کنند حداقل بی این دلشوره که " امروز شاید آخرین روز زندگی شون باشه.."


جناب آقای جبرائیلی سلام

حرفای نه چندان طولانی ام را با خاطره ای نزدیک آغاز می کنم؛
چند روز پس از آزادی ام از زندان یعنی همین دو سه هفته پیش در جمعی دانشجوئی حضور یافتم. جمعی از فعالین دانشجوئی که چند ماه پیش امیدوارانه به آقای روحانی رای داده بودند و امروز مرددانه به آینده اصلاح طلبی می نگریستند. در این بین یکی از عزیزان به هنگام نقد اصلاح طلبی موجود گفت: حتی صادق ترین و بهترین اصلاح طلبان به مانند آقای تاج زاده نیز در نهایت به دنبال حفظ نظام است نه آزادی و حقوق شهروندی و مطالبات مردم. نظری که در کمال حیرت متوجه شدم مورد تائید همه حاضرین در جمع است. به شخصه قصد تائید یا تکذیب نظر آن دوست را ندارم اما خواستم بدانید آن کسی که شما اینگونه متهم به براندازیش نمودید و آنگونه نواختید حداقل از نظر جمع نه چندان کوچکی از شهروندان این جامعه و شاید طیف قابل توجهی از جریانهای سیاسی ایرانی هدف نهائی اش از سیاست ورزی حفظ نظام است! نظری کاملا و دقیقا روبروی نظر شما!!..
جناب آقای جبرائیلی
اگر از منظری دور اندیشانه تر ودلسوزانه تر برای آینده این کشور بنگریم می بینیم که مسئله اساسی این نیست که آیا شما در تفسیرتان از کنش سیاسی آقای تاج زاده بر صوابید یا آنکه آن دانشجویان مقصود ایشان را درست تر نیت خوانی کرده اند ، بلکه مسئله ی اساسی آن شکاف حیرت انگیز و ترسناکی است که میان کنشگران سیاسی امروز و خاصه میان هواداران و مخالفین حاکمیت ایجاد شده است. شکافی که آرام آرام دارد رنگ و بوی خشونت نیز می گیرد و حتی در بین خویشتنداران دو طرف نیز نشانه هائی از سست شدن در برابر ادبیات حذفی و مدارا ستیز را مشاهده می کنیم. اینکه در یک چنین وضعیتی شخصی به مانند آقای تاج زاده سعی می کند در میانه بایستد و هر دو سوی ماجرا را شجاعانه نقد کند و به رعایت یکدیگر بخواند نشانه ی نوعی روحیه صلح طلبی و مدارا جوئی است که حتی اگر با محتوای سخنانش نیز مخالف باشیم باز هم نمی توان به شرافت و سلامت انگیزه هایش گمان بد برد. شاید خوشتان نیاید اما باور کنید کم تحملی شما در برابر نقادی ایشان و درخواستتان از رییس قوه قضائیه برای حذف ایشان از سپهر سیاست ایران چندان متفاوت با نگاه مخالفان و طرفداران براندازی حاکمیت نیست که دیگر حوصله تحمل شما و هم فکرانتان را ندارند و از آقای ترامپ برای حذف شما استمداد می طلبند!..

آقای جبرائیلی عزیز
این نوشته را دقایقی از قبل از سال نو و با شتاب زیاد می نویسم و عمیقا  امیدوارم که در سال جدید نگاه شما نسبت به آقای تاج زاده و دیگر دگراندیشان این سرزمین دگرگون شود و اینکه اگر با نظراتشان مخالفید حداقل حق اظهار نظر را برایشان به رسمیت بشناسید و در پاسخ به سخنانشان شما نیز به استدلال هاتان متوسل شوید. اگر قبول دارید که آنها که در جنگ خون دادند اخلاص شان را با هزینه ای که دادند تضمین کردند پس بپذیرید که امثال تاج زاده که سالها در محبس بودند و در بیرون و درون زندان همچنان بر مواضع خویش استوار مانده اند و مشقات پایبندی به باورهاشان را هم تحمل نموده اند حداقل به انگیزه و حب جاه و مال نجنبیده اند و یک چنین انسان هائی حتی اگر بیشترین اختلاف نظر را با یکدیگر داشته باشند باز هم همدیگر را شایسته گفتگو می دانند. مصرانه از شما می خواهم که یک چنین گفتگوئی را امتحان کنید. مطمئنم که در بسیاری از این موارد صراحت لهجه ی دو طرف نه تنها به ناراحتی شان از همدیگر نمی انجامد بلکه سبب می شود که به احترام دیگری کلاه از سر بردارند...

با احترام
ضیاء نبوی
دقایق پایانی سال 1396


از متن گفتگو: «...امید در ذات خودش گاهی غیرمنطقی است و از منطق نمی‌توان امید را نتیجه گرفت. ما باید سعی کنیم که امید خود را خردمندانه عملیاتی کنیم، اما امیدوار بودن امری منطقی نیست.»


Video is unavailable for watching
Show in Telegram
نسخه کامل گفت‌وگوی ضیا نبوی با محسن برزگر، فعالین دانشجویی سابق دانشگاه نوشیروانی. این گفتگو توسط نشریه دانشجویی بهمن این دانشگاه تهیه شده است.


نسخه کامل اولین گفتگو با ضیا نبوی بعد از رهایی از زندان را در این آدرس ببینید.
«...بازی که تمام نمی‌شود رنج هم که بهرحال هست، هیچ جا هم که تاریخ نمی‌ایستد و نمی‌گوید که رنج شما چون خیلی زیاد شد رنجی بیشتر از این به شما تحمیل نمی‌کنم، این بازی ته ندارد... اگر رهایش کنی اتفاق بدتر می‌افتد...»
https://www.aparat.com/v/MpclW
چاره ای جز «امید» نداریم
آدم باورش نمی شود ضیا نبوی، فعال دانشجویی، ۸ سال و ۸ ماه توی زندان زندگی کرده باشد و این همه پر باشد از انرژی و امید به زندگی. قبل زندان اهل کوه بوده و در زندان هم ورزش میکرده. توی زندان کلی کتاب خوانده، کتاب های خوب و تاثیرگذار. آخرین کتاب از یک نویسنده لبنانی بوده و روایت جنگ های داخلی آن کشور. ...


Video is unavailable for watching
Show in Telegram
چاره ای جز «امید» نداریم / گفتگوی ضیا نبوی با روزآروز


12ـ اگه اخلاق مداری رو در سیاست به معنای مقید بودن به یک سری ازاصول وضوابط خاص وثابت درون عمل سیاسی ،فارغ از توجه به نتایج اون بدونیم ،اونوقت باید بگم که اخلاقی بودن در سیاست نه مفیده ونه ممکن!اگه قانون روکه میثاق مشترک افراد جامعه است بواسطه ی فلسفه ی وجودی اش کنار بگذاریم اونوقت با اطمینان بهت میگم که هیچ بسته ای از اصول و ضوابط اخلاقی درون سیاست وجود نداره که مقیّد بودن به اون ،همواره نتایج مفید وقابل دفاعی داشته باشه وتلاش برای پیدا کردن ویا تولید کردن چنین بسته ای رو هم بیهوده میبینم.این بیهودگی نه این بابته که تدوین وگرد آوری چنین اصول و ضوابطی کاری شاق و پیچیده است ، بلکه به این خاطر که فکر میکنم اگه در چنین تلاشی پیروز بشیم ،اونوقت بطور کامل از عرصه ی سیاست خارج شدیم، چرا که بی توجّهی به نتیجه ومقیّد بودن به اصول ،با فلسفه ی سیاست ورزی ناسازگار و بیگانه است!اما اگه اخلاقی بودن رو در معنای قدرت همدلی با دیگران ولحاظ کردن اونها درون رفتار سیاسی،تعریف کنیم،اونوقت فکر میکنم که بهتره از چنین اخلاقی دفاع کردوتا حد امکان به اون وفادار موند.اصولاًهمین طرز تلقّی از اخلاق و رعایت کردن اونه که میتونه تو رو از خیل سیاست بازانی که به آثار رفتارشون در زندگی انسان ها بی توجهّن متمایز کنه واین توانایی رو بتو بده که درون مسائل عمومی ،منافعت رو بصورت مشترک با دیگران تعریف کنی.اخلاقی بودن به این معنا در عرصه ی سیاست ایران اهمیّت بیشتری هم داره چرا که غالباً قواعد مناسب وقابل اتکائی درون بازی سیاست وجود نداره ودر نتیجه فعالین سیاسی بیشتر برمبنای ویژگی های شخصیتی واخلاقی خودشون بازی میکنندواین نقش اخلاق رو هم بیشتر میکنه.. @freezia

13ـ اگه من امروزم اینهمه حرف وتوصیه برای دهسال پیش خودش داره واینطور از موضع بالا به او نگاه میکنه ، پس تردید نکن که من دهسال بعد هم انتقادات و نصیحت های زیادی برای من امروز خواهد داشت وشاید هم از توصیه هائی که به گذشته ی خودم میکنم خنده ش بگیره ! حالا اگه این فاصله ی زمانی رو کمی بیشتر کنیم واز منظر من ی فرضی که صدها وهزارها ومیلیونها سال بعد وجود داره،به حالا نگاه کنیم میبینیم که چقدر وضعیت امروز غیرمنطقی و خنده داره! میدونم که کنار اومدن با این قضیه سخته (وباور کن که برای من همینطوره) ولی باید پذیرفت که نوع نگاه ما به مسائل سیاسی ، نقطه نظرات وایده هامون ،گرایشها وعلادق مون،راهکارها وراهبردهامون و در کل همه اونچه که به عنوان هویت سیاسی ما به حساب میاد،بشدت متاثر از تاریخ وجغرافیا ،جامعه ،گفتمان،خانواده ووکلی رخدادهای اتفاقّیه که مادرونش پرتاب شده ایم وبهتره که همیشه این وابستگی ،محدودیت ومتاثر بودن از اتفاق رو بخاطر داشته باشیم. اینکه یادمون باشه مسائلی که با اون روبروئیم والبته پاسخ هامون به این مسائل تنها درون این نسبیت قابل فهمه واینکه تلاش نکنیم فراسوی این بازی زمانمند وموقعیت محور ،به جایگاهی فرا زمانی-مکانی دست پیدا کنیم.حدقل فایده ای که میشه برای این نگاه متصور شد اینه که توانائی آدم رو در کنار اومدن ومدارای با انسان ها وایده ها،زیستن ها وکلاً هر پدیده ی متفاوتی بالا میبره ودرضمن حتّی مانع ازین میشه که بخودمون سخت بگیریم! نوعی هشیاری سبکبارانه ،متساهلانه و زیبا پسندانه در این نگاه هست که بنظرم خیلی بکار زندگی(اعم از خصوصی وعمومی)میاد! میدونم که این بند آخر دیگه زیادی فانتزی وفلسفی شده و بهت حق میدم که این بند رو کاملا ً ندیده بگیری،اما باور کن چون خیلی خاطرت رو میخواستم ، این قسمت آخر رو اضافه کردم!!.. @freezia


10ـ اگر فردی یا جریانی برای دفاع از نقطه نظرها، راهبردها ویا کارنامه ی سیاسی خودش شروع به برشمردن هزینه هایی که در این مسیر متقبل شده بکنه ، همونقد حرف نامربوطی زده که مثلاً شخصی برای دفاع از سخاوت و بخشندگی خودش از سرمایه ودارائی اش حرف بزنه..پرواضحه که صاحب سرمایه بودن امکان بخشندگی وحدود تاثیر اون رو افزایش میده .اما خب ثروتمندان زیادی هم هستند که خیلی خسیسندویا سرمایه شون رو در مسیر احمقانه ای خرج میکنند! بهمین ترتیب میشه گفت شجاعت سیاسی و قدرت هزینه کردن از زندگی شخصی برای مقاصد عمومی ، یک سرمایه و پتاسیل خوب در سیاست به حساب میاد.خاصه در جغرافیای ایران که هزینه فعالیت سیاسی غالباً زیاده ، اما خب ازین مقدمه نمیبایست نتیجه گرفت که واجدین این فضیلت وسرمایه در راهبردها وراهکارهای سیاسی هم افراد موفقی هستند!در واقع شجاعت سیاسی جز در ترکیب با دیگر توانمندیها وفضایل لازم درون عرصه ی سیاست، نمیتونه نقش مفید وموثر بازی کنه وحتی گاهی خطرات و هزینه هایی هم میشه برای اون متصور بود.درهمین تاریخ سیاسی معاصر خودمون هم کم نیستند افراد وجریان های سیاسی که با شهامت وحسن نیت بسیار ،نتایجی فاجعه بار رقم زدندویا برعکس افراد وجریانهایی که متهم به محافظه کاری بودند اما اثری مفید وپایدار خلق کردند.اینها رو باین خاطر گفتم که اگه کارنامه ی وحشتناک جریان سیاسی رادیکالی رو دیدی، فکر نکنی که شجاعت سیاسی چیز بدیه ویا اگه به شخصیت سیاسی شجاعی برخوردی ، نتیجه نگیری که درکش از امر سیاسی وراهکارها وراهبرداش هم الزاماً مفید وقابل دفاعه! گاهی فکر میکنم چقدر خوب میشد اگه ما اینهمه امور بی ربط و تو سیاست بهم پیوند نمی زدیم! نمیدونی چه نتایج احمقانه ای میشه ازین پیوندها گرفت !!.. @freezia

11ـ نگذاری زیادی اشتیاقت به آزادی تو رو به جایی برسونه که اهمیّت وارزش اصل قانون رو نادیده بگیری وسعی کن تا جای ممکن مفهوم آزادی رو در سیاست ملازم با مفهوم قانون تعریف کنی .. یادت باشه که همیشه ایده های وسوسه انگیزی وجود دارن که مفاهیمی مانند آزادی ،حق وفضیلت رو جزو صفات طبیعی و ذاتی ودر دسته ی خوبها تقسیم بندی میکنند ومفاهیمی مثل قدرت ،قانون ، نظم رو هم جزو مصنوعات بشری ودر دسته ی بدها قرار میدن..ایده هائی که سعی میکنند آدمها رو قانع کنند که آزاد ،صاحب حق وپاک بدنیا اومدن ولی بواسطه ی زندگی درون ساختارها ومقید شدن به قوانین وهنجارها این ویژگی ها رو کم کم از دست دادند. این ایده ها ازون جهت افسون کننده ووسوسه برانگیزن که همیشه انسان ها روتبرئه میکنند، واونها رو از مسئولیت وضع موجود معاف نشون میدن وانگشت اتهام رو به سمت ساختارهای کلان ، نهادها وقوانین نشونه میرن! دربرابر چنین ایده های پیشنهاد میکنم به روایتهایی رجوع کنی که از منظر تاریخی به سیر تکوین مفاهیمی مثل آزادی،حق ،قانون،قدرت،حکومت،فضیلت.. نگاه میکنند واین مفاهیم رو نه در تقابل و تضاد باهم ، بلکه بعنوان مکمل وپشتیبان همدیگه تلقّی میکنند.روایتهایی که مفهوم امروزین آزادی و حقوق انسان ها رو همونقدر غیرطبیعی و مصنوع بشر میدونند که قانون وقدرت سیاسی رو محصول تمدن بشری بر میشمارند وهمه ی این مفاهیم رو در نهایت ذیل ابزارها وترفندهایی تعریف میکنند که بشر درون تاریخ وبتدریج برای بهتر شدن زندگی اجتماعی اش خلق کرده .. تفاوت این دو نوع نگاه در راهکارهای سیاسی اینطور نمود پیدا میکنه که اولی راه حل دفاع از آزادی وحقوق شهروندها رو در فاصله گرفتن از قدرت وستیز مداوم با اون میدونه ولی دوّمی از ورود به قدرت استقبال میکنه چرا که تعبیه قوانین ونهادهای دموکراتیک رو بهترین تضمین برای پاسداری ازآزادی ها و حقوق شهروندان به شمار می آره.. @freezia


8ـ هرگز فک نکن که حتی در بهترین نظم های سیاسی ممکن هم چیزی از جنس خوشبختی همه انسانها قابل حصوله ویا اینکه با تغییر دادن ساختارهای سیاسی ، اجتماعی میشه به صورت مستقیم و بی واسطه ،سعادتمندی رو برای ادمها ایجاد کرد . یادت باشه که ساختارهای سیاسی و اجتماعی مناسب تنها میتونند فرصت و امکان هرچه بیشتر وعادلانه تری رو برای پیگیری پروژه ی شخصی زندگی مهیا کنند وهرگز نمیتونند بجای اون اراده ای بنشینند که فرد میبایست برای ارتقای کیفیت زندگی وبهره مندی از اون به کار ببره. برای فهم بهتر این نسبت وارتباط میشه زندگی اجتماعی افراد رو به بازی فوتبال تشبیه کرد که معادل امر سیاسی در این بازی ، قواعد ومقررات و داوری اونه ومعادل خوشبختی و سعادتمندی هم ،زیبائی ،کیفیت وفضای تکنیکی فوتباله.. درواقع رابطه ی میان ساختارها و خوشبختی فردی انسان ها ، شبیه همون رابطه ایه که بین عادلانه بودن یک بازی فوتبال و زیبائی اون برقراره .پرواضحه که وجود قواعد ، مقررات وداوری در فوتبال شرط لازم برای شکل گیری وتداوم اونه اما خب اگه این قواعد و مقررات به درستی رعایت بشه وبازی کاملا عادلانه باشه باز هم به این معنا نیست که این بازی الزاماً زیباست! بهمین سیاق میشه گفت وجود ساختارها وقوانین ونهادهای سیاسی اجتماعی ، لازمه ی شکل گیری تمدن وسامان یافتن زندگی اجتماعیه .اما خب اگه این ساختارها ونهاد ها به بهترین شیوه ی ممکن هم ارتقاء پیدا کنند ، ضرورتاً همه ی شهروندها خوشبخت نمیشن! خوشبختی آدمها به مثابه حظّ ،لذّت وبهره ای ه که از زندگی میبرن ، به عوامل بسیار ظریف و خلاقانه ، متفاوت ، اتفاقی ومحاسبه ناپذیری درون عرصه ی خصوصی برمیگرده که قدرت سیاسی جز با گسترده کردن وامنیّت بخشیدن به این عرصه نمیتونه کمکی به تحقق اون بکنه..

9 ـ مواضع سیاسی افراد در بهترین حالت تنها نشاندهنده ی شخصیت سیاسی اونهاست ، بنابراین سعی نکن که از نقطه نظرات سیاسی آدم ها نتایجی غیر سیاسی بگیری ودست به تعمیم های نابجا وقضاوتهای نسجیده بزنی.. برای مثال فک نکن که اگه از موضع سیاسی کسی خوشت اومد، احتمالا از اخلاقش ، نگاه فلسفی ش یا ذائقه هنریش هم خوشت خواهد اومدویا اینکه اگه موضع سیاسی کسی رو نپسندیدی ، در دیگر موارد هم نمیتونید تفاهمی با هم برقرار کنید. اتفاقا خیلی وقتها پیش میاد که دوستی های عمیق وپایدار میان دو مخالف سیاسی شکل میگیره . یادو نفر که مواضع سیاسی یکسانی دارن، دشمن همدیگه از اب در می آن ! کم کم و به تجربه متوجه میشی که جدای از تنوع و تکثر انسان ها در جهان ، هر انسانی میتونه در درون خودش هم جهان های متکثری داشته باشه که ممکنه از بعضی هاش خوشت بیاد وبعضی رو هم نپسندی . جهانهایی که الزاماً باهم هماهنگ و هم پوشان نیستند. یکی از مشکلات جامعه ای که تو در درونش زندگی میکنی رشد سرطانی سیاست درون اونه که به گونه ای که میخواد همه عرصه ها ونگاههای دیگه رو تخریب کنه ویا نادیده بگیره. برای همینه که غالباً وقتی کسی رو بلحاظ سیاسی نمی پسندیم ، همه ابعاد دیگه شخصیتیش رو نادیده میگیریم واو رو ازحیز انتفاع ساقط مکنیم.! این یکسویه نگری و تقلیل گرائی ، از بزرگترین موانع سیاسی وجزو عوامل اصل دامن زدن به خشونت و بی اخلاقی سیاسی در کشوره و بهتره تا جایی که میتونی از چنین خصلتی فاصله بگیری..@freezia


6 ـ شاید بزرگترین سرمایه ای که یه فعال درون عرصه ی سیاست داره ، اون حدی از امیدواری کنشگرانه است ،که به حل مسائل عمومی و بهتر شدن وضع موجود از طریق روش های مسالمت آمیز وحاصل کردن چیزی از جنس توافق میان افراد وجریانها داره.. امیدی که اولاً او رو درین عرصه پایدار و فعال نگه میداره وثانیاً مانع ازین میشه که از مسیر صلح طلبی و مدارا پا بیرون بگذاره ، این امیدواری از طرفی به شرایط سیاسی ، اجتماعی و انقباض و انبساط حاکم بر اون وابسته است و از طرف دیگه به توانمندیها و قابلیت های شخصی، خاصه تفسیری که فرد از شرایط موجود داره بر میگرده.. این چگونگی تفسیر شرایط ازون جهت مهمه که گاهی اوقات فعالین یا جریانهای سیاسی، نقشه ی سیاسی کشور رو چنان مهندسی شده وتوطئه گرانه ترسیم میکنند که هیچ مجال و فرصتی برای دخالت مفید وموثر باقی نمی مونه ودر نتیجه بسیاری از امکانها و فرصت ها که میتونه به بهتر شدن وضع موجود کمک کنه ، مغفول واقع میشه ، گاهی همچنان در مورد توانایی های خودشون دچار سوء تفاهم میشن و پروژه های بزرگی رو در سیاست بر میدارن که شکست خوردن وناامیدی تقدیر ناگزیر آنها خواهد بود..، بهرحال امیدوار بودن ، امیدوار موندن،ومنشأ اثر مثبت شدن خاصه در سیاست ایران کار سختیه، وگاهی به چنان حدی از ظرافت ، پیچیدگی و خلاقیت نیاز داره که بیشر شبیه خلق یه اثر هنری میمونه! البته میتونم حدس بزنم که این دفاعیه برای امید به نظرت خیلی کلیشه ای و حوصله سر بر میرسه اما خب باور کن این ازمعدود کلیشه هاییه که ضروت تام وتمامش رو درون تجربه م کاملا حس کردم! الان حتی وسوسه میشم که بگم یک دغدغه مند سیاسی در غیاب چنین امیدی ، چیزی بیشتر از یک بیمار نیست!!.. @freezia

7ـ اگه کسی تلاش کرد برات ثابت کنه که به حکم عقل میبایست در مسائل سیاسی دخالت کنی حتی اگه هزینه های زیادی برای زندگی شخصی ات داشته باشه ، همونقد حرف نامربوطی زده که کسی بخواد نشون بده ، که ورود به چنین عرصه ای و هزینه هاش احمقانه س و عقلانی اینه که زندگی فردی ،تفننّات و زیبایی های اون رو پی بگیریم..اصولاًتصمیم گری برای ورود به مسائل عمومی ویا پرهیز از اون ،ربطی به استدلال های عقلانی نداره وچیزی از جنس علائق و گرایشهاست وتنها پس از چنین تقسیم وترجیحی ودر مختصات همون علائقه که انتخاب عقلانی معنا پیدا میکنه..برای مثال اگه پرداختن به موسیقی رو به عنوان نمادی از ترجیح عرصه ی شخصی ودفاع از حقوق شهروندی رو به عنوان نمونه ای از ورود به عرصه ی عمومی در نظر بگیریم ، اونوقت هیچ داور بی طرفی به اسم عقل وجود نداره که بگه کدوم یک از این انتخابها موجه تر یا مهم تره! مقایسه ی عقلانی بین رفتار سیاسی ماندلا وهیتلر البته ممکنه، اماهیچوقت نمیشه نلسون ماندلا رو با بتهوون سنجید!! اینها رو گفتم که بدونی ،فراسوی علائق ، گرایشها وترجیهات آدمی ، هیچ معیار بی طرفانه ای برای انتخاب و عمل وجود نداره و تو حق نداری که از گرایش خودت برای ورود به مسائل سیاسی قاعده ای عمومی بسازی ودیگران رو از بابت بی توجهی به این عرصه شماتت کنی. تو تنها میتونی بگی که من واجد چنین گرایشی هستم و امیدوارم که دیگران هم در پیگیری چنین علائقی با من همراهی کنند.. @freezia


4 ـ یک فعال دانشجوئی درست مثل هر شهروند دیگه این حق رو داره که در مسائل عمومی جامعه ش ورود داشته باشه و اظهار نظر کنه ، اما خب اگه تصمیمی بگیره که خودش رو بصورت حرفه ای در مقام حل کننده این مشکلات تعریف بکنه وبقیه صاحبنظرها ومتخصصین رو هم برسمیت نشناسه ، اونوقت نشون میده که در مورد جایگاه وتوانمندیهای خودش دچار سوءتفاهم شده ..اینکه یک فعال دانشجوئی خودش رو صاحب رسالتی تاریخی برای حل مسئله ی دموکراسی بدونه ویا اینکه خودش رو نماینده و سخنگوی همه ی اقشار جامعه فرض کنه ، بیتر ازینکه نمایشگر دغدغه مندی او باشه ، ناپختگی ش رو تصویر میکنه.. در واقع اگه قراره که دانشجو به صورت حرفه ای نقش آفرینی عمومی بکنه و تاثیر مستقیم ومثبتی رو سبب ساز بشه ، بهتر اینه که خودش رو درون دانشگاه ومسائل مربوط به اون تعریف کنه ، چرا که اولاً این محیط بیشترین ارتباط ونسبت رو با حیات وزندگی دانشجوئی داره و احتمال تاثیر گذاری مثبت و عینی در این حوزه بیشتره... ثانیا باین خاطر که دانشگاه در ایران با استانداردهای جهانی فاصله زیادی داره ومسائلی مانند عدم استقلال دانشگاه ، فقرآزادی های آکادمیک ،تبعیض های جنسیتی ، برسمیت نشناختن حق تحصیل منتقدین وکلی مشکلات دیگه سبب شده که ما هیچوقت آکادمی بمعنای دقیق کلمه نداشته باشیم . بهرحال بنظر میرسه که فعالین دانشجوئی با تمرکز کردن انرژی وذهن شون روی مسائل دانشگاه میتونند دستاوردهای مفیدتری داشته باشند اگرچه این حق ورودشون به دیگر حوزه ها رو ازشون سلب نمیکنه.

5ـ اگه حقیقت رو در معنای گزاره ها ، ایده ها یا متن هایی تعریف کنیم که همیشه وهمواره فارغ از نسبت شون با زندگی آدم ها درست و معتبرن ، اونوقت مطمئن باش که جستجوی چنین تعبیری از حقیقت درون عرصه سیاست کاری بیهوده است و تلاش برای محقق کردن اون البته فعلاً خطرناکه !.. یادت باشه که هدف از سیاست ورزی ، قاعده مند کردن رفتارهای عمومی افراد جامعه به گونه ایه که در نهایت بیشترین رضایتمندی ممکن و کمترین رنج حاصل بشه وشهروندها بتونند امیدها واشتیاقهاشون رو تا جایی که مانع آزادی دیگران نیست دنبال کنند. @freezia

اتفاقاً چنین فهمی از سیاست به شهادت تاریخ همیشه در برابر کسانی قرار میگیره که بدنبال استوار کردن اعتقادات و حقایق بنیادین خودشون در عرصه سیاستند.چنین افراد و جریانهایی خواسته یا ناخواسته به سمتی میرن که نسبت به آمال ،ارزوها، دردها ، رنج ها وکلاً احساسات آدم ها نسبت به زندگی بی اعتنا بشن و خب این شاید بدترین اتفاقیّه که ممکنه درون سیاست بیافته.. در واقع قدرت تخریب حقیقت در عرصه سیاست ازون بابته که مجال وفضائی برای میل و خواست آدمی باقی نمیگذاره .. البته شاید آدم های زیادی وجود داشته باشن( شاید هم خود تو مایل باشی)که بخوان برای دست یافتن به چنین حقیقت مطلق و بی مکان وزمانی ، رنج زیادی بخودشون هموار کنند وخیلی از امیال و خواسته هاشون رو نادیده بگیرند، اما خب چنین اشتیاقی رو میبایست درون عرصه ی خصوصی و بعنوان پروژه ای شخصی تعریف کرد و از پیوند زدن اون به فعالیتهای سیاسی و ومحور قرار دادنش درین عرصه اجتناب کرد.


وارونه رو به مقوله ی سیاست روشن بکنه اما خب نقشی که افراد درون عرصه ی سیاست بازی میکنند ، خیلی فراتر از گفته های اوناست و بیشتر به نوع رفتار وشخصیت وجایگاه سیاسی اونها بر میگرده ..میزان مسئولیت پذیری نسبت به مشکلات و دغدغه های عمومی ، چگونگی تصمیم گیری درون مسائل جمعی ، نحوه ی تعامل و مواجهه با مخالفین ومنتقدین و خیلی ویژگی های ظریف دیگه هستند که محتوای دموکراتیک رفتار وشخصیت اهل سیاست رو میش تا حدی باهاش سنجید ،محتوایی که خیلی وقتها با ادعاها واظهار نظرهای سیاسیون همراه و همساز نیست. برای مثال ممکنه فردی در جایگاه مدافع حقوق بشر و دموکراسی تعریف بشه اما عملکرد ونحوه ی ورودش به مسائل عمومی ، به هیچ فایده ای ختم نشه واز طرف دیگه یک مسئول امنیتی درون یک حاکمیت غیردموکراتیک ، با نحوه ی تصمیم گیریهاش اثری عمیق با محتوای دموکراتیک خلق کنه ..اینها رو گفتم که یک وقت فکر نکنی حالا که خودت رو مدافع دموکراسی، آزادی وحقوق بشر میدونی ، پس سرقفلی دموکراسی خواهی هم دست تو وامثال توئه ودیگرانی که چنین ادعائی ندارند ول معطلند! اتفاقا ً زمان میتونه تو رو به نتایجی کاملاً عکس امروزت برسونه!!..

3 ـ اگه کسی برات استدلال کرد که وضع موجود بدترین وضعیت ممکنه وشرایط ازین بدتر نمیشه ودر نتیجه میبایست همه چیز رو خراب کنیم واز نو بسازیم ، مطمئن باش که داره پرت وبلا میگه!.. اگه بتونی از منظری تاریخی به خودت ،جامعه وکلا تمدن بشری نگاه کنی ، اگه بتونی مسیر پر پیچ وخم ،گسسته وپردردسری وتصور کنی که بشر تا اینجای تمدّن پشت سر گذاشته، اگه بتونی انسان های نخستین رو تجسم کنی که بدون تکنولوژی ، فرهنگ وقانون واخلاق چطور مثل حیوونها زندگی میکردند ، اونوقت خیلی خوب متوجه میشی که وضعیت بدتر از این هم موجود هست وما همیشه چیزهای زیادی برای از دست دادن داریم! اگرچه باورش سخته ولی بازگشت به اون زندگی حیوانی ویا چیزی نزدیک به اون اصن غیرممکن نیست واین نکته رو زمانی بهتر میفهمی که چیزی شبیه به اون زندگی رو برای چند وقت هم که شده تجربه کنی(که خواهی کرد!!).. حداقل هایی از سلامت ، حداقل هایی از امنیّت ، حداقل های از آزادی و کلّی حداقل دیگه هست که ما تنها تا زمانی که واجد اونها هستیم،توانائی فکر کردن به شرایط بهتر رو داریم!!

بنابراین همیشه مراقب باش که فریب این سیاست ورزی های آخرالزمانی رو نخوری واگه نمیتونی در بهتر شدن وضع موجود تاثیری بذاری به بدترشدنش هم کمکی نکنی.. @freezia


برای ده سال پیش

شهریور 1392

یکی از وضعیتهای فرضی که فکر کردن به اون خیلی برام جالب والبتّه مهمه، موقعیتی خیالیه که در اون من امروزم با من یک دهه پیش که تازه پا به فعالیتّهای دانشجویی گذاشته بود،روبروی همدیگه نشستن ودارن درمورد سیاست وحواشی اون بحث میکنند.این مواجهه ازون جهت برام جالبه که میدونم اون جوون پرشور،خودمحور وناراضی که درآستانه ی ورود به بیست سالگی با کمتر چیزی توی این دنیا سر سازگاری داشت ، سوژه ی خوبی برای من امروز بود که ذهن ، روح ومیلش رو بکاوم وازینکه میتونم دنیای درونش رو بهتر از خودش بفهمم ورفتارهاش و حدس بزنم ، پیش خودم احساس رضایت بکنم! اینکه خودشیفته وار بخودم بگم: ببین چطور به همه چیز مسلط شدی وچقد تحلیل آدمها برات ساده است!؟ @freezia

جدای از این جذابیت بیمار گونه اما اون مواجهه برای من خیلی مهم هم هست، واین اهمیت برای من ازون جهته که دلم میخواد بدونم اون من دهسال پیش در برابر حرفها و توصیه های امروزم چه واکنشی داشت و چه قضاوتی میکرد؟ آیا حاضر بود همدلانه با اون مواجه بشه وتجربیاتش رو برسمیّت بشناسه؟.. آیا این گشودگی وانعطاف پذیری در او بود که در برابر فهمی مفیدتر و موجّه تر از سیاست نرمش نشون بده وتاثیر بگیره؟..راستش جواب این سوال برای خودم هم چندان روشن نیست. از طرفی وقتی به اون روحیه ی کلّه شقی،ناسازگاری و بی اعتمادی ام به تجربیات دیگران فکر میکنم ویادم میاد که چقد دلم میخواست تک وتنها به ته دنیا برسم، میبینم که خیلی بعید بود که این دو نفر ارتباط تفاهم آمیزی برقرار کنند و از طرف دیگه وقتی اون ذهن پر از سوال وتردید رو بخاطر می آرم که در بدر دنبال فهم منسجم وهماهنگی از خودش ، امیالش ،فلسفه ،سیاست ، دیگران وکلا همه چیز بود ، اونوقت به خودم میگم که اتفاقا امکان تاثیر پذیری ام خیلی هم زیاد بوده . آخه من امروزم بهتر از هرکس دیگه ا ی میتونست مسائل و درگیری های ذهنی اون زمانم رو بفهمه ونقطه ورودهایی برای تحلیل این مسائل به او بده که اینقدر افکار،امیال ،ایده ها ، واشتیاقهاش باهم برخورد نکنند! بگذریم ،اما اونچه که ازین ببعد مینویسم حرفهائیه که اگه ملاقاتی فرضی از جنس بالا دست میداد ، برای گفتن به من دهسال پیش داشتم. حرفها وتوصیه هائی غالبا انتقادی که حاصل همین چند سال بیشتر سرو کله زدن با فعالیّتهای دانشجوئی ومسائل مربوط به سیاسته .حدس میزنم که خواننده ی مطلب این نوشته رو کمی ، سختگیرانه ،غیر منصفانه ونوعی به رسمیت نشناختن ودر نظر نگرفتن شرایط سن وسال وحس وحال من گذشته وهم تیپ های او ، تلقی خواهد کرد ولی باید این نکته رو در نظر داشت که مقصود من ازاین نوشته ابداً قضاوت کردن نیست(که اتفاقاً در مقام قضاوت نظرم خیلی مثبته !!)که تنها تلاش برای نوعی انتقال تجربه ی شخصیه که ممکنه به کاری بیاد . از طرفی تجربه ی شخصی قلمداد کردن اونچه که در ادامه می نویسم مطمئنا ً به این معنا نیست که این حرفها تولیدات و محصولات فکری منه که اتفاقاً حرفهایی ازین جنس زیاد گفته و نوشته شده ، اما خب از بین همه اونچه که آدم میخونه یا میشنوه ، حرفهائی هست که درون تجربه ی زیستی ما مفید بودن وکارائی شون بچشم میاد ، بنوعی خودشون رو متمایز میکنن.اونچه در ادامه مینویسم برای من فشرده وچکیده ی حرفهایی از همین دسته.
@freezia

1ـ اگه بخوام از مقیاس مفید ومعنا داری استفاده کنم اونوقت میگم که بهتره فعالیتهای دانشجوئی رو چیزی از جنس بازی های تمرینی در نظر بگیری ، بجای اینکه اون رو مسابقه ای جدی فرض کنی!.. یعنی بدونی اثری که تو بواسطه ی فعالیتهای دانشجوئیت خلق میکنی درقیاس با اثری که این فعالیتها روی تو میذاره، از اهمیّت کمتری برخورداره.. شاید بهترین ومفیدترین کارکردی که میشه برای فعالیتهای دانشجوئی قائل شد، پرورش دادن نوعی از مهارتها وتوانمندیها باشه که هم امکان موفقّیت افراد رو در ادامه ی زندگی اجتماعی بالا میبره وهم نوعی آموزش برای ورود مؤثر ، کار امد و کم خطر به مسائل سیاسی و اجتماعی به حساب می آد ودقیقاً به همین دلیله که وجود نهادها وتشکلهای دانشجوئی که بستری برای این فعالیت های جمعی باشند،اینقدر مهمه وبهمین واسطه است که بهتره برای ساختن و برپانگه داشتن این نهاد ها تلاش کنیم. شخصا ً فک میکنم بهترین چیزی که میشه در طی این فعالیّت ها یاد گرفت ، تمرین چگونه کنار امدن با تکثر و تنوع عجیب ادمها، ایده ها ، احساسها و بطور کلی جهانیه که با اون روبرو میشیم و در ضمن آموختن چگونگی تلاش کردن برای حرکت کردن به سمت وضعیّتی بهتر که در عین احترام به این انواع و تکثّر ، هرکس این امکان وداشته باشه که اشتیاقها وعلائق شخصی خودش رو در زندگی دنبال کنه.

2 ـ یادت باشه هیچ خط و مرز روشن وقاطعی وجود نداره که به استناد اون بشه مدافعین ومخالفین دموکراسی رو از هم جدا کرد وتمییز داد.البته رجوع به مواضع واظهار نظرهای سیاسی افراد تا حدّی میتونه نوع نگاه




۵. رجب وقتی خبر آزادیش رو شنید حسابی ترسیده بود. آخه توی این سال‌ها بیشتر از اینکه با شوق آزادی سر کنه همنشینِ ترس از اعدام شده بود. واسه همین بود که وقتی خبر آزادی‌اش رو شنید از توی بند بیرون نمی‌اومد؛ اون فکر می‌کرد همه اینها بهونه‌ایه که از داخل بند بیرونش بکشند و برای اجرای حکم اعدام ببرند. میگن وقتی بهش گفتن می‌خواهیم بفرستیمت شهر خودت گرمسار، روی زمین نشست و تکون نمی‌خورد. فکر می‌کرد قراره بفرستنش زندان شهر خودش تا اونجا حکم قصاص رو اجرا کنند. رجب از اتفاقاتی که بیرون به نفع آزادی‌اش افتاده بود اطلاعی نداشت. می‌گن رییس زندان پیگیر کارش شده و با نماینده شهرش در این مورد صحبت کرده و اون هم در نهایت تونست رضایت اولیای دم رو جلب کنه. به هر حال دمشون گرم. امیدوارم یکی همین قدم رو برای سلمان هم برداره؛ سلمانی که از ۱۶ سالگی به جرم قتل توی زندانه و امروز ۳۳ سالشه. یعنی نه در لفظ، که واقعاً و حقیقتاً بیشتر عمرش رو درون زندان سر کرده. جوان خوش اخلاق و خوش قیافه‌ای که وقتی توی هواخوری می‌بینمش انگار خود زندگی رو تماشا می‌کنم که در حال تلف شدنه. بگذریم.
روزی که رجب آزاد شد هم‌بندی‌ام محمد ازم پرسید: «فکر می‌کنی الان رجب توی چه وضعیه؟ اصلاً به نظر تو می‌فهمه که آزاد شده؟ اصلاً می‌دونه آزادی یعنی چی؟» خود محمد چنین اعتقادی نداشت. فکر می‌کرد رجب کلاً قدرت ذهنی درکِ آزادی رو نداره یا اینکه این توانایی رو توی زندان از دست داده؛ اینکه دیگه همهٔ موقعیت‌ها براش علی‌السویه است. راستش این سوال منو به یاد گفتگوی چند ماه پیشم با رجب انداخت. روزی که توی هواخوری به سراغم اومد و بی‌مقدمه گفت: «آقای ضیادی (آقای ضیادی احتمالاً تلفیقی از اسم ”ضیا“، واژه مستعمل ”زیاد“ و اسم پر تکرار ”زیاری“ بین سمنانی‌ها بود) امروز دوازده سال زندانم تموم شد، رفتم توی سیزده سال.» گفتم: «منم چند وقت دیگه هشت سالم تموم می‌شه و میرم توی نه سال.» رجب اما حواسش جای دیگه‌ای بود. حرفم رو نشنید و گفت: «فلانی دیروز آزاد شد.» گفتم:‌ «مبارکه. ایشالله آزادی خودت.» احساس کردم توی نگاهش چیزی جا به جا شد. پرسید: «یعنی منم آزاد می‌شم؟» و این سوال رو طوری ازم کرد که انگار من قاضی پرونده‌اشم و قراره همین الان در مورد پرونده‌اش نظر نهایی رو بدم. گفتم: «آره، چرا نشی؟» دیدم که اگرچه با کمی تأخیر و تردید، اما خوشحال شد، نشونه‌اش هم اینکه شروع کرد به پر حرفی و خاطره‌گویی از دوران سربازی و این حرف‌ها. راستش خوشحالی اون روز رجب حسابی حالم رو گرفت. به خودم می‌گفتم ببین این بنده خدا چقدر از همه جا ناامید و مأیوسه که حرف‌های بی‌ربط من که از سر خالی نبودن عریضه گفته می‌شه اینطور خوشحالش می‌کنه. بعدِ اون هر وقت من رو می‌دید باز هم همون بحث آزاد شدنش رو پیش می‌کشید و من هم همون جواب رو می‌دادم و اون هم همونقدر خوشحال می‌شد. یادمه یه بار که اومده بود دم در بند ما و دوباره همون سوال تکراری رو پرسیده بود محمد در جوابش گفت: «آخه رجب آزادی می‌خوای چیکار؟ دیگه پیر شدی، موهات سفید شده و دندون‌هاتم ریخته. آزادی چه به دردت می‌خوره؟» رجب اما از معدود دفعاتی بود که از خودش دفاع می‌کرد. «نا، آزادی خاره. من هلا جوون هَسّمِه» (یعنی: نه، آزادی خوبه. من هنوز جوونم.) آره، رجب آزادی رو دوست داشت، گرچه با کمی شرم از کاری که کرده بود، شاید با کمی ترس از اینکه استحقاق آزادی رو نداشته باشه، اما باز هم آزادی رو با تمام وجود می‌خواست. اصلاً همه اون انتظاری که در نگاهش می‌دیدی شاید که به همین میل به آزادی برمی‌گشت. اینکه توقع داشت آدم‌هایی که اون‌ها رو خوب می‌دونه اسباب خیر بشن؛ اینکه با معجزه یا وردی از رنج زندان خلاصش کنند. اتفاقی که شاید چیزی شبیه به اون هم رخ داد؛ اینکه رجب آزاد شد در حالیکه جز تمنایی درونی هیچ سندی به نفع آزادی‌اش نداشت. راستش نمی‌دونم چه سرّی بود تو کار این مرد که جذبم می‌کرد؛ اینکه نمی‌تونستم باهاش حرف بزنم و خنده‌ام نگیره. با اینکه چهل و اندی سال از عمرش می‌گذشت درست شبیه یه بچه به نظر می‌رسید. یه جورایی رجب برای من تبدیل به نماد معصومیت و بی‌آزاری شده بود اون هم توی دنیایی که ناتوانیِ ساکنانش از اینکه زندگی کنند و به هم آزار نرسونند هر روز بیشتر از پیش متحیرم می‌کرد. بگذریم. یادمه آخرین بار که دیدمش صبح روز آزاد شدنش بود. توی هواخوری سر راهم قرار گرفت و سلام کرد. من هم جواب سلامی دادم و از کنارش عبور کردم. مشغول چیزی بودم و باید به خیالاتم می‌رسیدم. رجب هم مثل همه دفعاتی که می‌فهمید گفتگویی در کار نیست برای چند ثانیه‌ مکثی کرد و گذشت؛ اون به سمت پیشامدهایی می‌رفت که قرار بود غافلگیرش کنند و من درون واقعیت‌هایی می‌موندم که می‌بایست غافلگیرشون کنم.
@freezia


مثلاً با اینکه عاشق بستنی و نوشابه بود، اگه اینها رو توی دستش می‌دیدی و می‌گفتی: «پس من چی؟» حتما نصفش رو به تو می‌داد. این شاید بدترین اخلاقش بود، چون بخشیده‌های تو رو به اولین شیادی که سر راهش سبز می‌شد می‌بخشید. رجب حافظهٔ حیرت‌انگیزی هم داشت؛ تقریباً همه زندانی‌های قدیم و جدید رو به چهره و اخلاق و رفتار می‌شناخت و وقتی ازش می‌خواستی کسی رو توصیف کنه چنان دقتی به خرج می‌داد که آدم رو انگشت به دهن می‌گذاشت. خلاصه بگم، رجب آدم پیچیده‌ای نبود اما خب، فهمیدنش هم اصلاً آسون به نظر نمی‌رسید.@freezia
۴. رجب سازگارترین فرد ساکن زندان بود؛ یعنی با هر تیپ آدمی و هر جور شرایطی کنار می‌اومد. راستش در تمام این سه سال و اندی که می‌شناختمش هرگز ندیدم که عصبانی بشه یا از کوره در بره،‌ اینکه از فردی شکایت کنه یا با کسی دعوا بگیره. سوء تفاهم نشه؛ منظورم این نیست که رجب انسان شادی بود؛ نه، اتفاقاً افسرده هم به نظر می‌رسید. اما خب نکته اینجاست که در هیچ شرایطی نشانه‌ای از خشم یا عصبانیت از خودش بروز نمی‌داد و این به نظر من ویژگی مشکوکی بود. میگم مشکوک چون به تجربه می‌دونم که امکان نداره یک آدم مدتی طولانی توی زندان بمونه و توی همه شرایط بتونه آرامش خودش رو حفظ کنه. آخه اینقدر مسائل ریز و درشت احمقانه و بعضاً‌ ظالمانه توی زندان هست که خشمگین نشدن رو غیر ممکن می‌کنه. به هر حال رجب یا اصولاً‌ قدرت عصبانی شدن نداشت که این خودش پدیده عجیبی بود، یا اینکه دچار این احساس می‌شد و خودش رو کنترل و مدیریت می‌کرد که این دومی نوعی پیچیدگی و شاید هم نبوغ نیاز داشت؛ چیزی که با سادگی ظاهریش جور در نمی‌اومد. همین روحیه رجب بود که گاهی وسوسه‌ام می‌کرد مثل بازجوها به جونش بیوفتم و سوال‌پیچش کنم؛ اینکه ته و توی این خصلتش رو دربیارم و معلوم کنم که این آرامش رو از کجا آورده. اما خب، تقریباً هیچ‌وقت از این سوال‌ و جواب‌ها چیزی دستم رو نمی‌گرفت. مثلا وقتی ازش می‌پرسیدم چرا هیچ‌وقت از دست کسی عصبانی نمی‌شی، با نگاهی گنگ و نامفهوم به من خیره می‌شد و می‌گفت: «چه میدونم». این جواب البته معنای «نمی‌دونم» نداشت. نگاه گیجش متوجهم می‌کرد که اصولاً سوال رو ”درک“ نمی‌کنه. واسه همین سعی می‌کردم سوالم رو با مصداق طرح کنم. مثلا فردی رو مثال بزنم که توی بند اذیتش می‌کرد و اینکه چه احساسی نسبت به اون داره. جواب رجب اما این بود که: «خار آدمه» (یعنی: آدم خوبیه). حتی وقتی آدم‌هایی رو مثال می‌زدم که او رو به زندان انداختند باز هم جوابش تغییر نمی‌کرد. نظر قطعی و غیر قابل تغییر رجب در مورد آدم‌ها این بود که: خوب هستند. کلا قصد نداشت که وجود عامل شر رو در عالم انسان‌ها تایید کنه. یادمه یک بار خیلی اصرار کردم و تحت فشارش گذاشتم که آخه چرا با این قد و هیکل اجازه میده بعضی زندانی‌ها بهش زور بگن؟ و او هم در جواب بعد از ثانیه‌هایی سکوت گفت: «خب چیکار کنم؟» این شاید تنها مرتبه‌ای بود که احساس کردم رجب وجود عامل بدی رو در زندگی بشر پذیرفته اما در شیوهٔ مواجهه با اون دچار تردیده. راستش قبل‌تر هم که رجب تک تک آدم‌ها رو خطاب می‌کرد این احساس بهم دست نمی‌داد که داره ”نظرش“ رو در مورد آدم‌ها می‌گه، بلکه بیشتر اینطور به نظر می‌رسید که داره از مواجه شدن و کلنجار رفتن با چالش‌های زندگی با دیگران فرار می‌کنه. اگه بخوام دقیق‌تر باشم می‌گم که رجب از ناسازگار بودن واهمه داشت. اون از اینکه با کسی وارد تنش بشه می‌ترسید. حتی اگه چیزی بهش می‌گفتی احتمال زیاد داشت که اون رو یک بار به صورت پرسشی به خودت برگردونه. این تکرار شاید اول نشونهٔ کند ذهنی و دیر فهمی به نظر می‌رسید اما دقیق که می‌شدی حس می‌کردی اون از اینکه حرفت رو درست نگرفته باشه و بر خلاف میل و منظورت واکنش نشون بده دچار تردید شده. یه جورایی آدم احساس می‌کرد که اون عمل ناسازگارانه‌ای که در فعل قتل ازش سر زده و مجازات و تنبیه شدیدی که از پس اون تجربه کرده، تمام زندگیش رو تحت تأثیر قرار داده؛ رجب نقره‌داغ شده بود. اون دیگه جرأت بها دادن به احساسات و خواسته‌های درونی‌اش رو نداشت، از روبرو شدن و مخالفت کردن با دیگران گریزان بود. رجب دیگه به هر نوعی از تصمیم گرفتن و اراده ورزیدن بی‌اعتماد نشون می‌داد و قبل هر عمل و خواستنی انگار نیاز داشت مجوزها و تأییدیه‌هایی برای کارهاش بگیره. شاید این جمله درست باشه که رجب دیگه جرأت اینکه کسی باشه رو از دست داده بود.


۲. رجب یک زندانی نبود. یعنی اگر زندانی بودن رو به معنای حضوری زمان‌مند درون جغرافیای زندان بگیریم اونوقت واژهٔ «زندانی» برای بیان وضعیت رجب کافی به نظر نمی‌رسه. تعبیر بهتر شاید اینه که بگیم رجب جزئی ضروری از وضعیتی بود که زندان نام داشت. در واقع دیدن رجب درون زندان همونقدر طبیعی به نظر می‌رسید که تماشای دیوارهای هواخوری؛ هر دو جزو شاخص‌های ثابت و استوارِ مکانی بودند که در این سال‌ها از حجم زیادی از زندانی پر و خالی شده بود و رجب خاطرهٔ یکسانی بود که همه این زندانی‌ها با هم به اشتراک می‌گذاشتند. کسی که در گفتگوهای تلفنی میان زندانیان دیروز و امروز تقریباً همیشه حرفش پیش می‌اومد و احوالش پرسیده می‌شد. اصلا رجب یه طوری بود که سخت می‌شد فراموشش کرد. یادمه اولین باری که دیدمش چند روز از ورودم به زندان سمنان می‌گذشت. رجب برای دیدن یکی از هم‌بندی‌های سیاسی ما اومده بود اونجا و دوست‌مون ما رو به هم معرفی کرد، اون هم با لبخند معنی‌داری که بعداً بهتر برام مفهوم شد: «ایشون آقای کاسبان هستن.» یادمه دستش رو با تردید جلو آورده بود؛ دستی که هیچ حسی نداشت و هیچ بیان یا معنایی رو جا به جا نمی‌کرد. نسبتاً بلند قد و درشت اندام بود. شکمش پیش‌رویِ فاتحانه‌ای داشت و پیژامه راه‌راهش رو روی پیراهنش بالا کشیده بود. توی حرکاتش نوعی کُندی و آهستگی آشکار به چشم می‌خورد؛ انگار که اندامش هیچ نگرانی نسبت به گذر زمان نداشتند. دمپایی‌اش رو زیر بغلش گرفته بود؛ نشانهٔ توامانِ سادگی و سابقه‌داری؛ سادگی از اونجا که اولین راه حلی بود که به ذهن یه آدم می‌رسید، و سابقه‌داری از اون بابت که می‌دونست غیب شدن جزو ویژگی‌های اولیهٔ اموالِ یک زندانیه. چهره‌اش تقریباً هیچ حالتی نداشت و وقتی بهش نگاه می‌کردی احساسی شبیه به توقف بهت دست می‌داد؛ انگار اجزای صورتش هنوز به این تصمیم نرسیده بودند که قراره چه احساسی رو انتقال بدن. کلاً هیبتِ در حالِ انتظاری داشت؛ منتظر نوعی تعیین تکلیف که می‌بایست توسط شرایط بیرونی صورت بگیره و فقط در صورت مداخلهٔ چنین عواملی بود که چهره‌اش با کمی تأخیر و تردید و لکنت فرمی به خودش می‌گرفت و احساسی از خودش نشون می‌داد. حقیقت اینه که رجب آدم طبیعی‌ای به نظر نمی‌رسید اما اگه از کسی می‌پرسیدی چه چیزی در این فرد غیر طبیعیه تقریباً هیچ‌کس حرفی برای گفتن نداشت.
@freezia
۳. رجب یک قاتل بود؛ یعنی با نیت قبلی جان انسانی را گرفته بود. البته خود رجب از حرف زدن در مورد پرونده‌اش پرهیز داشت، اما قدیمی‌ترها می‌گفتن که پرونده‌اش قتلی ناموسی بوده و مقتول هم نسبت قوم و خویشی باهاش داشته. اینطور شایع بود که ولی دم گفته تا زمانی که من زنده‌ام رجب باید توی زندان بمونه، و این سیزده سال حبس نشون می‌داد که در ادعاش به هیچ‌ وجه شوخی نداشت. خودش می‌گفت در تمام این سالها فقط یک بار ملاقاتی داشته و اطرافیان می‌گفتن در طی این مدت فقط یک بار پاش رو توی دنیای آزاد گذاشته؛ پا گذاشتن که چه عرض کنم، خودش رو به دنیای آزاد پرتاب کرده بود. میگن یه روز موقع بسته شدن درِ هواخوری یه گوشه‌ای قایم شد و بعد با زیرکی غیر قابل باوری خودش رو به پشت‌بام زندان رسوند، و اونجا بود که اون عمل شگفت‌انگیز ازش سر زد؛ یعنی از ارتفاعی پرید که هنوز هم در موردش حرف زده می‌شه و باورش سخت به نظر می‌رسه. خودش می‌گه مسیری که با پریدن طی کرده به اندازه عرض کوچه‌ای بوده که کامیون ازش رد می‌شده. قبول دارم که آدم وقتی تا اینجای داستان فرار رو می‌شنوه متوقع می‌شه که در ادامه با ماجراهای هیجان‌انگیز و خارق‌العاده‌ای روبرو بشه اما خب، اصلاً‌ از این خبرها نیست! درسته که رجب موفق به فرار شد و این فرار مایه‌هایی از یه فیلم تریلر و حادثه‌ای رو تو خودش داشت اما ادامهٔ قصه هم بی‌شباهت به یه فیلم کمدی نبود. این جملات از خودشه که می‌گفت: «وقتی پریدم پام خیلی درد گرفت، برای همین زیر یه پل نشستم و خستگی در کردم. بعد دیگه کاری نداشتم. رفتم توی شهر چرخیدم و بستنی خوردم. بعدم منو گرفتن.» ظاهراً شب رفته خونهٔ نزدیک‌ترین فرد از بستگانش و اونجا هم منتظرش بودند و بازداشتش کرده‌اند. آره، رجب یک چنین موجود عجیبی بود. وقتی می‌خواست بهت نشون بده چقدر زیاد توی زندان مونده می‌گفت: «تابحال پنج تا بار نیسان لباس شسته‌ام.» گاهی هم مقیاس اندازه‌گیریش رو تغییر می‌داد و می‌گفت: «یه کامیون بنز تک لباس شسته‌ام.» هم‌بندی‌هاش می‌گفتن اصرار داشت بعدِ آدم‌های ورزشکار و قوی‌هیکل بره حمام، فکر می‌کرد اینطوری نیروی اونها به بدنش منتقل می‌شه. رجب پولی هم نداشت. از اونجا که کسی از بیرون حمایتش نمی‌کرد، زندان مبلغ مختصری کمک ماهیانه براش در نظر گرفته بود، اگرچه در نهایت بیشتر مایحتاجش توسط زندانی‌ها تأمین می‌شد. با اینکه تقریباً همه داشته‌هاش از این و اون بود اما اگه چیزی رو که داشت ازش می‌خواستی امکان نداشت بهت نه بگه.


یادداشت ضیا نبوی از زندان سمنان؛
معصومیت در تعلیق

۱.«رجبعلی کاسبان! آزادی آقا. وسائلت رو جمع کن.» صدای پیج افسر نگهبانیه که توی کریدور می‌پیچه. تازه از قدم زدنِ بعد از نهار برگشته‌ام و توی تختم دراز کشیده‌ام که صدای بلندگو مزاحم خوابیدنم میشه. تنها چیزی که به ذهنم می‌رسه اینه که دوباره دارن سر به سر رجب بیچاره می‌ذارن. فکرم رو درگیر نمی‌کنم و چشم‌هام رو روی هم می‌ذارم. باید به چرت بعد نهارم برسم. چند دقیقه بعد اما صدای تیز و نخراشیده بلندگو دوباره چرتم رو پاره می‌کنه. «رجبعلی کاسبان مگه با تو نیستم؟ آزادی آقا. سریع وسائلت رو جمع کن بیا.» صدای افسر نگهبان قاطع و جدی به نظر می‌رسه، حتی کمی عصبانیت هم توش هست. به خودم می‌گم یعنی ممکنه قضیه شوخی نباشه؟ یعنی واقعا رجب آزاد شده؟ سریع توی ذهنم شیفت‌های افسرنگهبانی رو مرور می‌کنم و می‌بینم که امروز نوبت جلال و همکارهاشه. مطمئن می‌شم که قضیه جدی نیست؛ آخه جلال با رجب شوخی داره و خیلی سر به سرش می‌ذاره. هر وقت رجب رو می‌بینه که خارج از نوبت هواخوری بندش اومده بیرون، الکی توی بلندگو می‌گه: «تلفن بند پنجاه به علت تخلف آقای کاسبان قطع می‌شه.» بعد زندانی‌ها که خیلی‌هاشون اصلا هم‌بندی رجب هم نیستن می‌ریزن سرش که: «ای بابا،‌ همه‌اش به خاطر تو تلفن ما رو قطع می‌کنن! چرا میای بیرون؟» و این حرف‌ها. رجب بیچاره هم با اون قیافهٔ همیشه مبهوتش درست مثل همه دفعات قبل دست و پاش رو گم می‌کنه و شروع می‌کنه به توجیه کردن: «نه، من کاری نکردم! آقا جلال الکی می‌گه. من که کاری به تلفن نداشتم.» راستش این ناتوانی رجب در تمییز دادن شوخی از جدی گاهی من رو هم وسوسه می‌کنه که یه بازی رو باهاش شروع کنم. اما خب، اینبار این شوخیِ آزاد شدن اصلا به نظرم جالب نمی‌رسه.
@freezia
کمی که می‌گذره حس می‌کنم کریدور به شیوه غیر معمولی شلوغ شده. درِ بند پنجاه روبروی بند ماست و من می‌تونم سر و صدای زندانی‌ها رو که در مورد رفتن رجب حرف می‌زنن بشنوم. صدای افسر نگهبان هم میاد که ظاهراً اومده دم در بند و رجب رو صدا می‌زنه: «مگه نمی‌گم آزادی رجب؟! چرا وسائلت رو جمع نمی‌کنی؟!» صدای رجب از داخل بند خیلی نامفهومه. اما ظاهراً قصد تمکین نداره. افسر نگهبان می‌گه: «بچه‌ها وسائلش رو جمع کنید. رجب تو هم همراه من بیا. یالا!» چند ثانیه بعد صدای رجب رو از توی کریدور می‌شنوم که کاملاً دستپاچه است و طبق معمول فارسی و مازنی رو قاطی کرده: «راس مِگنه؟ من آزاد بِیمه؟» (یعنی: راست می‌گه؟ من آزاد شدم؟) این سوال رو ظاهراً از زندانی‌های جمع شده توی کریدور می‌پرسه. بعضی‌ها جواب می‌دن: «آره، آزاد شدی رجب.» اما نوع گفتن‌شون یه طوریه که انگار خودشون هم باور ندارند. عصبانی می‌شم. به خودم می‌گم دیگه گندش رو درآورده‌اند! این که دیگه شوخی کردن نیست،‌ آزار دادن آدم‌هاست! تصمیم می‌گیرم که برم بیرون و یه جوری این بساط رو جمع کنم. فرمان از مغزم صادر می‌شه اما بدنم اطاعت نمی‌کنه. همچنان از راه شنوایی ماجرا رو دنبال می‌کنم. حیاط بند ما مجاور افسر نگهبانیه و از اونجاست که باقی ماجرا رو می‌شنوم. معلومه که دم در افسر نگهبانی حسابی شلوغ شده. زندانی‌ها به هم می‌گن: «رجب آزاد شد!»، «کاسبان آزاد شد!». صدای ماچ و بوسه میاد. ملت برای خداحافظی اومدن. رجب وسط هر ماچ و بوسه‌ای تأکید می‌کنه که: «نه، من آزاد نشدم که! برمی‌گردم.» حالا دیگه توی صداش فقط تردید نیست، بلکه ترس هم به چشم میاد. در افسر نگهبانی لحظاتی بعد بسته می‌شه و سر و صدای هواخوری هم کم کم می‌خوابه. من اما همچنان منتظر شنیدن صدای رجبم که بیاد و بگه: «نگفتم الکیه؟!» اما خبری از رجب نمی‌شه. یک ربع ساعت می‌گذره و من هنوز توی تختم منتظرم. با خودم می‌گم یعنی ممکنه قضیه جدی باشه؟ یعنی راستی راستی رجب آزاد شد؟ یعنی بعد سیزده سال حبس یکچنین آزادی غافلگیرانه‌ای ممکنه؟!


تفاهم را در روابط آدمی فزونی می بخشد اما به همان میزان ممکن است مایه ی استواری او در امر نوشتن گردد. کسی چه می داند. شاید اگر او به دنیای درونی دیگران و تصوراتشان راه می یافت، انگیزه های نوشتن اش را نیز از دست می داد!.. .
@freezia
۲۱- نوشته هایی که به قصد اثرگذاری در عرصه ی عمومی نگاشته می شوند، صنعت پل سازی را می مانند. هدف ساختن محصولی است مطمئن و کارآمد که تا حد امکان افراد بیشتری را به مقصدشان برساند. نوشته های شخصی اما بیشتر شبیه هنر بندبازی است. نوعی ماجراجوئی پرکشش و هیجان آور که فقط افراد خاصی می بایست از پس آن برآیند. در این بین اما هستند متن هائی عمومی که با شاخصها و الگوهای نوشتار شخصی حاصل می آیند و در اکثر اوقات غیر مسئولانه و هزینه افزایند و از طرفی نوشته های شخصی که به قواعد متن های عمومی تن می سپارند و لاجرم جز حس کسالت و ملال چیزی به ما نمی افزایند.. .

۲۲ – گاهی اوقات که به موضوع نوشته ای می اندیشیم زمان با چنان سرعتی می گذرد که از درک عقربه های ساعت عاجز می مانیم. مشکل اینجاست که این حجم از زمان با آن پیشداوری رازآمیز و خارق العاده ای که از ماهیت اندیشیدن داشتیم جور در نمی آید. باورمان نمی شود که اندیشیدن نیز به مانند هر فعل انسانی دیگری این چنین مقید و آلوده به زمان باشد. دست آخر فروتنانه به این نتیجه می رسیم که فکرکردن نیز چیزی از جنس سخن گفتن و ارتباط داشتن است البته با این تفاوت که مخاطبی همواره غائب و اغلب بدون چهره دارد.. .
@freezia
۲۳- اگر عالم وجود امکانی برای نوشتن می یافت آیا سخنی برای ما آدمیان داشت؟ آیا معنایی هست که هستی بخواهد به ما انتقال دهد؟ به گمانم خیر.. ما بی اهمیت تر از آنیم که چنین زحمتی را به خود هموار سازد… اما اگر اصرار می کردیم چه؟ اگر فقط و فقط به یک جمله ی کوتاه راضی می گشتیم چطور؟! پاسخ احتمالی او چه بود؟ .. گزینه ی انتخابی من این جمله است:« به من توجه کنید…»


خاصه آنکه میبینیم نوشته هامان توقعی ایجاد کرده و مخاطبانمان جنسی از هارمونی و هماهنگی را می طلبند که می بایست میان نوشته ها و خودمان برقرار گردد. در چنین مواقعی آن من درونی که آزادی را بیش از هرچیزی محترم می دارد به فغان در می آید و آرزو می کند ای کاش هرگز قلم به دست نمی گرفت و چیزی نمی نوشت.
@freezia

۱۱ – وقتی نوشته های دوستی صمیمی را می خوانیم کمتر گرفتار افسون سخنانش می گردیم. نوشتار او غالبا از پیش برای ما رمزگشائی شده و ما بهتر از آنش می شناسیم که غافلگیرمان سازد. با این مقدمه چگونه است آشنای نزدیک نویسنده های بزرگ بودن؟ آیا آنها نیز به همین سادگی و بی مایگی در شاهکار ها می نگرند؟!..

۱۲ – اگر میان آنچه شخصی می نویسد و آنچه که از شیوه ی سلوک و زیستنش برمی آید تناقضی آشکار وجود داشته باشد تکلیف چیست؟ کدامیک راست می گویند؟ پیوستار زندگی یا استثنای نوشتار؟ در مقام پاسخ اگر چه گرایش غالب این و بحق این است که زیستن آدمها را ملاک گیرند و واسطه ی شناخت و قضاوتش گردانند اما در این داوری نباید زیاده قاطع بود. شاید باشند نویسنده هائی که در محدوده زیستن خود مخاطب آشنائی نمی یابند و بدین سبب برای اطرافیان خود نیز چیزی جز نمایشی سطحی و سبک بازی نمی کنند. نوشتن برای این افراد نوعی تلاش برای جستن مخاطبی است که یافتنش را در افق زندگی روزمره میسر نمی بینند…

۱۳ – ظلم است نوشته های جوانی و میانسالی و سالمندی آدمی را فقط و فقط به یک تن نسبت دادن.. این افراد گاهی آنچنان تفاوت های معناداری از خود نشان می دهند و به چنان شیوه های متمایزی می نویسند که با کمی همدلی می توان به آنها حق داد اگر که بخواهند با هویت هائی مستقل از هم شناخته شوند.. التفات به همین عنصر زمان است که در لحظه نوشتن به درنگ وامان می دارد و این پرسش را از خاطرمان می گذراند:«چگونه می توانیم زمانمندی خویش را در نوشته مان بازبتابانیم».

-۱۴فقط گاهی از اوقات و به استثنا رخ می دهد؛ لحظاتی که از خواب برمی خیزیم و حیرت زده می بینیم متن نیمه کاره ای که پیش از خواب در ذهن داشتیم در کمال ناباوری به پایان رسیده است. اینکه مبحثی را جمع بندی کرده ایم که دیشب سرگرم اندیشیدن به مقدماتش بوده ایم.. .

۱۵ -انسانهائی که به صورت منظم و حرفه ای می نویسند همواره در معرض ابتلا به این بیماری اند که جهان پیرامون را فقط و فقط به عنوان سوژه ای برای نوشتن در نظر آرند. اینکه حظ و لذت دیگر شیوه های مواجهه با پدیده ها را از دست بدهند و یا فراموش کنند این نکته را که آنچه از آن می نویسند همان چیزی است که در بسیاری از اوقات می توان تغییرش داد. تغییردادنی که اهتمام بدان شاید از نوشتن نیز بی نیازمان گرداند.

۱۶- اگر شما یک زندانی در آب و هوایی گرم و مکانی پرجمعیت باشید، احتمالا بهترین ایده های نوشتن تان زیر دوش آب سرد به ذهن تان می رسد. جائی که بهتر از هر مکانی می توانید در آن بیاندیشید و ذهنتان بیش از هر زمانی در آن انسجام و پیوستگی از خود نشان می دهد. مشکل اما اینجاست که همواره نمی توان در چنین جائی ماند و امکان نوشتن نیز در آن وجود ندارد. بیرون از این مکان نیز چند دقیقه زمان کافی است تا گرمای هوا و ازدحام جمعیت به نقطه ی صفر بازتان گرداند.

۱۷- در مورد نویسنده های بزرگ علی الخصوص آنهایی که شاهکارهای عظیم کلاسیک را خلق کرده اند نکته ی اعجاب آور این است که چگونه یک انسان می تواند اینهمه وقت از زندگی خود را صرف نوشتن نماید و در عین حال چنین تجربه ی غنی و عمیقی از زیستن داشته باشد. به قاعده ی استعدادهای خودمان که می نگریم، برای اشتغال به هر کدام از این دو هنر، داشتن چند عمر نیز نابسنده به نظر می آید.

۱۸- مواقعی هست که به موسیقی روح نواز و تأثربرانگیزی گوش سپرده اید و احساس می کنید اگر قلم بدست گیرید، متن درخشان و شگفت انگیزی خواهید نوشت. موسیقی اما به اتمام می رسد و شما را با احساس بی انگیزشی و خلأیی در ذهن بازمی گذارد. این بار در کمال تعجب از خود می پرسید:« اصلا آدمها برای چه می نویسند؟!..»

۱۹- اینکه یک نویسنده از خواندن نقدهائی که بر نوشته اش وارد شده احساس خوشایندی داشته باشد ضرورتا ربطی به روحیه ی نقدپذیری و آمادگی اش برای تجدیدنظر ندارد. او ممکن است اینقدر خودشیفته باشد که از توجه دیگران حتی در قالب انتقاد نیز لذت ببرد و یا اینقدر از خود مطمئن که انتقادها را فقط به عنوان واسطه ای برای فهم منتقدان دوست بدارد و شاید هم اینقدر نابهنجار که فهمیده نشدن را به هم فهمی رجحان دهد. به هر حال احتمالهای موازی اینقدر زیادند که دور از منطق و عقلانیت نیست اگر که گاه گاهی از اساس در وجود روحیه ی انتقادپذیری تردید نمائیم!..

۲۰ – آن دسته از افراد که اشتیاق زیادی به نوشتن دارند، غالبا مشغول به دنیای درونی خویشند و در بیشتر اوقات نسبت به قضاوت و تصوری که در اطافیان می انگیزند، ناآگاه می مانند. این وضعیتی است که اگرچه

20 last posts shown.

452

subscribers
Channel statistics